کشف بی‌سابقه شکاف تدریجی زمین زیر اقیانوس آرام و پیامدهای آن بر زمین‌لرزه‌ها

کشف جدید و چرخه عمر صفحات تکتونیکی

کشف جدید محققان پژوهشکده اقلیمی کلمبیا، تصویری نوین از چرخه عمر صفحات تکتونیکی ارائه می‌دهد. اکنون می‌توانیم از زمان شکل‌گیری تا لحظه توقف این صفحات را مشاهده کنیم. مناطق فرورانش از قدرتمندترین سازوکارهای زمین به شمار می‌روند؛ آنها مسئول جابه‌جایی قاره‌ها، ایجاد زمین‌لرزه‌های بزرگ و فوران‌های آتشفشانی هستند. با این حال، این مناطق و سازوکار زمین‌شناختی جاودانه نیستند و باید روزی متوقف شوند، چرا که اگر دائماً فعال بمانند، اقیانوس‌ها ناپدید شده و قاره‌ها روی هم انباشته خواهند شد.

دانشمندان مدت‌ها در پی پاسخ به این پرسش بودند که چگونه این موتورهای عظیم زمین‌شناسی متوقف می‌شوند. اکنون، پاسخ در سواحل کاسکادیا، نزدیک جزیره ونکوور، آشکار شده است. داده‌های جدید نشان می‌دهد که صفحه خوان دی فوکا، مشابه قطاری که واگن‌به‌واگن از ریل خارج می‌شود، در حال شکافته‌شدن است و برخلاف تصورات قبلی، این اتفاق به صورت ناگهانی رخ نمی‌دهد.

بررسی شکاف زمین در شمال‌غربی اقیانوس آرام

محققان در این پژوهش از روش‌های مختلفی نظیر تصویربرداری بازتابی لرزه‌ای (مشابه سونوگرافی زمین) و داده‌های دقیق زمین‌لرزه استفاده کرده‌اند. تصاویر به دست آمده، گسل‌هایی عظیم و شکاف‌هایی عمیق را به نمایش می‌گذارند؛ از جمله گسلی که منجر به افت پنج کیلومتری بخشی از صفحه شده است. همچنین، وجود شکاف‌های خاموش – مناطقی که دیگر زمین‌لرزه تولید نمی‌کنند – نشان می‌دهد که برخی بخش‌ها پیش از این جدا شده‌اند.

یافته‌های جدید حاکی از آن است که مناطق فرورانش به مرور و طی میلیون‌ها سال از کار می‌افتند. با جداشدن قطعات کوچک‌تر، نیروی کشش کاهش می‌یابد تا در نهایت کل سیستم متوقف شود. اهمیت این کشف فراتر از منطقه کاسکادیا است. این مدل جدید می‌تواند توضیح دهد که چرا در نقاطی مانند باخا کالیفرنیا، بقایای صفحات باستانی به شکل میکروصفحات پراکنده باقی مانده‌اند؛ به نظر می‌رسد این صفحات نیز به همین شکل تدریجی فروپاشیده‌اند.

پیامدها و اهمیت کشف

با این حال، این یافته‌ها به معنای کاهش خطر نیست. کاسکادیا همچنان یکی از خطرناک‌ترین مناطق لرزه‌ای جهان باقی می‌ماند. اما این جزئیات جدید می‌توانند مدل‌های پیش‌بینی را دقیق‌تر کرده و درک ما از نحوه انتشار انرژی زمین‌لرزه را دگرگون سازند.

این پژوهش در ژورنال معتبر Science Advances منتشر شده است.