تنش‌های خاورمیانه، عامل جهش ۱۰ تا ۵۰ درصدی قیمت مصالح ساختمانی در جهان

شتاب تورم تولید ساختمان در سال ۲۰۲۶

بازار جهانی ساخت‌وساز در ماه‌های اخیر، تحت‌تاثیر درگیری‌های فزاینده در خاورمیانه، با افزایش شدید هزینه‌ها مواجه شده است. این تنش‌ها منجر به گسست در زنجیره‌های تامین و جهش بهای انرژی و مواد اولیه شده است. افزایش قیمت نفت و گاز، علاوه بر بالا بردن هزینه‌های لجستیک، مستقیماً بر بهای فرآورده‌هایی نظیر آسفالت و مواد پلیمری تاثیر گذاشته است. سیمان نیز، به عنوان یکی از حیاتی‌ترین نهاده‌های ساختمانی، از این افزایش قیمت‌ها در امان نمانده و پیش‌بینی می‌شود این روند صعودی در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یابد.

• فلزات راهبردی: فولاد، آلومینیوم و مس تحت‌تاثیر محدودیت‌های عرضه و هزینه‌های گزاف تولید، جهش خیره‌کننده‌ای را تجربه کرده‌اند.
• فشار مالی بر پیمانکاران: بسیاری از شرکت‌های ساختمانی مجبور به کاهش حاشیه سود خود شده‌اند که می‌تواند به تاخیر یا توقف پروژه‌ها منجر شود.
• ریسک سرمایه‌گذاری: نشانه‌های کند شدن پروژه‌های ساخت‌وساز و افزایش ریسک سرمایه‌گذاری از ایالات متحده تا استرالیا، هند و ایران دیده می‌شود.

میزان رشد قیمت انواع مصالح ساختمانی

بر اساس گزارش «وال‌استریت ژورنال»، درگیری‌های خاورمیانه پیامدهای جدیدی برای صنعت ساخت‌وساز تجاری در ایالات متحده داشته است. جهش بهای سوخت، هزینه‌های حمل‌ونقل مصالح را افزایش داده و قیمت نفت و گاز طبیعی، مستقیماً هزینه تولید موادی چون لوله‌های پلاستیکی (پی‌وی‌سی) و آسفالت را بالا برده است.

این افزایش قیمت‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که بخش ساخت‌وساز از قبل نیز با کاهش فعالیت و محدودیت سرمایه‌گذاری مواجه بوده است.

احتیاط و تردید بیشتر در ساخت‌وساز جهانی

کن سایمونسن، اقتصاددان ارشد انجمن عمومی پیمانکاران آمریکا، هشدار می‌دهد که بسیاری از شرکت‌های ساختمانی در حال حاضر مجبورند هزینه‌های اضافی را خودشان متحمل شوند، زیرا امکان انتقال فوری این هزینه‌ها به بازار وجود ندارد. او معتقد است که کارفرمایان با احتیاط بیشتری برای آغاز پروژه‌های جدید قدم برخواهند داشت.

«درست زمانی که به پیش‌بینی‌پذیری قیمت‌ها نزدیک شده بودیم، این جنگ همه‌چیز را تغییر داد.»— مایک هلند، مدیر ارشد عملیاتی شرکت ساختمانی مارک سیستمز

هزینه ساخت مسکن در ایالات متحده به طور متوسط حدود ۱۶۲ دلار به ازای هر فوت مربع برآورد شده است که برای یک خانه استاندارد ۲۵۰۰ فوت مربع معادل تقریبی ۴۰۵ هزار دلار می‌شود. این رقم در ایالت‌های مختلف تفاوت چشم‌گیری دارد؛ از ۱۵۴ دلار در می‌سی‌سی‌پی تا ۲۳۰ دلار در هاوایی. شاخص هزینه‌های ساخت‌وساز در ایالات متحده در دو ماه نخست سال ۲۰۲۶، نرخ رشد سالانه ۱۲.۶ درصدی را ثبت کرده است.

تحلیل «وال‌استریت ژورنال» از آینده مسکن و ساختمان

«وال‌استریت ژورنال» معتقد است که صنعت ساختمان آمریکا با چالش‌های دیگری نیز مواجه است: نرخ بهره بالا، کمبود نیروی کار ناشی از کاهش مهاجرت و کاهش سرعت استخدام. انیربان باسو، اقتصاددان ارشد «انجمن سازندگان و پیمانکاران»، می‌گوید حتی بهبود نسبی آمار اشتغال در ماه مارس نیز نمی‌تواند آثار مخرب درگیری‌های مربوط به ایران را به طور کامل نشان دهد.

راب کانتاندو، مدیر زنجیره تامین شرکت ساختمانی اسکانسکا آمریکا، می‌گوید بهای آلومینیوم پس از بمباران تاسیسات ذوب در ابوظبی و بحرین جهش یافته و هزینه سوخت کامیون‌های حمل مصالح در برخی پروژه‌ها سرسام‌آور شده است. این بحران حتی به معیشت کارگران نیز سرایت کرده و شرکت‌ها به دنبال پرداخت کمک‌هزینه سوخت به کارکنان خود هستند.

این بحران به مرزهای ایالات متحده محدود نمانده است. در استرالیا، جهش بهای سوخت محرک اصلی گرانی طیف گسترده‌ای از نهاده‌های ساختمانی شده و پیش‌بینی می‌شود قیمت قیر تا ۵۰ درصد افزایش یابد. هزینه ساخت مسکن در استرالیا در دوره چهار ساله ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، افزایشی بیش از ۴۰ درصد را تجربه کرده است.

بحران ساختاری در صنعت ساختمان جهانی

صنعت جهانی ساخت‌وساز اکنون با بحرانی ریشه‌دارتر و جدی‌تر مواجه است: موج بی‌سابقه فروپاشی مالی شرکت‌های عمرانی. شرکت‌هایی که با قراردادهای «قیمت ثابت» فعالیت می‌کنند، بیشترین آسیب را دیده‌اند.

جو مسترز، اقتصاددان ارشد بانک سرمایه‌گذاری بارن‌جوی در استرالیا، معتقد است حتی با خاموش شدن شعله‌های جنگ، بازگشت قیمت مصالح به سطوح پیشین بعید به نظر می‌رسد، زیرا حجم انبوه پروژه‌های معوق و انباشت تقاضا، فشار افزایشی بر قیمت‌ها را حفظ خواهد کرد.

در ایران نیز، هزینه ساخت مسکن در سال جاری رشدی ۵۵ درصدی را نسبت به سال گذشته تجربه کرده است. میانگین هزینه ساخت هر مترمربع واحد مسکونی در تهران به ۴۵ میلیون تومان رسیده که در برخی مناطق با احتساب بهای زمین، تا ۱۵۰ میلیون تومان نیز پیشروی کرده است. این تنگنای مالی، بسیاری از سازندگان را با چالش مواجه کرده و پروژه‌های ساختمانی را به تعطیلی یا تعلیق کشانده است. تلاقی رکود معاملاتی و کاهش قدرت خرید خانوارها با گرانی هزینه‌های ساخت، جذابیت سرمایه‌گذاری در این بخش را به شدت کاهش داده است.