سلامت روان در سایه جنگ: راهکارهایی برای مقابله با اضطراب و بازگشت به زندگی عادی

تأثیرات جنگ بر سلامت سالمندان

دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با ارائه نتایج پیمایش ملی «سنجش تأثیر جنگ بر سلامت سالمندان» اعلام کرده است که افزایش اضطراب، کاهش خواب و مشکلات اقتصادی از جمله تأثیرات مستقیم جنگ بر این قشر آسیب‌پذیر است. آمارها نشان می‌دهد:

• ۳۶ درصد سالمندان دچار افت سلامت جسمی شده‌اند.
• ۳۷ درصد نیز کاهش کیفیت خواب را تجربه کرده‌اند.

این آمارها فراتر از صرفاً شیوع اختلالات روان هستند و به تهدیدهای روانی و عاطفی عمیقی اشاره دارند که می‌توانند زندگی روزمره را فلج کنند.

بازگشت به زندگی عادی: گام‌های ساده و مؤثر

اضطراب، این حس مداوم دلشوره و بی‌خوابی، ریشه در عدم قطعیت دارد. ابراهیم غفاری، سرپرست دفتر مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی کشور، در این زمینه توضیح می‌دهد که پس از یک دوره طولانی تنش، بدن و ذهن در «حالت بقا» باقی می‌مانند و بازگشت به وضعیت عادی نیازمند زمان و تلاش است.

راهکارهای عملی برای کاهش اضطراب:

• فرصت دادن به بدن برای آرامش: با کارهایی مانند نوشیدن چای، پیاده‌روی کوتاه، تنفس عمیق و خواب بیشتر، به بدن کمک کنید از حالت هشدار خارج شود.
• پذیرش احساسات متضاد: احساس آرامش، خستگی، عصبانیت یا بی‌حسی در این دوران طبیعی است. این احساسات را قضاوت نکنید، بلکه بپذیرید.
• صحبت با فرد قابل اعتماد: گفتگو با یک فرد مورد اعتماد می‌تواند فشار روانی را به طور قابل توجهی کاهش دهد.

مدیریت اطلاعات و بازگشت تدریجی

غفاری بر لزوم محدود کردن اخبار و شبکه‌های اجتماعی تأکید می‌کند تا مغز فرصت درک پایان بحران را پیدا کند. وی توصیه می‌کند:

• محیط خانه را با نور، موسیقی آرام یا بوی خوب امن‌تر کنید.
• اخبار و شبکه‌های اجتماعی را محدود کنید، مثلاً روزی فقط دو نوبت خبر ببینید.
• به تدریج به زندگی عادی برگردید و از بازگشت ناگهانی به روال قبل خودداری کنید.
• برای بازتوانی، روزی یک فعالیت کوچک خوشایند مانند ورزش سبک، دیدن دوست یا بازی با کودکان را به برنامه اضافه کنید.
• ذهن را از سناریوهای ترسناک «اگر...» دور کنید و از خود بپرسید: «الان واقعاً خطری وجود دارد؟».
• نوشتن افکار منفی روی کاغذ می‌تواند به آرامش ذهن کمک کند.

چه زمانی به روانشناس مراجعه کنیم؟

اگر علائمی مانند اختلال شدید خواب، بی‌قراری مداوم، بی‌حسی، کابوس‌های تکراری یا عدم بازگشت تمرکز بعد از چند هفته ادامه داشت، مشاوره با یک روانشناس ضروری است. کمک گرفتن نشانه قدرت است و می‌تواند ذهن را دوباره به زندگی وصل کند.

سامانه صدای مشاور بهزیستی (۱۴۸۰):

سامانه ۱۴۸۰ بهزیستی با مشاوران و روانشناسان زبده و کارآمد، به صورت شبانه‌روزی در تمام استان‌ها خدمات مشاوره و روانشناختی تلفنی ارائه می‌دهد. مردم در سراسر کشور می‌توانند در زمینه‌های مشکلات کودک و نوجوان، خانوادگی، روانشناختی (اضطراب، افسردگی، وسواس) و مشکلات سالمندان با مشاوران صحبت کنند.

ضرورت نفوذ به عمق بحران استرس

استرس و اضطراب در کنار سایه جنگ و وضعیت اقتصادی، از عوامل تشدیدکننده فشارهای روحی و روانی هستند. حفظ سلامت روان و بازگشت به زندگی روتین در این «دوره انتظار» بسیار حائز اهمیت است. ایجاد روال‌های روزمره، مانند بیدار شدن با برنامه مشخص، زمان‌بندی برای غذا خوردن و استراحت، می‌تواند حس ثبات و امنیت را تقویت کند. با اجرای راهکارهای ساده‌ای مانند روایت تجربه و قرارهای ساده، افراد می‌توانند به تدریج آرامش را به زندگی خود بازگردانند و با امید به آینده‌ای بهتر، گام بردارند.