معماری؛ هنری برای کیفیت زندگی و هویت شهری، نه صرفا ساخت‌وساز اقتصادی

شیخ بهائی؛ نماد تعامل علم و هنر

ساشورپور در ابتدای سخنان خود، روز معمار را که مزین به نام شیخ بهائی، حکیم و ریاضی‌دان قرن یازدهم است، یادآور شد. او شیخ بهائی را نماد تعامل علم و هنر در معماری ایرانی دانست و بر اهمیت تداوم رویکردهای علمی و فرهنگی در این حوزه تاکید کرد.

معماری و شهرسازی: دو روی یک سکه

به گفته ساشورپور، معماری و طراحی شهری دو حوزه به‌هم‌پیوسته هستند که هویت کالبدی و اجتماعی شهر را شکل می‌دهند. «معماری، کالبد شهر را می‌سازد و طراحی شهری، روح و جریان زندگی را در آن جاری می‌کند.» وی افزود که هر فضا، اگر با اندیشه درست و درک زمینه شکل گیرد، می‌تواند بر احساس تعلق و آرامش انسان تاثیر مثبت بگذارد.

چالش‌های شهرسازی معاصر در ایران

این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی زنجان با ابراز نگرانی از روند شهرسازی و ساخت‌وسازهای کنونی، به معضلاتی چون تراکم‌سازی بی‌رویه، حذف فضاهای باز، فراموشی نور و تهویه طبیعی، و بی‌توجهی به ارتباط انسان با طبیعت اشاره کرد. او خاطرنشان کرد که این عوامل، نشانه‌های آشکاری از یک جریان نگران‌کننده در شهرسازی هستند.

• تراکم‌سازی بی‌رویه: فشرده‌سازی فضاها بدون در نظر گرفتن نیازهای انسانی.
• حذف فضاهای باز: از بین رفتن حیاط‌ها، باغچه‌ها و فضاهای سبز شهری.
• فراموشی نور و تهویه طبیعی: عدم توجه به عناصر حیاتی در طراحی ساختمان‌ها.
• بی‌توجهی به ارتباط انسان با طبیعت: گسست میان فضاهای زیستی و محیط طبیعی.

خانه‌ها؛ از مأمن آرامش تا واحدهای اقتصادی

ساشورپور با انتقاد از وضعیت کنونی، اظهار داشت که خانه‌ها به جای مأمن و آرامش، به واحدهایی صرفاً اقتصادی تبدیل شده‌اند. این تغییر رویکرد باعث شده است که فضاهای زندگی از تعادل میان فضاهای باز و بسته، محرمیت، کیفیت سکونت و تعامل اجتماعی سازنده دور بمانند.

«در بسیاری از موارد، طراحی‌ها نه بر اساس اقلیم، بافت و هویت تاریخی بلکه بر اساس مدل‌های تکراری و بازارپسند انجام می‌گیرد.»

تهی شدن شهر از هویت با بی‌توجهی به معماری زمینه‌گرا

وی تاکید کرد که بی‌توجهی به معماری زمینه‌گرا، به معنای نادیده گرفتن فرهنگ، تاریخ و اقلیم بومی است که در نهایت چهره شهر را از هویت تهی می‌کند. نتیجه این رویکرد، بروز ساخت‌وسازهای ناهمگون و نماهایی است که هیچ سنخیتی با بافت و روح شهر ندارند.

ساشورپور به «مد شدن نماهای تیره، سیاه و سرد» اشاره کرد و آن را نمادی گویا از گسست فرهنگی و اقلیمی دانست که با نور و روشنایی زنجان و حس گرما و زندگی مردم این شهر همخوانی ندارد.

مسیر توسعه پایدار و انسانی

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی زنجان در پایان، ابراز امیدواری کرد که با بازنگری معماران و شهرسازان در رویکردها و بازگشت به معماری اندیشمندانه و زمینه‌گرا، مسیر توسعه‌ای پایدار و انسانی برای زنجان و دیگر شهرها هموار شود. او آرزو کرد که کیفیت، هویت و زندگی بر سود و سرعت غلبه یابد و معماری بار دیگر جایگاه حقیقی خود را به عنوان هنری برای تعالی انسان باز یابد.