هشدار رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی: بی‌ثباتی اقتصاد دیجیتال و افت ۷۰ درصدی فروش

هشدار رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی: اقتصاد دیجیتال ایران در آستانه بحران

رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی با ابراز نگرانی شدید از تداوم قطعی‌های اینترنت، هشدار داد که اقتصاد دیجیتال کشور طی یک سال اخیر وارد دوره‌ای از بی‌ثباتی ساختاری شده است. این وضعیت بحرانی به حدی رسیده که بر اساس گزارش‌ها، حدود ۲۰۰۰ شرکت تنها بین یک تا دو ماه توان تاب‌آوری دارند و برخی کسب‌وکارها با افت فروش ۷۰ درصدی مواجه شده‌اند. این اختلالات مکرر که دیگر نمی‌توان آن را مقطعی دانست، نگرانی‌های جدی در مورد آینده کسب‌وکارهای آنلاین، کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و افت محسوس فروش را به وجود آورده است.

اقتصاد دیجیتال: زلزله‌ای خاموش و فرساینده

رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، در تشریح وضعیت کنونی، تداوم قطعی‌های اینترنت را به مثابه «زلزله‌ای خاموش و فرساینده» توصیف کرد. او معتقد است که این حوزه در یک سال گذشته با مجموعه‌ای از بحران‌های پی‌درپی، از جمله جنگ ۱۲ روزه، قطعی برق و اتفاقات دی‌ماه، مواجه بوده است. این شرایط، فشار سنگینی بر کسب‌وکارهای آنلاین وارد کرده و آن را از یک اختلال فنی ساده به یک مسئله ساختاری در اقتصاد کشور تبدیل کرده است.

فشارهای ساختاری و نگاه‌های نادرست

الفت‌نسب تأکید می‌کند که حتی پیش از بحران‌های اخیر، اقتصاد دیجیتال در ایران با مشکلات متعددی از جمله فشارهای ساختاری و نگاه‌های نادرست مواجه بوده است. او اشاره کرد که در برخی مقاطع، مسائل کلان اقتصادی مانند بازار خودرو و مسکن به اشتباه به پلتفرم‌های آنلاین نسبت داده شده‌اند، که این امر به جای تمرکز بر ریشه‌های اصلی مشکلات، پلتفرم‌های دیجیتال را مقصر جلوه داده است. این نگاه در سال‌های اخیر نه تنها اصلاح نشده، بلکه تشدید نیز شده و به شکنندگی بیشتر اکوسیستم کسب‌وکارهای آنلاین منجر شده است.

تأثیرات مخرب بر سرمایه‌گذاری و اشتغال

یکی از مهم‌ترین تبعات قطعی اینترنت، تأثیر منفی آن بر سرمایه‌گذاری است. کسب‌وکار آنلاین تنها یک وب‌سایت ساده نیست، بلکه مجموعه‌ای از زیرساخت‌های پیچیده نرم‌افزاری، ارتباطی و عملیاتی است که به اینترنت بین‌الملل وابسته است. الفت‌نسب اشاره می‌کند که سرمایه‌گذار به دنبال محیطی قابل پیش‌بینی است و نبود شفافیت و زمان‌بندی مشخص در اعمال محدودیت‌های اینترنتی، پیش‌بینی‌پذیری را از بین برده و اعتماد را به شدت آسیب می‌زند. این وضعیت، منجر به فرار سرمایه‌های داخلی و محدود شدن سرمایه‌گذاری خارجی در این حوزه شده است.

خسارت‌های پنهان و تعدیل نیرو

برآوردهای غیررسمی از خسارت روزانه ۳۰ تا ۸۰ میلیون دلاری ناشی از قطعی اینترنت حکایت دارد. الفت‌نسب توضیح می‌دهد که بخش عمده این خسارت‌ها شامل از دست رفتن مشتریان، کاهش اعتماد کاربران و خروج تدریجی آن‌ها از پلتفرم‌هاست. این فرآیند آرام اما پیوسته، اثرات بلندمدت عمیق‌تری نسبت به کاهش فروش مقطعی دارد. همچنین، تعدیل نیرو تنها بخشی از خسارت واقعی است؛ زیرا نیروی انسانی متخصص در اقتصاد دیجیتال، سرمایه‌ای است که بازسازی آن زمان‌بر و دشوار است و حتی ممکن است به خروج کامل از اکوسیستم منجر شود.

