آق‌داغ خلخال: یک سوم شهرستان، منطقه حفاظت شده با تنوع زیستی بی‌نظیر

وسعت و اهمیت زیست‌محیطی آق‌داغ

کیومرث سفیدی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل، اظهار داشت: از مجموع ۲۸۰ هزار هکتار مساحت شهرستان خلخال، ۹۳ هزار هکتار آن در محدوده منطقه حفاظت شده آق‌داغ قرار دارد. این منطقه به دلیل تنوع گیاهی و جانوری بسیار بالا، یکی از مناطق حفاظت شده بزرگ و مهم استان اردبیل و کشور محسوب می‌شود. وی بر لزوم برنامه‌ریزی‌های کوتاه، میان و بلندمدت و همچنین مشارکت مردم در حفاظت از این سرمایه‌های طبیعی تأکید کرد.

سفیدی افزود که ۱۸۰ هزار هکتار باقی‌مانده از شهرستان نیز شامل مناطق آزاد و ممنوع شکار است. با توجه به وجود تعداد قابل توجهی سلاح شکاری مجاز در دست مردم، افزایش مراقبت از عرصه‌های طبیعی و جانوری در این شهرستان ضروری است.

چالش آلایندگی صنایع

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل به وضعیت برخی واحدهای صنعتی شهرستان خلخال نیز اشاره کرد و گفت: تعدادی از این صنایع دارای آلایندگی هستند و ادامه فعالیت آن‌ها بدون رفع نواقص، مشکلات زیست‌محیطی جدی به همراه خواهد داشت. او از مسئولان شهرستان خواست تا پیش از ورود دستگاه قضایی، این واحدها را ملزم به رفع مشکلات آلایندگی خود مطابق قانون کنند.

تأکید بر ملاحظات زیست‌محیطی در توسعه

وحید کنعانی، رئیس مجمع نمایندگان استان اردبیل و نماینده مردم شهرستان‌های خلخال و کوثر، در این جلسه بر ضرورت رعایت قوانین زیست‌محیطی از سوی تمامی صنایع، دستگاه‌ها و مردم تأکید کرد. وی اظهار داشت که توسعه اقتصادی و صنعتی در خلخال باید همزمان با رعایت ملاحظات زیست‌محیطی پیش برود. کنعانی همچنین از اداره کل حفاظت محیط زیست استان خواست تا در چارچوب قوانین و مقررات، روند صدور مجوز استقرار برخی صنایع در خلخال را تسهیل کند.

ویژگی‌های منحصربه‌فرد آق‌داغ

قله آق‌داغ با ارتفاع ۳۳۰۳ متر از سطح دریا، بلندترین نقطه منطقه خلخال است. اختلاف ارتفاع چشمگیر آن با پست‌ترین نقطه (بستر رودخانه قزل‌اوزن در سرخ‌آباد) منجر به تغییرات محسوس اقلیمی و تنوع زیستی فوق‌العاده‌ای در این منطقه شده است.

آق‌داغ خلخال به مساحت ۹۳ هزار هکتار، در سال ۱۳۸۹ طی مصوبه ۳۲۲ شورای عالی حفاظت محیط زیست کشور به عنوان منطقه حفاظت شده ثبت رسمی شد. ویژگی بارز این زیستگاه، نظام هیدرولوژیک فعال آن است؛ تمام آب‌های سطحی از طریق چهار رودخانه مهم شاهرود، میان‌رودان، کندیرق و سوسهاب (سقزچی) جمع‌آوری شده و به رودخانه قزل‌اوزن تخلیه می‌شود.

چشمه‌های متعدد و پراکنده که از برف‌چال‌های کوه آق‌داغ تغذیه می‌شوند، این منطقه را به یکی از پناهگاه‌های اصلی حیات وحش تبدیل کرده است. بکر بودن بسیاری از نقاط زیستگاه، مانند دره‌های آق‌دره، قراتلوق‌دره، پلنگان و تکله‌بلاغی، به دلیل دسترسی نامناسب، آن‌ها را در اختیار وحوش قرار داده و امکان تعلیف دام‌های اهلی را به حداقل رسانده است.

از منظر پوشش گیاهی، آق‌داغ با جنگل‌های انبوه و گونه‌های ارزشمندی همچون هفت‌کول، چنار، گلابی، زرشک و بلوط، غنای خود را به نمایش می‌گذارد. این شرایط، به همراه وضعیت حفاظتی مطلوب، بستر مناسبی را برای حیات جانوران فراهم آورده است.