معلمان پایه اول در کلاس‌های آنلاین؛ ایثار بی‌نام و نشان در مسیر آموزش

در روزهایی که هفته معلم بهانه‌ای برای تقدیر از مقام والای فرهنگیان است، معلمان پایه اول در کلاس‌های آنلاین، بی‌سروصدا و با تمام توان، در حال خلق واقعی‌ترین صحنه‌های ایثار آموزشی هستند. این معلمان گمنام، بدون نیاز به صحنه یا لوح تقدیر، تلاش می‌کنند تا جریان آموزش فرزندان این سرزمین متوقف نشود و نقش خود را به عنوان اولین خالقان الفبا به بهترین شکل ایفا کنند.

فاطمه خالقی؛ نمادی از ایستادگی در تدریس مجازی

فاطمه خالقی، معلم پایه اول، یکی از این چهره‌های فداکار است که معنای ایستادگی معلم را در تدریس آنلاین به تصویر می‌کشد. او معتقد است که بهترین هدیه در روز معلم، پیشرفت دانش‌آموزانش است، نه لوح و تقدیرنامه. به باور او، زمانی که دانش‌آموزی یاد می‌گیرد «آب» بنویسد، معلم معنای واقعی زندگی را به نسل جدید منتقل کرده است. خالقی با اشاره به شرایط دشوار تدریس مجازی می‌گوید:

«بزرگ‌ترین چالش ما مسائل فنی و اینترنت است. گاهی چندین بار تلاش می‌کنیم تا وارد کلاس شویم، اما سامانه خطا می‌دهد یا وسط تدریس ما را بیرون می‌اندازد. این اتفاق‌ها فقط یک مشکل فنی ساده نیست؛ یعنی یک کودک، وسط یاد گرفتن یک حرف جدید، ناگهان رها می‌شود.»

او همچنین به مشکل قدیمی بودن فیلم‌های آموزشی و عدم هماهنگی آن‌ها با کتاب‌های جدید اشاره می‌کند و می‌افزاید: «مجبوریم ویدئوهای جدید بسازیم، عکس بگیریم، صدا ضبط کنیم و تکلیف‌ها را دوباره طراحی کنیم تا مطابق با کتاب جدید باشد و ساعت‌ها انرژی و زمان را صرف می‌کنیم.»

محتوای آموزشی؛ نیازی کهنه و به‌روز

این معلم پایه اول تأکید می‌کند که محتواهای تولید شده در دوران کرونا دیگر قابل استفاده نیستند و باید فکری به حال این مسئله کرد تا دانش‌آموزان از به‌روزترین محتواهای آموزشی برخوردار باشند، نه اینکه از محتوای ۴ تا ۵ سال گذشته استفاده کنند. خالقی تجربه امسال روز معلم را با ایام کرونا متفاوت می‌داند و می‌گوید: «در آن برهه کار سخت‌تر بود چون با شرایطی جدید مواجه بودیم ولی امسال کار کمی راحت‌تر است، هرچند مشکلات پابرجا است ولی ما تجربه بیشتر از قبل داریم و سعی می‌کنیم شرایط را هم برای خود و هم برای دانش‌آموزان به‌ویژه کودکان پایه اول که کارشان سخت‌تر است را تسهیل کنیم.»

چالش‌های فنی در هفته تقدیر از معلم

هفته معلم امسال برای بسیاری از معلمان، با قطع و وصل اینترنت، خطاهای مکرر سامانه‌های آموزشی و محدودیت‌های ارسال محتوا گره خورده است. در مقطعی که پایه اول دبستان نیازمند بیشترین ثبات و همراهی است، هر اختلال در کلاس، می‌تواند تمرکز و انگیزه دانش‌آموزان را تحت تأثیر قرار دهد. خانواده‌ها ممکن است کلاس‌های مجازی را تنها به چند دقیقه تدریس روی صفحه گوشی ببینند، اما پشت همین چند دقیقه، ساعت‌ها آماده‌سازی محتوا توسط معلم نهفته است. معلمان کلاس اول، این فشار را دقیق‌تر لمس می‌کنند؛ چرا که مخاطب آن‌ها کودکانی هستند که تازه با مدرسه و یادگیری رسمی آشنا شده‌اند و هر وقفه‌ای می‌تواند آن‌ها را سردرگم کند.

