روند مصرف نان در ایران؛ از کاهش در دهه ۹۰ تا تفاوت‌های استانی

روند کاهشی مصرف نان در دهه ۹۰ و تأثیر تحریم‌ها

بررسی داده‌های هزینه-درآمد خانوارهای ایرانی از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ نشان‌دهنده کاهش چشمگیر متوسط مصرف نان است. در سال ۱۳۹۰، هر خانوار ایرانی به طور متوسط ۳۵ کیلوگرم نان مصرف می‌کرد. اما با آغاز تحریم‌های بین‌المللی و افزایش نرخ تورم، این میزان روندی نزولی را طی کرد و تا سال ۱۳۹۹ به حدود ۳۰ کیلوگرم رسید. این کاهش ۵ کیلوگرمی در طول یک دهه، عمدتاً به تحریم‌های اعمال شده نسبت داده می‌شود.

نوسانات مصرف نان در سال‌های اخیر

از سال ۱۴۰۰، با وجود افزایش متوسط مصرف برنج، میزان مصرف نان هرگز از ۳۱ کیلوگرم به ازای هر خانوار فراتر نرفت. بالاترین میزان مصرف نان در دوره ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، در سال ۱۴۰۱ با ۳۱ کیلوگرم به ازای هر خانوار ثبت شد. این افزایش احتمالا ناشی از تخصیص یارانه‌های ۳۰۰ و ۴۰۰ هزار تومانی به خانوارها بود که پس از توقف تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی و برای جبران قدرت خرید مردم صورت گرفت. با این حال، در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، به دلیل کاهش مجدد قدرت خرید، متوسط مصرف نان به حدود ۳۰.۵ کیلوگرم کاهش یافت.

تفاوت‌های منطقه‌ای در مصرف نان

در سال ۱۴۰۳، استان سمنان با میانگین مصرف بیش از ۵۰ کیلوگرم نان در هر خانوار، رتبه اول کشور را به خود اختصاص داد. پس از سمنان، استان‌های سیستان و بلوچستان، اردبیل و ایلام نیز از بالاترین مصرف‌کنندگان نان بودند. در تهران، میانگین مصرف نان هر خانوار ۳۱ کیلوگرم بود که تقریباً معادل متوسط کشوری در همان سال است.

در مقابل، کمترین میزان مصرف نان در سال ۱۴۰۳ در استان‌های چهارمحال و بختیاری و آذربایجان غربی مشاهده شد. در این استان‌ها، متوسط مصرف نان به ترتیب ۱۲.۸ کیلوگرم و ۱۶.۵ کیلوگرم به ازای هر خانوار برآورد شده است.