گزارش وال‌استریت ژورنال: ترامپ به دنبال محاصره گسترده‌تر ایران و تشدید فشار اقتصادی

پیامدهای محاصره و تنگه هرمز

این روزنامه اشاره کرده که ادامه محاصره به معنای طولانی‌تر شدن درگیری است که پیامدهایی از جمله افزایش قیمت بنزین، آسیب به محبوبیت ترامپ در نظرسنجی‌ها و تیره‌تر شدن چشم‌انداز جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای را در پی داشته است. همچنین، تعداد کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز به پایین‌ترین سطح از زمان آغاز جنگ رسیده است. ترامپ همچنان بر این باور است که باید فشار بر ایران را تا زمان تسلیم شدن این کشور در برابر خواسته‌های اصلی او، یعنی برچیدن کامل برنامه هسته‌ای، تشدید کند. او پیشنهاد سه‌مرحله‌ای ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و موکول کردن مذاکرات هسته‌ای به مرحله نهایی را نشانه‌ای از عدم حسن نیت تهران در مذاکرات دانسته است. این تصمیم ترامپ به عنوان مرحله‌ای جدید در این درگیری تلقی می‌شود و نشان‌دهنده فقدان راه‌حل قطعی برای رئیس‌جمهوری آمریکاست که همواره به دنبال پیروزی سریع و قابل عرضه است.

برخی مقامات آمریکایی، با توجه به عدم وجود مسیری روشن برای پایان درگیری با ایران، معتقدند که این تقابل نه با توافق هسته‌ای و نه با ازسرگیری جنگ به پایان خواهد رسید. ترامپ در این خصوص توصیه‌های متناقضی دریافت می‌کند؛ برخی متحدان از جمله لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه، خواستار حفظ فشار بر تهران هستند، در حالی که رهبران کسب‌و‌کار‌های آمریکایی نگرانند که بسته ماندن تنگه هرمز یا جنگ بیشتر، تنها به اقتصاد آسیب می‌زند و می‌تواند ضربه سیاسی مرگباری برای جمهوری‌خواهان در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره باشد. ترامپ در حال حاضر حاضر به عقب‌نشینی از مطالبه خود مبنی بر تعهد ایران به تعلیق غنی‌سازی برای حداقل ۲۰ سال و سپس پذیرش محدودیت‌ها نیست.

درگیری منجمد: فاز جدید تقابل

پایگاه خبری اکسیوس، در تاریخ ۲۸ آوریل، در یادداشتی تحولات اخیر میان تهران و واشنگتن را به «جنگی سرد» تشبیه کرده است. این وضعیت شامل تحریم‌ها، توقیف و رهگیری کشتی‌ها، و گفت‌وگوهایی درباره امکان مذاکره است. چندین مقام آمریکایی نگرانی خود را از کشیده شدن آمریکا به «درگیری منجمد» ابراز کرده‌اند؛ وضعیتی که در آن جنگ مسلحانه به پایان رسیده اما به دلیل عدم توافق صلح، درگیری می‌تواند هر لحظه از سر گرفته شود. اکسیوس پیش‌بینی می‌کند که این بن‌بست پرتنش، چشم‌اندازی از پایان قریب‌الوقوع ندارد و افزایش قیمت انرژی در ماه‌های آینده تقریباً قطعی به نظر می‌رسد، با این هشدار که هر لحظه امکان شعله‌ور شدن جنگ مستقیم وجود دارد. در چنین سناریویی، آمریکا ناچار خواهد بود نیروهای خود را برای ماه‌های بیشتری در منطقه حفظ کند، تنگه هرمز بسته خواهد ماند و محاصره دریایی آمریکا ادامه خواهد یافت، در حالی که هر دو طرف در انتظار عقب‌نشینی یا اقدام نظامی طرف مقابل خواهند بود.

