زمان‌بندی ورزش: راز بهبود سلامت قلب و عروق

جزئیات مطالعه و طراحی پژوهش

این مطالعه بر روی بیش از ۱۳۰ بزرگسال ۴۰ تا ۶۰ ساله انجام شد. تمامی شرکت‌کنندگان حداقل یک عامل خطر قلبی مانند فشار خون بالا، اضافه وزن یا کم‌تحرکی داشتند. پژوهشگران ابتدا ساعت زیستی (کرونوتایپ) هر فرد را مشخص کردند و سپس آن‌ها را به دو گروه تقسیم نمودند: گروهی که در زمان هماهنگ با ساعت بدنشان ورزش می‌کردند و گروهی که در زمان نامناسب به فعالیت بدنی می‌پرداختند. هر دو گروه به مدت ۱۲ هفته، هفته‌ای پنج جلسه ۴۰ دقیقه‌ای ورزش کردند.

مفهوم ساعت زیستی بدن (کرونوتایپ)

ساعت زیستی یا کرونوتایپ، ریتم طبیعی بدن شماست که زمان خواب‌آلودگی، اوج انرژی و ترشح هورمون‌ها را تعیین می‌کند. انسان‌ها به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• سحرخیزان: افرادی که صبح زود بیدار شده و در طول روز از انرژی بالایی برخوردارند.
• شب‌زنده‌داران: کسانی که دیرتر به اوج انرژی خود می‌رسند و فعالیت بیشتری در شب دارند.

در این مطالعه، سحرخیزان بین ساعت ۸ تا ۱۱ صبح و شب‌زنده‌داران بین ساعت ۶ تا ۹ شب ورزش کردند تا هماهنگی با ساعت زیستی آن‌ها حفظ شود.

نتایج قابل توجه و تأثیر زمان‌بندی

پس از ۱۲ هفته، هر دو گروه بهبودهایی را تجربه کردند، اما گروهی که ورزش خود را با ساعت بدنشان هماهنگ کرده بودند، نتایج به مراتب بهتری داشتند:

• فشار خون: کاهش فشار خون در گروه هماهنگ تقریباً دو برابر بیشتر بود (۱۱ واحد در مقابل ۵.۵ واحد).
• کیفیت خواب: در گروه هماهنگ، کیفیت خواب بیش از دو برابر بهبود یافت.
• کلسترول بد و قند خون: این شاخص‌ها نیز در گروه هماهنگ بهبود بیشتری را نشان دادند.

نکته جالب توجه این بود که سحرخیزان در مقایسه با شب‌زنده‌داران، نتایج بهتری را کسب کردند.

اهمیت زمان ورزش و مکانیسم عمل

ورزش متناسب با ساعت زیستی بدن به اندام‌های حیاتی مانند عضلات، رگ‌های خونی و بافت چربی کمک می‌کند تا عملکرد بهتری داشته باشند. این هماهنگی منجر به کاهش التهاب و بهبود سوخت‌وساز بدن می‌شود که هر دو عامل به سلامت قلب کمک شایانی می‌کنند. پژوهشگران این روش را «ورزش هماهنگ با ساعت بدن» می‌نامند.

توصیه‌های متخصصان

دکتر راجیو سانکارانارایانان، از انجمن قلب بریتانیا، اظهار داشت: «ارزیابی ساده ساعت زیستی بدن می‌تواند به افراد کمک کند تا ورزش مؤثرتری داشته باشند. این روش به ویژه برای بیماران مبتلا به فشار خون بالا مفید است.»

وی تأکید کرد که برای تبدیل این روش به یک استاندارد درمانی، به مطالعات بیشتری نیاز است. با این حال، اگر در معرض خطر بیماری قلبی هستید، تنظیم زمان ورزش بر اساس ساعت زیستی بدن می‌تواند برنامه ورزشی شما را به مراتب مؤثرتر سازد.