شبکه جهانی ژئوپارک‌های یونسکو گسترش یافت؛ تونس برای اولین بار به جمع پیوست

ژئوپارک‌های جدید و گسترش جغرافیایی

کشورهای چین، فرانسه، یونان، ایرلند، ژاپن، مالزی، پرتغال، روسیه، تونس و اروگوئه میزبان ژئوپارک‌های تازه ثبت‌شده در این شبکه هستند. نکته قابل توجه، ثبت نخستین ژئوپارک از کشور تونس است که نشان‌دهنده توسعه و فراگیری این برنامه در مناطق جغرافیایی جدید است.

خالد العنانی، مدیرکل یونسکو، با اشاره به اهمیت این مناطق اظهار داشت: «هر سازند سنگی، هر دره و هر فسیل، داستانی را روایت می‌کند که متعلق به تمام بشریت است.»

وی افزود که در طول یک دهه گذشته، ژئوپارک‌های جهانی یونسکو نشان داده‌اند که حفاظت از میراث زمین‌شناسی، هم‌زمان به پیشبرد علم، تقویت آموزش و افزایش تاب‌آوری جوامع محلی کمک می‌کند. این ۲۴۱ ژئوپارک در سراسر جهان نه تنها به دلیل اهمیت زمین‌شناسی، بلکه به دلیل تعهد مشترک به انتقال دانش با محوریت جوامع محلی به یکدیگر پیوند خورده‌اند.

نقش ایران در شبکه جهانی

ایران نیز با سه ژئوپارک «جزیره قشم»، «ارس» و «طبس» حضوری فعال در شبکه جهانی ژئوپارک‌های یونسکو دارد که نشان‌دهنده ظرفیت‌های غنی زمین‌شناختی و طبیعی کشور است.

تعریف و اهداف ژئوپارک‌ها

مطابق تعریف یونسکو، ژئوپارک‌ها گستره‌هایی با مرزهای کاملاً آشکار و پهنه کافی هستند که شامل پدیده‌های زمین‌شناختی کمیاب و برجسته، همراه با جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی ارزشمند می‌شوند. این مناطق باید دارای برنامه‌های مدیریت گسترش، بهره‌برداری و طرح‌های حفاظتی باشند و توانایی ارتقای سطح اقتصادی جامعه محلی و جلب همکاری‌های مردمی را داشته باشند.

ویژگی‌های اصلی ژئوپارک‌ها عبارتند از:

• وجود ژئوسایت‌های پر اهمیت
• طبیعت و محیط زیست غنی
• ویژگی‌های فرهنگی جذاب
• مشارکت فعال جامعه محلی در برنامه‌های توسعه، حفاظت و پایداری

برخلاف بسیاری از مناطق حفاظت‌شده طبیعی، ژئوپارک‌ها نه تنها ورود و حضور بازدیدکنندگان را محدود نمی‌کنند، بلکه برای مردم طراحی شده‌اند. حضور گردشگران در ژئوپارک‌ها برای بازدید از ژئوسایت‌ها و سایت‌های طبیعی و فرهنگی، موجب رونق اقتصادی پایدار جوامع محلی می‌شود. شرط مهم موفقیت یک ژئوپارک، وجود برنامه‌ها و راهبردهای مناسب و دقیق در مدیریت آن است؛ راهبردهایی برای حفاظت، بهره‌برداری صحیح، توانمندسازی جامعه محلی و توسعه پایدار ژئوپارک.

اهداف چندگانه ژئوپارک‌ها

ژئوپارک‌ها اهداف متنوعی را دنبال می‌کنند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• توسعه اقتصادی جامعه محلی: از طریق گسترش ژئوتوریسم.
• تبیین ارزش و اصالت زمین و طبیعت: در اندیشه همگان.
• جلب مشارکت همگانی: در حفاظت و نگهداری میراث زمین‌شناختی.
• بالا بردن دانش و آگاهی مردم: در مورد علوم زمین.