نوسان بی‌جهت بازارهای جهانی کالا و رونق تورمی در بورس ایران

نوسانات جهانی کالا: نفت، طلا و فلزات اساسی

در بازار نفت، تنش‌های فزاینده در خاورمیانه باعث جهش محسوس قیمت‌ها شد. نفت برنت در مقاطعی از هفته به بیش از ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسید، اما با فروکش نسبی نگرانی‌ها و افزایش عرضه کوتاه‌مدت، تا حوالی ۱۱۰ دلار تعدیل شد. این نوسانات نشان‌دهنده حساسیت بالای بازار به ریسک‌های عرضه است و هرگونه اختلال می‌تواند به سرعت قیمت‌ها را جابه‌جا کند. حاشیه سود پالایشگاهی نیز به دلیل تقاضای قوی برای فرآورده‌هایی مانند بنزین و دیزل، در سطوح بالا باقی ماند.

طلا، به عنوان یک دارایی امن، از فضای عدم قطعیت بهره برد. افزایش تنش‌های سیاسی و تداوم نرخ‌های بهره بالا، نیروهای متضادی بر این فلز وارد کردند؛ اما در مجموع، قیمت طلا با شیبی ملایم صعودی باقی ماند و نزدیک به اوج‌های تاریخی نوسان کرد. تقاضای بانک‌های مرکزی و سرمایه‌گذاران نهادی همچنان از قیمت‌ها حمایت می‌کند، حتی در شرایطی که دلار قوی‌تر می‌تواند مانعی برای رشد سریع‌تر باشد.

در بازار فلزات اساسی، تصویر پیچیده‌تر بود. مس، آلومینیوم و روی در واکنش به داده‌های متناقض اقتصادی از چین، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده، رفتاری نوسانی داشتند. امید به بسته‌های محرک اقتصادی از سوی پکن باعث رشد مقطعی قیمت‌ها شد، اما نگرانی از کندی بخش املاک و کاهش تقاضای صنعتی، مانع از شکل‌گیری روند صعودی پایدار شد. بازار محصولات پتروشیمی نیز به شدت تابع نوسانات نفت و تقاضای جهانی بود. افزایش قیمت خوراک (نفت و گاز)، فشار هزینه‌ای بر تولیدکنندگان وارد کرد، در حالی که رشد تقاضا به ویژه در آسیا نتوانست به طور کامل این فشار را جبران کند. در نتیجه، حاشیه سود در بسیاری از زنجیره‌های پتروشیمی فشرده باقی ماند.

رونق در بورس کالای ایران با چاشنی تورم

شاخص ارزش معاملات در بازار فیزیکی بورس کالای ایران حکایت از رونق نسبی دارد. در هفته گذشته، بیش از ۸۱ هزار میلیارد تومان محصولات و کالاهای مختلف مورد دادوستد قرار گرفت که نسبت به ارزش معاملات ۵۵ هزار میلیارد تومانی هفته قبل، رشد قابل توجهی را نشان می‌دهد. علاوه بر رشد ۱۵ درصدی حجم معاملات، افزایش قیمت محصولات نیز بر رشد ۴۶ درصدی ارزش معاملات مؤثر بوده است. این موضوع نشان می‌دهد که رونق کنونی بیش از آنکه نتیجه تقویت حجم معاملات باشد، ریشه در افزایش انتظارات تورمی دارد.

تداوم روند صعودی قیمت‌ها در بازار ارز، موج جدیدی از انتظارات برای افزایش قیمت‌ها را به همراه داشت. همچنین، عرضه قابل توجه ورق توسط فولاد مبارکه در تالار فیزیکی، موجبات رشد حجم معاملات را فراهم آورد. مجتمع فولاد مبارکه به تنهایی بیش از ۱۸۸ هزار تن محصول را به ارزش ۱۶ همت طی هفته گذشته در بورس کالای ایران معامله کرد. ورق گرم به عنوان پرمعامله‌ترین کالا طی هفته گذشته معرفی شد. قیمت این محصول در بازار حدود ۸۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم بود که اختلاف قابل توجهی با قیمت ماه گذشته در بازار آزاد دارد. ورق گرم خودرو نیز برای اولین بار پس از آغاز جنگ، وارد آمار و ارقام معاملات شد و جزو کالاهای با ارزش معاملات بالا دسته‌بندی شد.