روایت زهرا میرزایی؛ عشق به دانش‌آموزان، نیروی محرکه معلمان

با وجود همه مشکلات، زهرا میرزایی، یکی دیگر از معلمان کلاس اولی، می‌گوید که انرژی اصلی کارش را از دانش‌آموزان می‌گیرد: «کلاس اولی‌ها دنیای مخصوص خودشان را دارند. وقتی با ذوق دفترهای‌شان را جلو دوربین می‌آورند و می‌گویند (خانم من خودم نوشتم) انگار همه خستگی‌ها فراموش می‌شود. همین لحظه‌ها است که به من یادآوری می‌کند چرا این شغل را انتخاب کرده‌ام.» او آرزو می‌کند که بتواند هر چه سریع‌تر عکس دانش‌آموزان امسالش را به آلبوم شخصی خود اضافه کند و خاطره این روزهای سخت را ثبت کند. گفت‌وگو با معلمان نشان می‌دهد آنچه آن‌ها را در این شرایط نگه داشته، نه امکانات و نه حقوق، بلکه احساس مسئولیت در برابر آینده دانش‌آموزان و علاقه شخصی به تدریس است.

پایه اول؛ سرمایه‌گذاری خاموش برای آینده کشور

ابراهیمی، یکی از مدیران مدارس ابتدایی، بر حساسیت پایه اول تأکید می‌کند و می‌گوید: «اگر در پایه اول، آموزش دچار وقفه شود، اثرش در سال‌های بعد هم دیده می‌شود. تلاش معلمان این مقطع، به‌ویژه در شرایط مجازی، نوعی سرمایه‌گذاری خاموش برای آینده تحصیلی کشور است.» در هفته معلم، معمولاً از مقام و منزلت فرهنگیان بسیار سخن گفته می‌شود، اما آنچه در پشت صحنه رخ می‌دهد، نشان می‌دهد که معلمان پایه اول بار مسئولیت سنگینی را در این دوران به دوش می‌کشند؛ آن‌ها باید هم‌زمان نقش معلم حضوری، تولیدکننده محتوا، پشتیبان فنی و همراه روانی دانش‌آموز را ایفا کنند.

روز معلم فراتر از یک تقویم

تجربه این روزها نشان می‌دهد که روز معلم و هفته معلم اگرچه در تقویم رسمی کشور تنها به چند تاریخ خاص محدود شده، اما در واقع در زندگی معلمان پایه اول، به هر روز سال تعمیم یافته است. هر صبحی که معلمی با وجود تمام مشکلات فنی، وارد کلاس آنلاین می‌شود؛ هر شبی که برای فردا محتوا تهیه می‌کند و هر لحظه‌ای که به پیام یک دانش‌آموز پاسخ می‌دهد، در عمل در حال بازتعریف معنای «معلم بودن» است. فاطمه خالقی، زهرا میرزایی و معلمان بسیاری شبیه آن‌ها، نشان می‌دهند که بزرگ‌ترین تجلیل از معلم، در لوح‌ها و مراسم خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در حفظ جریان یادگیری، حتی در سخت‌ترین شرایط تجلی می‌یابد. در حالی که جامعه در هفته معلم از جایگاه فرهنگیان سخن می‌گوید، کلاس‌های آنلاین پایه اول، آرام و بی‌صدا، حقیقتی روشن را یادآوری می‌کنند: معلمان، با تمام دشواری‌ها، هنوز الفبای امید را برای نسل آینده هجی می‌کنند؛ امیدی که نه با قطع اینترنت خاموش می‌شود و نه با فاصله‌های مجازی کم‌رنگ.