خبر کامل
هفته فرهنگی اصفهان: چالش‌ها، افت کیفیت و لزوم بازنگری در رویکردها
هفته فرهنگی اصفهان؛ از آرمان تا واقعیت: چالش‌ها و افت کیفیت
هفته فرهنگی اصفهان، رویدادی هویتی و مهم در تقویم شهری ایران است که از ۴ تا ۱۱ اردیبهشت ماه برگزار می‌شود. این رویداد با هدف بازخوانی میراث تاریخی، بازنمایی سرمایه‌های فرهنگی و ایجاد پیوندی معنادار میان گذشته و اکنون شهر اصفهان تعریف شده است. فلسفه وجودی این هفته، فراتر از یک جشنواره آیینی، بستری برای بازاندیشی در هویت اصفهان و نسبت آن با تحولات معاصر است. در صورت تحقق کامل اهداف، این هفته می‌تواند به سکویی برای گفتگوهای چندلایه میان مدیران، نخبگان و شهروندان درباره آینده شهری تبدیل شود.
گسست مدیریتی و کاهش کیفیت برنامه‌ها
آنچه در عمل، به‌ویژه در سال‌های اخیر، رخ داده، نشان می‌دهد که این رویداد به تدریج از کارکردهای عمیق فرهنگی و گفتمانی خود فاصله گرفته است. تغییرات مدیریتی در سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان و دگرگونی در بدنه اجرایی و کارشناسی، موجب نوعی گسست در روند برنامه‌ریزی و اجرای این هفته شده است. این گسست، به افت کیفیت، کاهش انسجام محتوایی و محدود شدن دامنه اثرگذاری برنامه‌ها منجر شده است.
دیدگاه کارشناسان در مورد افت کیفیت
نسیم عرفان‌منش، کارشناس مدیریت فرهنگی، تغییرات سه سال اخیر در ساختار مدیریتی سازمان فرهنگی شهرداری اصفهان را عامل اصلی افت کیفیت برنامه‌ها می‌داند. او معتقد است که مدیریت فرهنگی نیازمند تداوم، انباشت تجربه و ثبات در سیاست‌گذاری است و تغییرات شتاب‌زده می‌تواند به از دست رفتن سرمایه‌های فرهنگی منجر شود.
«در سال‌های گذشته، روند برنامه‌ریزی برای هفته نکوداشت مبتنی بر یک تجربه انباشته و مشارکت نسبی بدنه کارشناسی بود، اما در سال‌های اخیر این پیوستگی از بین رفته است. حذف یا تضعیف نیروهای متخصص و جایگزینی آن‌ها با نیروهای کم‌تجربه، باعث شده کیفیت برنامه‌ها به شکل محسوسی کاهش یابد.»
عرفان‌منش تأکید می‌کند که رویدادهای فرهنگی شهری نیازمند طراحی پیچیده و چندلایه هستند و برنامه‌های بدون پشتوانه نظری و شناخت دقیق از مخاطب، اثرگذاری بلندمدت نخواهند داشت. او همچنین به کاهش تنوع و عمق برنامه‌ها اشاره کرده و می‌گوید که بسیاری از برنامه‌ها به فعالیت‌های سطحی و تکراری محدود شده‌اند، در حالی که پیش از این تلاش می‌شد میان حوزه‌های مختلف هنری، علمی و اجتماعی پیوند برقرار شود.
این کارشناس هشدار می‌دهد که اگر این روند ادامه یابد، هفته نکوداشت اصفهان به تدریج جایگاه خود را به عنوان یک رویداد مهم فرهنگی از دست خواهد داد و به یک برنامه تشریفاتی تقلیل پیدا خواهد کرد.
خروج از رویکرد گفتمانی و غلبه نگاه مناسکی
فرزاد نوابخش، جامعه‌شناس فرهنگی و مدرس دانشگاه، با نگاهی انتقادی به روند برگزاری این هفته، مهم‌ترین آسیب را خروج آن از رویکرد گفتمانی می‌داند. در سال‌های ابتدایی، تلاش‌هایی برای تبدیل این هفته به بستری برای گفتگو درباره مسائل شهر وجود داشت، اما این رویکرد به تدریج کمرنگ شده است.
به گفته نوابخش، آنچه امروز شاهد آن هستیم، نوعی غلبه نگاه مناسکی بر برنامه‌ها است؛ به این معنا که رویدادها بیشتر برای پر کردن تقویم طراحی می‌شوند تا ایجاد تغییر در نگرش و فهم عمومی از شهر.
«شهر اصفهان با مسائل پیچیده‌ای مواجه است و رویدادی مانند هفته نکوداشت می‌تواند فرصتی برای طرح این مسائل و جلب مشارکت عمومی در حل آن‌ها باشد. اما در عمل، این ظرفیت نادیده گرفته شده است.»
