پرتاب موفقیت‌آمیز راکت بومی سایوز ۵ روسیه؛ گامی برای احیای جایگاه فضایی

پرتاب تاریخی از بایکونور

راکت سایوز ۵ در روز پنج‌شنبه، ۳۰ آوریل، از پایگاه فضایی «بایکونور کاسمودروم» در قزاقستان به فضا پرتاب شد. این مأموریت، یک پرواز آزمایشی کوتاه در مسیر زیرمداری بود که با هدف ارزیابی عملکرد اولیه و جامع سامانه طراحی شده بود.

سازمان فضایی روسیه (روسکاسموس) اعلام کرد که این آزمایش با موفقیت کامل انجام شده است. در جریان این پرتاب، هر دو مرحله اول و دوم راکت دقیقاً مطابق با برنامه‌ریزی عمل کردند و یک نمونه آزمایشی در مسیر از پیش تعیین‌شده زیرمداری قرار گرفت. این محموله پس از ورود مجدد به جو زمین، در منطقه‌ای از اقیانوس آرام که پیش‌تر برای ایمنی پروازها و کشتیرانی بسته شده بود، با موفقیت فرود آمد.

اهداف بلندمدت و چالش‌های ژئوپلیتیکی

پرتاب موفقیت‌آمیز سایوز ۵ نقطه عطفی مهم برای برنامه فضایی روسیه به شمار می‌رود. توسعه این موشک از سال ۲۰۱۷ آغاز شده بود و هدف اصلی آن، جایگزینی موشک‌های زنیت ساخت اوکراین بود. علاوه بر این، سایوز ۵ قرار است در آینده به عنوان بوستر مرحله اول برای یک راکت فوق‌سنگین مورد استفاده قرار گیرد.

در زمان آغاز پروژه، روسیه امیدوار بود که این راکت کم‌هزینه بتواند در کنار خانواده آنگارا، نیازهای داخلی این کشور را برآورده سازد و جایگاه رقابتی روسیه را در بازار جهانی پرتاب‌ها احیا کند. اما تحولات ژئوپلیتیکی، به ویژه حمله نظامی روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، شرایط را به کلی تغییر داد. اوکراین، که خود یکی از قطب‌های مهم صنعت موشکی جهان است، اکنون نه تنها همکاری خود را با روسیه قطع کرده، بلکه از توانمندی‌های فضایی و موشکی خود در تقابل با این کشور بهره می‌برد.

آینده تجاری و مقایسه با رقبا

در چنین شرایطی، بومی‌بودن سایوز ۵ اهمیت دوچندانی برای روسیه یافته است. با این حال، تردیدهایی جدی درباره آینده تجاری این راکت وجود دارد. روسیه در پی جنگ اوکراین بسیاری از همکاری‌های فضایی بین‌المللی خود را از دست داده و کارشناسان معتقدند سایوز ۵ به تنهایی نمی‌تواند تحول بزرگی ایجاد کند که مشتریان خارجی را دوباره جذب نماید.

«سایوز ۵ در رده راکت‌های میان‌وزن قرار می‌گیرد و از لحاظ ابعاد و توان حمل بار، قابل مقایسه با فالکون ۹ اسپیس‌ایکس است.»

این راکت قادر است حدود ۲۰ تن محموله را به مدار پایین زمین منتقل کند، در حالی که فالکون ۹ ظرفیتی برابر با ۲۵.۱ تن دارد. با این حال، یک تفاوت اصلی و کلیدی میان این دو وجود دارد: مرحله اول فالکون ۹ قابل استفاده مجدد است و همین ویژگی نقش مهمی در کاهش هزینه‌های پرتاب ایفا می‌کند، اما سایوز ۵ یک‌بارمصرف طراحی شده است که می‌تواند چالش‌هایی را در رقابت با فناوری‌های نوین فضایی ایجاد کند.