مدیریت مصرف برق در تابستان؛ از افزایش تعرفه تا راهکارهای صرفه‌جویی

مقدمه: چالش مدیریت مصرف برق در آستانه تابستان

با نزدیک شدن به فصل گرما، موضوع حیاتی مدیریت مصرف برق برای جلوگیری از خاموشی‌های احتمالی در تابستان، اهمیت دوچندانی یافته است. در این راستا، سناریوهای متعددی برای تضمین پایداری شبکه برق و روشن ماندن خانه‌های مردم در این دوره حساس، در دست بررسی قرار دارد.

تاریخچه و سیاست‌های افزایش تعرفه

در سال‌های اخیر، یکی از جدی‌ترین راهکارهای مطرح شده، تغییر بهای آب و برق بوده که به مرحله اجرا نیز رسیده است. طرح افزایش تعرفه برای مشترکان پرمصرف با هدف تشویق به خوش‌مصرفی، در کمیسیون زیربنایی دولت به تصویب رسید. نهایتاً، مصوبه دولت مبنی بر «افزایش بهای آب و برق از ابتدای اردیبهشت سال ۱۳۹۸» در تاریخ ۲۰ فروردین‌ماه ابلاغ شد. هیأت وزیران با استناد به مواد یک و سه قانون هدفمند کردن یارانه‌ها (مصوب ۱۳۸۸)، به وزارت نیرو اجازه داد تا متوسط تعرفه‌های آب و برق را بدون تغییر ساختار تعرفه‌ها افزایش دهد. پس از این ابلاغیه، شاهد افزایش هفت درصدی بهای تعرفه آب و برق بودیم.

همچنین اعلام شد که با هدف مدیریت مصرف و بازدارندگی از مصارف غیرضروری، سالانه ۱۶ درصد به خالص صورتحساب آب و برق مصارف خانگی مشترکینی که بالاتر از الگوی مصرف قرار دارند، افزوده خواهد شد.

الگوی مصرف برق: چگونه تعیین و محاسبه می‌شود؟

الگوی مصرف برق، مقداری است که ۷۵ درصد از مشترکان برق، کمتر از آن مصرف می‌کنند. این الگو بر اساس مناطق جغرافیایی مختلف، متغیر است. به عنوان مثال، در مناطق گرمسیری، مصرف برق در فصل تابستان به دلیل استفاده گسترده از وسایل سرمایشی، به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. در این مناطق، الگوی مصرف برق در فصل تابستان برای مشترکین پرمصرف ۳۰۰ تعیین می‌شود تا آن‌ها را به مدیریت مصرف خود ترغیب کند و پس از تابستان به ۲۰۰ کاهش می‌یابد.

این یک قاعده کلی است و الگوهای مصرف برق در مناطق گرمسیر یا عادی متفاوت بوده و بستگی به نوع آب و هوای هر منطقه، این الگوها تعیین شده‌اند.

پرمصرف‌ها چه کسانی هستند؟

آمارها نشان می‌دهد که ۱۰ درصد از کل مشترکان برق، در دسته پرمصرف‌ها قرار می‌گیرند. با توجه به اینکه تولید برق مستلزم مصرف سوخت گاز است، این گروه از مشترکان نه تنها باعث آلودگی بیشتر محیط زیست می‌شوند، بلکه یارانه بیشتری را نیز به خود اختصاص می‌دهند. نکته قابل توجه این است که تنها یک درصد از مشترکان برق که در بالاترین رده مصرفی قرار دارند، به اندازه ۱۰ درصد از مشترکان کم‌مصرف کشور، برق مصرف می‌کنند.

چگونه پرمصرف بودن خود را تشخیص دهیم؟

محمدحسن متولی‌زاده، مدیرعامل شرکت توانیر، در پاسخ به این پرسش که مشترکان چگونه می‌توانند از قرار گرفتن در سطوح پرمصرف یا خوش‌مصرف آگاه شوند، اظهار داشت: «برای آگاهی مردم، از این پس در قبوض برق برحسب میزان مصرف مشترکان، پرمصرف یا کم‌مصرف بودن آن‌ها درج خواهد شد.»

راهکارهای عملی برای کاهش مصرف برق

با توجه به اینکه در فصل تابستان، وسایل سرمایشی بیشترین سهم را در مصرف برق به خود اختصاص می‌دهند، مشترکان می‌توانند با دقت در نحوه استفاده از این وسایل، به میزان زیادی مصرف برق خود را کاهش دهند.

نقش وسایل سرمایشی در مصرف برق

• در فصل تابستان، حدود ۲۲ هزار مگاوات یا معادل ۴۰ درصد از کل مصرف برق کشور، به وسایل سرمایشی اختصاص دارد.
• اگر مشترکان برق خانگی بتوانند تنها ۱۰ درصد در مصرف برق صرفه‌جویی کنند، میزان مصرف کلی آن‌ها بین ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش خواهد یافت.
• مهم‌ترین عامل افزایش مصرف برق در تابستان، استفاده از کولر است.

نکات کلیدی برای صرفه‌جویی در مصرف کولر

• در ساعات اوج مصرف برق (۱۲ تا ۱۸ و ۲۰ تا ۲۳)، درجه کولر گازی خود را بین ۲۴ تا ۲۶ درجه سانتی‌گراد تنظیم کنید.
• دور موتور کولر آبی خود را در ساعات اوج مصرف، کند کنید.
• هر زمان که محیط خانه خنک شد، می‌توانید به مدت نیم ساعت کولر گازی یا آبی خود را خاموش کنید تا در مصرف برق صرفه‌جویی شود.
• مشترکانی که دارای کنتور دیجیتالی یا چند تعرفه هستند، می‌توانند از این فرصت به خوبی استفاده کنند.

پاداش صرفه‌جویی و تعرفه‌های پلکانی

بر اساس سیاست‌های وزارت نیرو در سال‌های اخیر، در صورت کاهش مصرف برق در ماه‌های گرم نسبت به دوره مشابه سال قبل یا نسبت به الگوی مصرف، پاداش صرفه‌جویی به مشترکان پرداخت می‌شود. همچنین برای مصارف بالا در ساعات اوج مصرف، تعرفه‌های پلکانی پیش‌بینی شده است؛ به این ترتیب که ضرایب قبوض برق برای مشترکان پرمصرف به صورت پلکانی محاسبه شده و ممکن است ضریب آن از ۱.۵ تا ۳.۵ نیز برسد.

توصیه‌های مهم برای مدیریت مصرف

• در ماه‌های غیرگرم سال، با استفاده صحیح از تجهیزاتی مانند یخچال، فریزر و روشنایی، می‌توان الگوی مصرف را رعایت کرد.
• استفاده از کولر گازی در مناطق غیرگرم کشور، منجر به افزایش مصرف و تخطی از الگو می‌شود.
• هنگام خرید لوازم برقی، به برچسب انرژی و علامت استاندارد دقت کنید. تجهیزاتی مانند یخچال، فریزر و لامپ که مصرف برق زیادی دارند، در صورت داشتن برچسب انرژی با رده‌های A و بالاتر، تأثیر بسزایی در مدیریت مصرف برق خواهند داشت.