شکاف تدریجی صفحه تکتونیکی «خوان دی فوکا» زیر اقیانوس آرام کشف شد

چرخه عمر صفحات تکتونیکی و توقف فرورانش‌ها

کشف جدید محققان پژوهشکده اقلیمی کلمبیا، درک ما را از چرخه عمر صفحات تکتونیکی متحول می‌کند. اکنون می‌توانیم شاهد تمام مراحل، از شکل‌گیری تا توقف نهایی آنها باشیم. مناطق فرورانش از قدرتمندترین سازوکارهای زمین‌شناسی هستند که مسئول جابجایی قاره‌ها، ایجاد زمین‌لرزه‌های بزرگ و فوران‌های آتشفشانی‌اند. با این حال، این سازوکارهای زمین‌شناختی جاودانه نیستند و روزی باید متوقف شوند؛ زیرا فعالیت دائمی آنها به ناپدید شدن اقیانوس‌ها و انباشته شدن قاره‌ها منجر خواهد شد.

دانشمندان مدت‌ها در پی یافتن پاسخ این پرسش بودند که چگونه این موتورهای عظیم زمین‌شناسی به پایان کار خود می‌رسند. اکنون، شواهد در سواحل کاسکادیا، در نزدیکی جزیره ونکوور، آشکار شده است. داده‌های جدید نشان می‌دهد که صفحه خوان دی فوکا مانند قطاری که واگن به واگن از ریل خارج می‌شود، در حال شکافته شدن است و این اتفاق برخلاف تصورات قبلی، به صورت ناگهانی رخ نمی‌دهد.

جزئیات شکاف زمین در شمال‌غربی اقیانوس آرام

در این پژوهش، محققان از روش‌های پیشرفته‌ای نظیر تصویربرداری بازتابی لرزه‌ای (مشابه سونوگرافی زمین) و داده‌های دقیق زمین‌لرزه بهره گرفتند. تصاویر به دست آمده، گسل‌های عظیم و شکاف‌های عمیقی را به وضوح نشان می‌دهند. از جمله یافته‌های مهم، وجود گسلی است که باعث افت پنج کیلومتری بخشی از صفحه شده است. همچنین، شناسایی شکاف‌های خاموش – مناطقی که دیگر زمین‌لرزه تولید نمی‌کنند – حاکی از آن است که برخی بخش‌ها قبلاً از صفحه اصلی جدا شده‌اند.

این یافته‌های نوین نشان می‌دهد که مناطق فرورانش به مرور زمان و طی میلیون‌ها سال از کار می‌افتند. با جدا شدن قطعات کوچک‌تر، نیروی کشش کاهش یافته و در نهایت کل سیستم متوقف می‌شود. اهمیت این کشف تنها به منطقه کاسکادیا محدود نمی‌شود؛ این مدل جدید می‌تواند توضیح دهد که چرا در نقاطی مانند باخا کالیفرنیا، بقایای صفحات باستانی به شکل میکروصفحات پراکنده باقی مانده‌اند. به نظر می‌رسد این صفحات نیز به همین شکل تدریجی فروپاشیده‌اند.

با این حال، این اکتشافات به معنای کاهش خطر نیست. کاسکادیا همچنان یکی از خطرناک‌ترین مناطق لرزه‌ای جهان باقی می‌ماند. اما این جزئیات جدید می‌توانند مدل‌های پیش‌بینی زمین‌لرزه را دقیق‌تر کرده و درک ما را از نحوه انتشار انرژی زمین‌لرزه تغییر دهند.

انتشار پژوهش

یافته‌های این پژوهش در ژورنال معتبر Science Advances منتشر شده است.