از منظر قیمت، همچنان انتظارات تورمی نقش اصلی را در نوسانات ایفا می‌کنند. طی هفته گذشته به طور میانگین:

• مفتول مس: با قیمت بیش از ۲ میلیارد تومان به ازای هر تن معامله شد که ۱۱ درصد بالاتر از میانگین قیمت هفته قبل بود.
• سیمان پرتلند: افزایش قیمت ۱۰ درصدی را طی یک هفته تجربه کرد.
• پلی‌اتیلن سبک خطی: با طی کردن روند صعودی، افزایش قیمت ۶ درصدی را طی یک هفته به نمایش گذاشت.

در این میان، تنها شمش فولاد و برخی از پلی‌اتیلن‌های سنگین با کاهش قیمت همراه بودند.

ورود فولاد مبارکه به بازار و سیگنال اصلاحی

نخستین عرضه ورق گرم فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۵ و پس از جنگ اخیر، در بازه ۷ تا ۹ اردیبهشت‌ماه انجام گرفت. این عرضه را می‌توان به عنوان یک «سیگنال اصلاحی» مهم در بازار فولاد ایران تفسیر کرد. با وجود عرضه ۱۶۰ هزار تنی ورق گرم توسط فولاد مبارکه، با تقاضایی کمتر از انتظار مواجه شد و در نهایت بخش عمده معاملات در نرخ پایه ۸۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم انجام گرفت.

داده‌های معاملاتی نشان می‌دهد از کل عرضه، تنها حدود ۹۲.۵ هزار تن به فروش رسید، در حالی که تقاضا نیز از مرز ۱۰۰ هزار تن عبور نکرد؛ شکافی معنادار که از ضعف سمت تقاضا حکایت دارد. این رخداد در شرایطی رقم خورد که پیش از عرضه، بازار آزاد تحت تأثیر انتظارات تورمی و نگرانی‌های ناشی از وقفه تولید، شاهد قیمت‌هایی تا سطوح ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار تومان بود. اما ورود عرضه سنگین به بورس کالا، به سرعت این حباب قیمتی را تخلیه کرد و نرخ‌ها را به زیر ۱۰۰ هزار تومان بازگرداند. علاوه بر این، فولاد مبارکه در روز چهارشنبه نهم اردیبهشت‌ماه نیز مقداری ورق سرد و ورق خودرو عرضه کرد که ورق خودرو با استقبال خوبی همراه شد.

نکته کلیدی در این میان، ناکارآمدی ابزارهای تحریک تقاضا از جمله فروش اعتباری ۴۰ درصدی در برابر رکود عمیق صنایع پایین‌دستی است. کمبود نقدینگی، نااطمینانی‌های اقتصادی و کاهش سفارشات تولیدی باعث شده خریداران واقعی، رویکردی محتاطانه اتخاذ کنند و خریدهای خود را به تعویق بیندازند. در چنین فضایی، حتی قیمت‌های تعدیل‌شده نیز نتوانسته‌اند موتور تقاضا را روشن کنند. این عرضه را باید آغاز یک روند تعدیل تدریجی در بازار فولاد دانست؛ روندی که بیش از آنکه به سمت عرضه وابسته باشد، به احیای تقاضای واقعی گره خورده است. تا زمان بهبود شرایط کلان اقتصادی و بازگشت رونق به صنایع مصرف‌کننده، انتظار می‌رود فشار نزولی بر قیمت‌ها ادامه یابد و بازار در مسیر تعادل، اما با شیبی ملایم، حرکت کند.

قیر، پیشتاز بازدهی گواهی‌های سپرده کالایی

رشد افسارگسیخته قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی سبب شد تا هفته گذشته در بازار گواهی‌های سپرده کالایی، قیر، رتبه اول بازدهی را به خود اختصاص دهد. گواهی سپرده قیر در یک هفته گذشته بازدهی بیش از ۳۷ درصدی را به ارمغان آورد.

پس از آن، گواهی سپرده شمش نقره به دلیل تقاضای شدید برای این فلز صنعتی، بازدهی ۳۱ درصدی را در پی داشت. این در حالی است که گواهی سپرده شمش طلا و سکه تنها رشد قیمتی ۱۷ تا ۱۹ درصدی را تجربه کردند. علاوه بر این، تقاضای قوی برای ورق خودرو در بازار فیزیکی نشان داد که همچنان فعالان بازار خودرو، تقویت قیمت‌ها در این بازار را محتمل می‌دانند. گواهی سپرده خودرو وانت به عنوان نماینده بازار خودرو در بورس کالای ایران، رشد قیمتی ۲۵ درصدی را تجربه کرد. در این میان، گواهی سپرده میلگرد که در اوایل امسال با شتابی بالا در حال طی کردن روند صعودی بود، کمی عقب‌نشینی کرد و در هفته گذشته به بازدهی ۶ درصدی رضایت داد.