او همچنین به فاصله گرفتن برنامه‌ها از زندگی روزمره شهروندان اشاره کرده و می‌گوید که بسیاری از برنامه‌ها ارتباط معناداری با تجربه زیسته مردم ندارند، که این مسئله باعث کاهش مشارکت واقعی و تبدیل مخاطبان به تماشاگران منفعل شده است. نوابخش خاطرنشان می‌کند که بازگشت به رویکرد گفتمانی نیازمند تغییر در نگاه مدیران فرهنگی است و تا زمانی که فرهنگ به عنوان ابزار تزئینی دیده شود، نمی‌توان انتظار تحول داشت.
تأثیر شرایط بحرانی بر هفته فرهنگی اصفهان
عباس رحیمی، پژوهشگر حوزه سیاست‌گذاری فرهنگی و مدرس دانشگاه، به شرایط خاص سال جاری اشاره می‌کند و می‌گوید که وقوع جنگ رمضان و حملات نظامی به خاک ایران، تأثیر مستقیمی بر نحوه برگزاری هفته نکوداشت اصفهان داشته است. این شرایط باعث شد بسیاری از برنامه‌های پیش‌بینی شده لغو یا محدود شوند.
رحیمی توضیح می‌دهد که در چنین شرایطی، انتظار می‌رفت رویکرد برنامه‌ها به سمت همبستگی اجتماعی و بازنمایی تاب‌آوری فرهنگی تغییر کند، اما این تغییر به شکل قابل انتظار اتفاق نیفتاد و در نتیجه، هفته فرهنگی به چند برنامه کوچک و پراکنده محدود شد.
«حتی در شرایط بحرانی نیز می‌توان با طراحی خلاقانه، رویدادهای فرهنگی را به فرصتی برای تقویت انسجام اجتماعی تبدیل کرد. این امر نیازمند آمادگی نهادی و وجود سناریوهای جایگزین است.»
او همچنین به ضعف در برنامه‌ریزی‌ها اشاره کرده و می‌گوید که نبود یک نقشه راه مشخص برای مواجهه با شرایط بحرانی، باعث شد واکنش‌ها بیشتر انفعالی باشد تا فعالانه. رحیمی تأکید می‌کند که کاهش سطح برنامه‌ها در سال جاری، اگرچه تا حدی قابل درک است، اما نشان‌دهنده شکنندگی ساختار برنامه‌ریزی فرهنگی در این حوزه نیز هست.
عدم نهادسازی و ارتباط با سیاست‌گذاری شهری
رحیمی در بخش دیگری از سخنان خود، به مسئله مهم‌تری اشاره می‌کند و آن عدم تبدیل هفته نکوداشت به یک نهاد پایدار فرهنگی است. او می‌گوید که در بسیاری از شهرهای جهان، رویدادهای مشابه به مرور زمان به نهادهایی اثرگذار تبدیل می‌شوند که فراتر از یک بازه زمانی محدود عمل می‌کنند، اما در اصفهان این اتفاق نیفتاده و هفته نکوداشت همچنان در سطح یک رویداد باقی مانده است. این مسئله باعث شده که هرگونه تغییر مدیریتی یا شرایط بیرونی، تأثیر مستقیمی بر کیفیت آن داشته باشد.
رحیمی توضیح می‌دهد که نهادسازی فرهنگی به معنای ایجاد ساختارهای پایدار، تولید دانش و شکل‌گیری شبکه‌ای از کنشگران است، در حالی که در وضعیت فعلی، این عناصر به شکل منسجم وجود ندارند. این پژوهشگر بر ضرورت بازنگری در رویکردهای فعلی تأکید کرده و می‌گوید که اگر قرار است این هفته به یک ظرفیت واقعی تبدیل شود، باید از سطح اجرا به سطح سیاست‌گذاری ارتقا یابد.
او در پایان خاطرنشان می‌کند که اصفهان به عنوان یکی از مهم‌ترین شهرهای فرهنگی ایران، شایسته رویدادی است که بتواند در سطح ملی و حتی بین‌المللی نقش‌آفرینی کند، نه اینکه به برنامه‌ای محدود و کم‌اثر تقلیل یابد.
نتیجه‌گیری: لزوم بازاندیشی در کارکردهای هفته فرهنگی اصفهان
بررسی دیدگاه‌های کارشناسان نشان می‌دهد که هفته نکوداشت اصفهان در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری مواجه بوده است. از تغییرات مدیریتی و تضعیف بدنه کارشناسی گرفته تا خروج از رویکرد گفتمانی و تأثیر شرایط بحرانی، همگی در کاهش کیفیت و اثرگذاری این رویداد نقش داشته‌اند.
با این حال، همچنان این باور وجود دارد که این هفته می‌تواند به عنوان یک ظرفیت راهبردی در مدیریت فرهنگی شهر اصفهان ایفای نقش کند، مشروط بر آنکه بازنگری جدی در سیاست‌ها، ساختارها و رویکردهای اجرایی آن صورت گیرد. در غیر این صورت، روند افول آن می‌تواند به از دست رفتن یکی از مهم‌ترین فرصت‌های فرهنگی شهری در ایران منجر شود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۰:۴۱ - ۱۴۰۵/۰۲/۱۱