«شب شاهنامه و جلال خالقی‌مطلق» در خانه هنرمندان ایران برگزار شد

نقش خالقی‌مطلق در احیای شاهنامه

در آغاز مراسم، ژاله آموزگار، استاد برجسته زبان‌های باستانی، به معرفی دکتر جلال خالقی‌مطلق پرداخت و اظهار داشت که او از نوجوانی و به واسطه پسردایی‌اش به شاهنامه علاقه‌مند شده بود. آموزگار به روش علمی و دقیق خالقی‌مطلق در تصحیح متون اشاره کرد که اگرچه مورد انتقاد برخی قرار گرفته بود، اما بر پایه اصول زبان‌شناسی و حذف اشعار الحاقی استوار بود. وی تاکید کرد که خالقی‌مطلق با تواضع انتقادها را می‌پذیرفت و به آن‌ها پاسخ می‌داد و زندگی بسیار ساده‌ای داشت.

«احیای کامل متن غیرممکن است. او توضیح می‌دهد که چگونه نسخه‌نویسان به مناسبت‌هایی اشعار خودشان را در میان اشعار فردوسی جا می‌دادند و او با زبان‌شناسی اشعار اضافه را حذف کرد.»

شاهنامه‌شناسی بی‌بدیل

سجاد آیدانلو، طی پیامی تصویری، درگذشت این استاد بزرگ را به جامعه علمی تسلیت گفت و خالقی‌مطلق را یکی از بزرگ‌ترین شاهنامه‌شناسان، زبان‌شناسان و مصححان ایران و جهان برشمرد. وی شهرت دکتر خالقی‌مطلق را مرهون نسخه ارزشمند و بی‌نظیر او از شاهنامه فردوسی دانست. آیدانلو به تصحیح هشت نسخه‌ای و سپس تصحیح مجدد شاهنامه توسط ایشان اشاره کرد و افزود:

• تصحیح اولیه بر اساس هشت نسخه کهن
• انجام تصحیح مجدد با روش‌های نوین

او تاکید کرد که کمتر مصححی را می‌توان یافت که با تکیه بر روش کاملاً علمی، چنین نسخه‌ای را تصحیح کرده باشد. آیدانلو نقش خالقی‌مطلق در ایجاد یک روش درست برای تصحیح شاهنامه و تأثیر آن بر نسل‌های گذشته را ستودنی دانست و روح آن استاد گرانقدر را شاد باد گفت.

تأثیر بر موسیقی و هنر

محسن مرعشی، خواننده و آهنگساز، که سال‌ها در حوزه شاهنامه فعالیت می‌کند، از آموزه‌های دکتر خالقی‌مطلق و استاد آموزگار سخن گفت. وی بیان کرد که تک تک قطعاتی که در حوزه شاهنامه ساخته‌اند، نتیجه سال‌ها تلاش و راهنمایی‌های خالقی‌مطلق بوده است. مرعشی افزود که خالقی‌مطلق واژه به واژه را برای او توضیح می‌داد و نحوه اجرای هر کسور را بیان می‌کرد که نتیجه این توضیحات، ۱۴ قطعه در آلبوم اوست.

زندگی و آثار خالقی‌مطلق

جلال خالقی‌مطلق، در ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ در تهران متولد شد و در ۹ اسفند ۱۴۰۴ در شهر هامبورگ آلمان درگذشت. او تحصیلات دانشگاهی خود را در آلمان گذراند و در سال ۱۳۴۹ (۱۹۷۰) از دانشگاه کلن در رشته‌های شرق‌شناسی، مردم‌شناسی و تاریخ قدیم موفق به اخذ درجه دکتری شد. از سال ۱۳۵۰ (۱۹۷۱) نیز در بخش مطالعات ایرانی دانشگاه هامبورگ به تدریس زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ ایران مشغول بود.

مهم‌ترین دستاورد علمی جلال خالقی‌مطلق، تصحیح شاهنامه فردوسی است که در هشت دفتر طی سال‌های ۱۳۶۶ تا ۱۳۸۶ در نیویورک و زیر نظر احسان یارشاطر منتشر شد. این تصحیح که حاصل بیش از سی سال کار مداوم او در گردآوری و بررسی کهن‌ترین دست‌نویس‌های شاهنامه و مقابله آن‌ها با پیروی از روش‌های جدید تصحیح متون است، به عنوان یکی از معتبرترین نسخه‌های شاهنامه شناخته می‌شود.