معلم اردبیلی: آموزش مجازی، چالش‌ها و ضرورت مقاوم‌سازی سیستم آموزشی در بحران

نقش متحول معلم در عصر جدید

رادا نورباقری، معلم مدرسه را هدایت‌کننده و شکل‌دهنده فرآیند یادگیری در محیطی امن و حمایتگر می‌داند. او تاکید می‌کند که معلم باید با توجه به نیازهای هر دانش‌آموز، به رشد فردی و اجتماعی او رسیدگی کرده و با تعامل مستمر با والدین و همکاران، برنامه‌های آموزشی را هماهنگ کند. به‌روزرسانی مداوم مهارت‌های حرفه‌ای و استفاده از روش‌های نوین تدریس نیز از اولویت‌های معلم امروز است.

«معلم یعنی جانفدا برای دانش‌آموزان در تمام ابعاد علمی، فرهنگی، تربیتی و آموزشی.»

نورباقری معتقد است که معلم امروز به جای «دادن دانش» به عنوان «محور» کلاس، بیشتر نقش «سازمان‌دهنده تجربه یادگیری» را ایفا می‌کند. در این رویکرد، انتظار می‌رود دانش‌آموز نیز خودآموز و مشارکت‌کننده باشد، برخلاف گذشته که معلم صرفاً انتقال‌دهنده بود و دانش‌آموز شنونده‌ای بی‌حرکت به شمار می‌رفت.

چالش‌های آموزش مجازی و عدالت آموزشی

با گسترش کلاس‌های آنلاین و استفاده از ابزارهای تعاملی مانند کلاس مجازی شاد، تعامل دوطرفه و بازتر شده است. با این حال، نورباقری اشاره می‌کند که پلتفرم شاد هنوز نتوانسته به طور کامل عدالت آموزشی را حفظ کند. مشکلاتی نظیر دسترسی پایین و سرعت نامناسب اینترنت در مناطق دورافتاده و جنگ‌زده، مانع از پیوستن بسیاری از دانش‌آموزان به جلسات زنده می‌شود.

• دسترسی به اینترنت: در مناطق دورافتاده و جنگی، سرعت و ثبات اینترنت پایین است.
• تجهیزات نامناسب: بسیاری از دانش‌آموزان تنها از گوشی‌های ساده استفاده می‌کنند که کیفیت آموزش را کاهش می‌دهد.
• کاهش مشارکت: گزارش‌ها نشان می‌دهد نرخ شرکت در کلاس‌های آنلاین تا ۵۰ درصد کمتر از حد انتظار است، به ویژه در مناطق جنگی.

معلم زبان انگلیسی دبیرستان شاهد ناحیه ۲ اردبیل، بیان می‌کند که شاد تلاش کرده از مدل ترکیبی (حضوری و مجازی) استفاده کند، اما این رویکرد هنوز به صورت محدود اجرا می‌شود. او تاکید می‌کند که برای حفظ عدالت واقعی، رفع مشکلات زیرساختی و تجهیز مدارس در مناطق جنگی ضروری است.

فشار روانی و فنی ناشی از اضطرار آموزش مجازی

نورباقری به این نکته اشاره می‌کند که آموزش مجازی در شرایط عادی یک انتخاب است، اما در شرایط جنگی به یک ضرورت تبدیل می‌شود. این اضطرار، فشار روانی و فنی مضاعفی را بر معلمان و دانش‌آموزان وارد کرده است:

• نگرانی دانش‌آموزان: دانش‌آموزان نگران آینده تحصیلی خود هستند و احساس می‌کنند کیفیت یادگیری‌شان در کلاس‌های برخط کافی نیست.
• چالش‌های معلمان: معلمان با مشکلاتی نظیر کنترل نظم کلاس، پایین بودن مشارکت دانش‌آموزان، مدیریت حواس‌پرتی‌های لحظه‌ای و کاهش کیفیت تدریس مواجه هستند.

این موارد منجر به ایجاد استرس و فشار روانی در فرآیند آموزش و یادگیری می‌شود که نیازمند همکاری معلم، مدیر، مشاور و عوامل اجرایی مدرسه برای کاهش اثرات منفی آن است.

پیشنهاداتی برای مقاوم‌سازی سیستم آموزشی

نورباقری از سیاست‌گذاران حوزه آموزش کشور می‌خواهد تا برای مقاوم‌سازی سیستم آموزشی در برابر بحران‌های مشابه، اقداماتی را در چارچوب «سیستم آموزش تحویل‌پذیر» انجام دهند:

• تقویت زیرساخت‌ها: تقویت ترکیبی زیرساخت‌های فیزیکی، دیجیتالی و انسانی برای تداوم تحصیل بدون وقفه.
• شبکه‌های هوشمند: ایجاد شبکه‌های هوشمند آموزش مجازی با امکانات اتصال بی‌سیم اضطراری و ذخیره‌سازی محلی در کانون‌های آموزشی.
• برنامه‌های آموزشی اضطراری: طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی اضطراری برای معلمان و دانش‌آموزان.
• امنیت سایبری: اطمینان از امنیت سایبری و دسترسی به منابع علمی آزاد با رعایت استانداردهای حفاظت از داده‌ها.
• برنامه‌ریزی مالی: برنامه‌ریزی مالی مستمر برای ایمن‌سازی فیزیکی مدارس (پوشش عابر، آتش‌نشانی، تهویه و برق اضطراری).
• همکاری بین‌المللی: ایجاد پلتفرم‌های همکاری بین‌المللی برای تبادل دانش و منابع آموزشی در بحران‌ها.
• دوره‌های آموزشی: برگزاری دوره‌های جامع آموزش مجازی برای معلمان و پشتیبانی مالی برای خرید تجهیزات مدرن.

پیام به دانش‌آموزان

نورباقری در پایان، خطاب به دانش‌آموزان تاکید می‌کند که حتی در میان طوفان جنگ، قدرت درونی آنها می‌تواند راهشان را روشن کند. او از آنها می‌خواهد که به اهداف بلندمدت خود توجه کنند، زیرا یادگیری آنها آینده کشور را می‌سازد. وی بر اهمیت ارتباط با دوستان و معلمان و حمایت متقابل در شرایط بحرانی تاکید کرده و استقامت را کلید تبدیل چالش‌ها به فرصت‌های رشد می‌داند.