تحول در آموزش عالی: ادغام نهادهای فناوری و ارتقای مهارت‌ها در دانشگاه‌ها

چالش‌های دانشگاه‌های کلاسیک و نیازهای جامعه

محمدنبی شهیکی، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، با اشاره به فاصله معنادار بین نیازهای کشور و مدل کنونی دانشگاه‌ها، بیان کرد که در گذشته، بخش عمده‌ای از فارغ‌التحصیلان جذب بدنه دولت می‌شدند، اما امروزه کیفیت دانشجویان خروجی با نیازهای متفاوت جامعه همخوانی ندارد. وی یکی از اشتباهات استراتژیک آموزش عالی در دهه‌های گذشته را ایجاد نهادهای متعدد نظیر مراکز کارآفرینی، نوآوری، رشد، پردیس فناوری و پارک‌های علم و فناوری در دل دانشگاه‌ها دانست که به جای همگرایی، به «جزایر جداگانه» تبدیل شده و فاقد اتصال سیستماتیک بوده‌اند.

شهیکی تاکید کرد که برای حرکت به سمت «دانشگاه نسل سه و چهار»، یکپارچگی میان زنجیره آموزش، پژوهش و فناوری ضروری است. او افزود که دانشجویان کنونی برون‌داد موثری در اکوسیستم فناوری و نوآوری ندارند، که این امر به عدم پویایی مراکز رشد، پارک‌های علم و فناوری و پردیس‌های فناوری در برخی دانشگاه‌ها منجر شده است.

بازآفرینی نهادی و ادغام ساختارها

به منظور چابک‌سازی، افزایش اثربخشی و همگرایی در حوزه فناوری دانشگاه‌ها، وزارت علوم در حال اجرای پروژه‌هایی برای ساماندهی و ادغام نهادهای موجود است. در گام اول، سه دانشگاه مشهد، امیرکبیر تهران و گیلان به عنوان پایلوت ملی برای بازآرایی سازمانی انتخاب شده‌اند. در مدل جدید، تمام نهادهای حوزه فناوری در این دانشگاه‌ها ادغام شده و در قالب «دفتر همکاری‌های صنعتی و انتقال فناوری» فعالیت خواهند کرد.

همچنین، بسته‌های جدیدی برای تقویت ارتباط میان دانشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری تدوین شده است که هدف آن تقویت جریان میان دانشگاه، اساتید و دانشجویان است.

وضعیت مراکز رشد و پارک‌های علم و فناوری

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم به فعالیت ۲۹۵ مرکز رشد در کشور اشاره کرد و گفت که ارزیابی‌ها نشان می‌دهد «غالب مراکز رشد در وضعیت مطلوب قرار ندارند و نیاز به تغییر الگو دارند.» وی همچنین بر لزوم رشد پارک‌های علم و فناوری در ابعاد منطقه‌ای تاکید کرد و اظهار داشت که یک پارک با حداقل سه تا چهار سال سابقه فعالیت، باید چرخش مالی بیش از یک همت داشته باشد؛ در غیر این صورت، تنها یک مرکز رشد کوچک تلقی می‌شود.

شکاف مهارت‌های نوظهور و نقش دانشگاه رازی کرمانشاه

شهیکی به پدیده شکاف مهارت‌های نوظهور در استان‌ها اشاره کرد و بر لزوم ایجاد یک برنامه مشترک میان معاونت‌های آموزشی و پژوهشی برای ارتقای سبد مهارت‌های دانشجویان تاکید کرد. اگرچه برخی دانشگاه‌ها در این زمینه اقداماتی آغاز کرده‌اند، اما تعداد مدل‌های موفق هنوز محدود است.

در همین نشست، جمال فتح‌اللهی، رئیس دانشگاه رازی کرمانشاه، با اشاره به وجود ۲۷۰ هزار دانشجو و ۶ هزار عضو هیئت علمی در منطقه غرب کشور (که ۵۸ هزار دانشجو و ۱۷۰۰ عضو هیئت علمی آن مربوط به دانشگاه‌های کرمانشاه است)، از تلاش برای تحقق «جامعه دانش‌بنیان» در منطقه و کرمانشاه خبر داد. این تلاش با همکاری حاکمیت، کسب‌وکارها، فعالان اقتصادی و تشکل‌های خصوصی با محوریت دانشگاه و پارک علم و فناوری صورت خواهد گرفت.