فرصت طلایی اروپا برای به چالش کشیدن سلطه دلار آمریکا

فرصت طلایی اروپا برای به چالش کشیدن سلطه دلار

اروپا در آستانه یک تحول تاریخی قرار دارد؛ فرصتی بی‌نظیر برای به چالش کشیدن سلطه دلار آمریکا در بازارهای جهانی و تقویت جایگاه یورو. این فرصت، که پس از تضعیف اتحادهای جهانی توسط سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و تغییر تعهدات بین‌المللی این کشور پررنگ‌تر شده، می‌تواند مسیر اقتصاد جهانی را دگرگون کند. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا قاره سبز از این موقعیت استثنایی بهره خواهد برد یا خیر.

یورو در برابر دلار: آرمان‌ها و واقعیت‌ها

بحث حمایت از یورو به عنوان رقیبی جدی برای دلار در ذخایر ارزی، تجارت بین‌المللی و نظام مالی جهانی، موضوع جدیدی نیست. اما این گفت‌وگوها پس از سیاست‌های «اول آمریکا» دونالد ترامپ و تضعیف ائتلاف‌های دیرینه، شدت چشمگیری گرفت. در ژوئن سال گذشته، کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، با اظهارات خود مبنی بر ورود به «عصر یورو جهانی»، امیدها را برای تبدیل آرمان‌های بلندپروازانه به اقدامات عملی جدی، زنده کرد.

با این حال، اروپا همچنان در مرحله «سخنرانی» و «دعوت به اقدام» باقی مانده است. فیلیپ لین، عضو هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا، در سخنرانی اخیر خود در آوریل، مجدداً به نقاط قوت و ضعف این پروژه اشاره کرد:

• نقاط قوت:
  • اصلاحات اخیر باعث امن‌تر شدن نظام بانکی منطقه شده است.
  • پشتوانه‌های مالی دولت‌ها تقویت شده‌اند.
  • بانک مرکزی اروپا ابزارهای حمایتی برای جلوگیری از اختلال در بازار اوراق قرضه دارد.
• چالش‌ها:
  • اوراق مشترک اروپایی هنوز برای ایفای نقش دارایی ذخیره‌ای جدی، بسیار کوچک هستند.
  • معامله این اوراق نسبت به اوراق دولتی فرانسه یا آلمان دشوارتر است.

لین تأکید کرد که پیشبرد این پروژه به «اراده سیاسی کافی و اعتماد متقابل» بستگی دارد.

همان‌طور که فیلیپ هیلدبراند، هلن ری و موریتز شولاریک، سه اندیشمند برجسته مالی اروپا، هشدار داده‌اند، منطقه باید بر سلطه عظیم بازارهای سرمایه آمریکا غلبه کند و «زمان اندک است». آنها تأمین مالی مشترک اروپایی از طریق اوراق حاکمیتی، انتشار منظم و پذیرش کامل در سازوکارهای مالی بانک مرکزی اروپا را از راه‌های کلیدی تحقق این هدف می‌دانند.

صعود طلا و کاهش اعتماد به دلار

در حالی که اروپا در حال بررسی و تعلل است، سرمایه‌گذاران به سمت طلا روی آورده‌اند. طلا، به عنوان دارایی بدون تابعیت و غیرقابل‌انتقال، به سرعت در حال صعود در رتبه‌بندی دارایی‌های مورد علاقه مدیران ذخایر ارزی است. این روند نشان‌دهنده تمایل واقعی برای فاصله گرفتن از دلار است.

بخش بزرگی از افزایش سهم طلا، نتیجه رشد قیمت آن در سال‌های اخیر است. اما خریدهای بانک‌های مرکزی نیز به عنوان یک عامل حجمی واقعی، به این شتاب قیمت کمک کرده‌اند. بانک‌های مرکزی بازارهای نوظهور، به ویژه پس از مسدود شدن ذخایر روسیه در پی تهاجم به اوکراین در سال ۲۰۲۲، به خریداران جدی طلا تبدیل شده‌اند. این گرایش نشان می‌دهد که اعتماد سرمایه‌گذاران بزرگ به پیش‌بینی‌پذیری و قابلیت اتکای ایالات متحده به طور جدی آسیب دیده است.

آینده قیمت طلا و فرصت‌های از دست رفته

بر اساس برآورد تحلیل‌گران بانک دویچه، اگر روند کنونی ادامه یابد، ممکن است طی پنج سال آینده با قیمت هر اونس طلا در سطح ۸ هزار دلار یا حتی بالاتر روبه‌رو شویم؛ رقمی بسیار بالاتر از قیمت کنونی طلا که حدود ۴۵۰۰ دلار است.

این تغییرات به معنای فروش دلار توسط سرمایه‌گذاران نیست، بلکه نشان‌دهنده علاقه غیرمعمول آنها به افزایش دارایی‌های متنوع در سبد خود، به دلیل تغییرات آشکار در ائتلاف‌ها و رقابت‌های ژئوپلیتیکی است.

تاریخ بازارهای مالی سرشار از فرصت‌های از دست رفته است؛ دولت‌ها در دوران نرخ بهره نزدیک به صفر، فرصت استقراض ارزان را از دست دادند و جهان نیز پیام گذار به انرژی سبز را پس از حمله روسیه به اوکراین نادیده گرفت. این کاملاً محتمل است که اروپا نیز این فرصت تاریخی را از دست بدهد، نتیجه‌ای که بسیار تأسف‌بار خواهد بود.