کاهش شدید فروش و تغییر رفتار مصرف‌کننده

رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی از کاهش جدی فروش در کسب‌وکارهای آنلاین خبر داد. در کسب‌وکارهای بزرگ، افت فروش بین ۴۰ تا ۵۰ درصد و در کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، این عدد به ۵۰ تا ۷۰ درصد نیز رسیده است. در برخی مقاطع بحرانی، فروش عملاً به صفر نزدیک شده بود. این وضعیت باعث تغییر رفتار مصرف‌کنندگان شده و بخشی از مردم دوباره به سمت خرید سنتی بازگشته‌اند. بازسازی اعتماد به خرید آنلاین در چنین شرایطی نیازمند زمان، ثبات و سیاست‌گذاری پایدار است.

تاب‌آوری محدود و پیامدهای اجتماعی

کسب‌وکارهای بزرگ به دلیل ساختار مالی قوی‌تر توانسته‌اند تا حدی در برابر بحران‌ها مقاومت کنند، اما کسب‌وکارهای کوچک معمولاً تنها یک تا دو ماه توان ادامه فعالیت در شرایط بحرانی را دارند. گزارشی نشان می‌دهد که حدود ۲۰۰۰ شرکت در کشور تنها بین یک تا دو ماه تاب‌آوری دارند، در حالی که کسب‌وکارهای خرد حتی کمتر از این میزان توان بقا دارند. الفت‌نسب تأکید می‌کند که تداوم این وضعیت می‌تواند پیامدهای اجتماعی گسترده‌ای به همراه داشته باشد، زیرا بخش مهمی از معیشت خانوارها به این حوزه وابسته است و اختلال در آن می‌تواند به مشکلات اجتماعی و حتی افزایش جرایم منجر شود.

اینترنت «پرو» کافی نیست؛ رقابت، نه جایگزینی دستوری

الفت‌نسب در بخش دیگری از صحبت‌های خود به موضوع اینترنت ویژه کسب‌وکارها یا «اینترنت پرو» اشاره کرد و گفت که اینترنت به‌تنهایی کافی نیست اگر ورودی بازار از بین برود. او معتقد است که پلتفرم‌های داخلی باید در فضای رقابتی و با کیفیت بالا رشد کنند تا بتوانند انتخاب اول کاربران شوند، نه اینکه صرفاً با تصمیمات دستوری جایگزین شوند. تجربه نشان داده است که هرجا رقابت واقعی وجود داشته، رشد اتفاق افتاده و هرجا محدودیت جایگزین انتخاب شده، نتیجه پایدار و قابل اتکا نبوده است.

اقتصاد دیجیتال: رگ حیات معیشت

وی تأکید کرد که بسیاری از افراد به صورت مستقل یا در قالب مشاغل خرد، مستقیماً از طریق پلتفرم‌های آنلاین کسب درآمد می‌کنند. او این وضعیت را به مغازه‌ای تشبیه کرد که کرکره‌اش ناگهان پایین کشیده می‌شود و احساس می‌کند «رگ حیات کسب‌وکارش» در دست یک تصمیم بیرونی است. این افراد به دنبال ترافیک، مشتری و ادامه کسب‌وکار خود هستند و برایشان تفاوتی ندارد که نام پلتفرم چیست؛ آن‌ها به دنبال تأمین معیشت خود هستند.

به رسمیت نشناختن اقتصاد دیجیتال

در پایان، الفت‌نسب تأکید کرد که اقتصاد دیجیتال هنوز به طور کامل در ساختار اقتصادی کشور به رسمیت شناخته نشده است. در حالی که در جهان امروز شرکت‌های فناوری در صدر اقتصاد قرار دارند و ارزش بازار آن‌ها حتی از صنایع سنتی و انرژی نیز فراتر رفته است، در ایران این حوزه همچنان با نااطمینانی، تصمیمات ناگهانی و نبود چارچوب پایدار مواجه است. او جمع‌بندی کرد که تا زمانی که پیش‌بینی‌پذیری در اقتصاد دیجیتال ایران ایجاد نشود، نمی‌توان انتظار رشد پایدار، جذب سرمایه و توسعه جدی در این حوزه را داشت.