به نقل از یکی از منابع نزدیک به ترامپ، با نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر، یک درگیری منجمد و فرسایشی از نظر سیاسی و اقتصادی، بدترین وضعیت برای رئیس‌جمهور آمریکا خواهد بود. پنج تن از مشاوران ترامپ گفته‌اند که او بین دو گزینه مردد است: آغاز حملات نظامی جدید یا انتظار برای دیدن اینکه آیا سیاست «فشار حداکثری» از طریق تحریم‌های مالی، ایران را به مذاکره درباره برنامه هسته‌ای‌اش وادار می‌کند یا نه. یکی از مشاوران به اکسیوس گفت: «من ترامپ را ناامید اما واقع‌بین توصیف می‌کنم. او نمی‌خواهد از زور استفاده کند، اما عقب‌نشینی هم نخواهد کرد.» در همین حال، سخنگوی کاخ سفید در ۲۹ آوریل از تداوم ارتباط واشنگتن با تهران خبر داد و الجزیره نیز گزارش داد که مذاکره‌کنندگان آمریکایی همچنان با ایران در تعامل هستند. کاخ سفید تاکید کرده که هر توافقی با ایران باید «امنیت ملی ایالات متحده را در اولویت قرار دهد.» دفتر نخست‌وزیری پاکستان نیز اعلام کرد که تلاش‌ها برای آتش‌بس و صلح در خاورمیانه ادامه دارد و تماس‌های دیپلماتیک با ایران برقرار است.

تداوم فضای تهدید و مذاکرات آینده

فایننشال تایمز در ۲۸ آوریل گزارش داد که احتمال تعمیق و طولانی‌تر شدن نزاع در خاورمیانه بسیار بالاست. این روزنامه برجسته‌ترین ویژگی این جنگ را انگیزه قوی ایران برای ادامه آن می‌داند و معتقد است که ایران به سختی باور خواهد کرد که اگر اوضاع مطابق میل ترامپ پیش نرود، او بار دیگر سراغ گزینه نظامی نخواهد رفت. این بدان معناست که حتی خوش‌بین‌ترین مذاکره‌کنندگان نیز اعتماد چندانی به اظهارات ترامپ ندارند.

فایننشال تایمز در ادامه نوشت: از دیدگاه ایران، هر چه تنگه هرمز بیشتر بسته بماند، احتمال اینکه ترامپ به توقف خصومت‌ها رضایت دهد، بیشتر است. در صورت شکست مذاکرات هسته‌ای، هر طرف تهدیدی علیه دیگری خواهد بود. سلاح ترامپ ازسرگیری بمباران خواهد بود که می‌تواند شامل هدف قرار دادن پل‌ها، نیروگاه‌ها و حتی کارخانه‌های آب شیرین‌کن شود. از سوی دیگر، سلاح ایران بستن دوباره تنگه هرمز خواهد بود. ترامپ روشن کرده است که بازگشایی این آبراه هدف اصلی اوست و ایران نیز نشان داده است که می‌تواند بازارهای انرژی جهانی را تحت‌تاثیر قرار دهد.

این گزارش می‌افزاید که حتی اگر تهران و واشنگتن به توافق هسته‌ای دست یابند، برنامه موشکی ایران و نیروهای مورد حمایت آن در منطقه همچنان تعیین تکلیف نخواهند شد. کنار گذاشتن این دو هدف توسط ترامپ در خاورمیانه با استقبال چندانی روبرو نشده است. برای کشورهای حوزه خلیج فارس، تعطیلی برنامه موشکی ایران به اندازه کنار گذاشتن ذخایر اورانیوم غنی‌شده اهمیت دارد. برای اسرائیل نیز پایان دادن به حمایت ایران از گروه‌های منطقه‌ای تقریباً به اندازه حذف برنامه هسته‌ای این کشور مهم است. در هر مقطعی، اسرائیل می‌تواند با ازسرگیری کامل خصومت‌ها با حزب‌الله، توافق ترامپ را از بین ببرد و ایران نیز در واکنش تلافی خواهد کرد و اوضاع به حالت اول باز خواهد گشت. انتقاد اصلی ترامپ و نتانیاهو از توافق هسته‌ای باراک اوباما در سال ۲۰۱۵ این بود که این دو سرفصل را از مذاکرات حذف کرده بود و اکنون به نظر می‌رسد ترامپ آماده است همان کار را انجام دهد.

نکته مهم دیگر این است که ترامپ علاقه بسیاری دارد تا قبل از نشست با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین در اواسط ماه مه، موقتاً از خلیج فارس خارج شود، زیرا تداوم تنش‌ها در خاورمیانه می‌تواند این دیدار مهم را تحت‌الشعاع قرار دهد.