چالش‌های نظام آموزشی قزوین؛ از رتبه‌بندی تا معیشت و زیرساخت‌ها

رتبه‌بندی معلمان: سردرگمی و نارضایتی

طرح رتبه‌بندی معلمان، با وجود اهداف اولیه خود، به یکی از پررنگ‌ترین چالش‌های یک سال اخیر تبدیل شده است. سردرگمی در اجرای این طرح و نارضایتی از روند دادرسی و حقوق نهایی پس از اعمال رتبه، همچنان بالاست. از جمله مطالبات اصلی معلمان می‌توان به «پرداخت کامل و به‌موقع معوقات رتبه‌بندی»، «رفع تبعیض در صدور احکام» و «ارتقای نظام معیشتی» اشاره کرد.

• در ۱۷ فروردین ۱۴۰۵، روح‌الله محمدخانی، سرپرست آموزش و پرورش استان قزوین، از صدور ۹۰ درصد احکام رتبه‌بندی معلمان استان و رسیدگی به حدود ۲۶۰۰ پرونده خبر داد.
• این اقدامات گامی مهم در جهت اجرای عدالت آموزشی و استخدامی تلقی می‌شود.

فشارهای معیشتی و بار اضافی وظایف

با وجود وعده افزایش پلکانی معکوس حقوق کارمندان و معلمان در سال جدید، عدم تطابق افزایش‌ها با نرخ واقعی تورم، همچنان فشارهای معیشتی را بر این قشر حفظ کرده است. بسیاری از معلمان برای تأمین معاش به شغل دوم روی آورده‌اند.

مریم هاشمیان، معلم باسابقه استان قزوین، اظهار داشت: «پس از کرونا، ثبت نمرات در سامانه «سیدا» که پیشتر وظیفه معاون اجرایی بود، بر عهده معلم قرار گرفت. این در حالی است که حقوق و دستمزدها بسیار ناچیز است و معلمی که تمام فکرش معیشت باشد، نمی‌تواند روی آموزش دانش‌آموزان متمرکز شود.»

تأخیر در پرداخت اضافه‌کارها و اعلام رسمی رفاهیات درون‌سازمانی توسط آموزش و پرورش، از دیگر مسائلی است که موجب تضعیف جایگاه معلمان و کاهش تمایل به اضافه‌کار شده است.

زیرساخت‌های فرسوده و کمبود امکانات

استان قزوین با کمبود فضاهای آموزشی و فرسودگی زیرساخت‌ها دست و پنجه نرم می‌کند. بسیاری از مدارس استان نیازمند تخریب و بازسازی هستند. وعده مدیرکل وقت آموزش و پرورش استان قزوین در سال ۱۴۰۰ مبنی بر بسته شدن پرونده مدارس تخریبی تا سال ۱۴۰۴ محقق نشده است.

• کمبود مربی بهداشت (استاندارد: یک مربی به ازای هر ۷۵۰ دانش‌آموز)
• تجهیز نبودن هنرستان‌ها

مسکن فرهنگیان: پروژه‌های بلاتکلیف

مشکلات پروژه‌های مسکن فرهنگیان، از جمله «برج‌های مسکونی دوقلوی فرهنگیان» واقع در شمال شهر قزوین، بارها به صحنه اعتراض کشیده شده است. سهامداران این برج‌های ۲۸ طبقه و ۹۰۶ واحدی، خواستار شفاف‌سازی و تسریع در واگذاری مسکن و اوراق سهام خود هستند. این پروژه‌ها از مهر ۱۳۹۱ آغاز شده‌اند، اما سرمایه‌گذاران همچنان بلاتکلیف مانده‌اند.

چالش‌های آموزش مجازی و افت تحصیلی

آموزش مجازی از طریق اپلیکیشن «شاد» که پس از دوران کرونا رواج یافت، با سرعت پایین اینترنت، مشکلات فنی و پشتیبانی ضعیف همراه است که منجر به بروز مشکلات فراوانی برای معلمان و دانش‌آموزان شده است. این شیوه آموزش همچنین موجب افت تحصیلی و مشکلات روحی و روانی مانند استرس و انزوا در دانش‌آموزان شده است.

هاشمیان در این خصوص بیان کرد: «مشکلات اپلیکیشن شاد بسیار زیاد است و ارسال فیلم و صوت به سختی انجام می‌شود. همچنین، فایل‌ها پس از مدت محدودی غیرقابل دسترسی می‌شوند. شیوه صحیحی برای آزمون‌گیری در آموزش مجازی تعریف نشده و ارزیابی‌ها قابل اتکا نیست.»

تعطیلی‌های مکرر مدارس به بهانه‌های مختلف نیز برنامه‌ریزی معلمان را مختل کرده و بازدهی علمی کلاس‌های مجازی را کاهش داده است.

معلم‌بلاگرها: آفت آموزش و پرورش

رشد قارچ‌گونه معلم‌بلاگرها یکی از آفت‌های جدی آموزش و پرورش است. نقض حریم خصوصی دانش‌آموزان در کلاس‌های درس، مانند ماجرای «بام؟ شیب؟»، می‌تواند منجر به تخریب شخصیت و ترک تحصیل شود. با وجود اخطار آموزش و پرورش، برخوردهای قاطعانه با این معلمان به نظر نمی‌رسد که کافی باشد.

راهکارهای بهبود وضعیت آموزشی

برای کاهش فشارها و ارتقای کیفیت آموزشی، راهکارهایی مبتنی بر مستندات و تجربیات عملی ارائه شده است:

• اجرای شفاف و عادلانه رتبه‌بندی: ایجاد شفافیت در فرآیندها، قابل رؤیت بودن احکام برای معلمان، امکان اعتراض مستقیم و تسریع در صدور احکام باقی‌مانده.
• بهبود وضعیت معیشتی و رفاهی: افزایش حقوق و مزایا همگام با تورم، تسریع در واگذاری مسکن فرهنگیان و ارائه تسهیلات بانکی کم‌بهره.
• گفت‌وگوی مستمر با معلمان: جایگزینی سکوت با گفت‌وگو، ایجاد میزهای ثابت رسیدگی به مشکلات و ارتباط مستقیم اولیاء و مربیان برای جلوگیری از التهابات صنفی.
• حل ریشه‌ای کمبود منابع و بازسازی فضاهای آموزشی: جذب و ساماندهی هدفمند نیرو بر اساس نیاز واقعی مدارس و شتاب‌بخشی به طرح تخریب و بازسازی مدارس فرسوده با اولویت مناطق محروم.

با وجود تمام مشکلات، امید در میان فرهنگیان قزوین زنده است و آنها بر ضرورت اصلاحات ساختاری و انسانی پافشاری می‌کنند. به نظر می‌رسد راه برون‌رفت از چالش‌های کنونی، اتخاذ رویکرد «عدالت آموزشی» در اجرای احکام رتبه‌بندی و تصمیمات استخدامی است و نیاز فوری امروز، تبدیل وعده‌ها به ردیف‌های بودجه‌ای ملموس است.