چالش‌ها و راهکارهای نجات هنرصنعت مبلمان منبت ملایر

ضرورت آموزش و جذب جوانان

به باور فعالان این عرصه، برگزاری کلاس‌های آموزشی هدفمند، سفر به کشورهای پیشرو در حوزه مبلمان، تقویت سواد تبلیغاتی و فراگیری طرح‌ها و مدل‌های به‌روز، برای هنرمندان و علاقه‌مندان به این صنعت یک ضرورت انکارناپذیر است. با این حال، نسل جوان امروزی تمایل کمتری به هنرهای اصیل بومی نشان می‌دهد و بیشتر به دنبال مشاغل پشت‌میزی هستند.

• معرفی شاخه‌های شغلی خلاق: باید مسیر جذب جوانان به این عرصه هنری هموار شود.
• نمایش بازار فروش آثار هنری: ایجاد امنیت اقتصادی برای هنرمندان از عوامل مهم جذب است.

هنرمندان ملایری با جهانی شدن این هنرصنعت، با حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی و آموزش طراحی‌های مدرن، در توسعه این هنر فاخر کوشیده‌اند.

تجربیات یک استادکار: محسن کرمی

«محسن کرمی»، منبت‌کار ۴۷ ساله ملایری، که از نوجوانی نزد پدر نجارش این هنر را آموخته و در رشته معماری نیز تحصیل کرده است، امروز یکی از فعالان برجسته این هنرصنعت در ملایر محسوب می‌شود. او با علاقه ذاتی به هنر و تشویق پدر و اساتید خود، توانسته کارگاه و نمایشگاه خود را راه‌اندازی کند و در کنار منبت‌کاری، به طراحی نیز بپردازد.

هنر کلاً باید در ذات انسان باشد. پدرم نجار بود و من هم علاقه زیادی به منبت روی چوب پیدا کردم. با وجود اصرار پدرم به تحصیل، این علاقه ذاتی من را به دنبال این هنر کشاند.

چالش‌های پیش‌روی صنعت مبل و منبت ملایر

کرمی چالش‌های صنعت مبل و منبت در ایران، به‌ویژه در قطب‌هایی مانند ملایر، را ناشی از مشکلات ساختاری و رفتاری می‌داند. او معتقد است که مبل و منبت برخلاف کالاهای ضروری، جزو نیازهای مطلق خانواده‌ها نیستند و مشتریان می‌توانند خرید آن‌ها را به تعویق بیندازند یا جایگزین‌های ارزان‌تر تهیه کنند.

• عدم جذابیت بصری و بازاریابی: محصولات برای ترغیب مشتری به خرید، نیازمند جذابیت بصری و هماهنگی با روحیات خریدار هستند.
• عدم توجه به ظرافت و خلاقیت: بسیاری از منبت‌کاران به بعد روانشناختی و بازاریابی بصری توجه کافی ندارند و صرفاً بر استحکام محصول تمرکز می‌کنند.
• بهره‌برداری ناکافی از چوب: عدم دقت در فرآیند طراحی و اجرا منجر به بهره‌برداری نامناسب از چوب گران‌بها می‌شود.
• ضعف در سواد تبلیغاتی و روابط عمومی: استادکاران با وجود مهارت فنی بالا، در بازاریابی مدرن و ارتباط موثر با بازار ضعیف هستند.

این ضعف‌ها باعث می‌شود که حتی بهترین محصولات نیز در انبارها بمانند، در حالی که محصولات با کیفیت پایین‌تر اما با تبلیغات بهتر، بازار را در دست می‌گیرند.

پیشنهاداتی برای خروج از رکود

برای خروج از رکود و دستیابی به جایگاه واقعی در بازار داخلی و صادراتی، صنعت مبل و منبت ملایر نیازمند سه تحول اساسی است:

1. نگاه هنری به محصول: محصول باید ابتدا چشم را خیره کند و سپس راحتی را یادآور شود.
2. صرفه‌جویی و ظرافت: چوب باید با وسواس هنری به کار گرفته شود.
3. جدیت در تبلیغات و روابط عمومی: هیچ هنری بدون دیده شدن، ارزش واقعی خود را نمی‌یابد.

محسن کرمی بر اهمیت آشنایی با نجاری همزمان با طراحی مبلمان تاکید می‌کند. او پس از کسب تجربه، اولین مدل طراحی خود را با محاسبه دقیق چوب مصرفی و نظرخواهی از همکاران ایجاد کرد که با استقبال خوبی مواجه شد. این موفقیت، او را به طراحی‌های مدرن‌تر ترغیب کرد و به تدریج فضای کارگاهی ملایر از حالت تکراری خارج شد و به سمت ارزش افزوده طراحی حرکت کرد.

انتظار از پیشکسوتان و راهکارهای توسعه

کرمی از اساتید و بزرگان این هنرصنعت می‌خواهد که با کنار گذاشتن سلیقه‌های شخصی و ایجاد اتحاد، از فرسایش و نابودی این هنر اصیل جلوگیری کنند. او معتقد است که نگاه فعالان این حوزه باید ترکیبی از وفاداری به هویت شهری، انتقاد از وضعیت اشتغال، تأکید بر اتحاد صنفی و حمایت از سرمایه‌گذاری خردمندانه باشد.

راهکارهای پیشنهادی برای توسعه:

• جذب سرمایه‌گذاران: احداث کارخانجات مرتبط برای تولید نیمه‌صنعتی و صنعتی، ایجاد اشتغال پایدار و جلوگیری از مهاجرت جوانان.
• راه‌اندازی موزه‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی: با حضور پیشکسوتان واقعی و مستندسازی رسانه‌ای از هنر آنان.
• تأمین امنیت شغلی و پوشش بیمه: تشکیل صندوق حمایتی ویژه هنرمندان صنایع دستی یا گنجاندن آنها در نظام تأمین اجتماعی.
• حضور موفق در بازارهای جهانی: تشکیل کنسرسیوم‌های صادراتی، حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی با حمایت دولتی و ایجاد پلتفرم‌های آنلاین.
• رفع موانع گمرکی و ارزی: برای مقابله با آثار تحریم‌ها.
• ایجاد زیرساخت‌های اقامتی و تفریحی: برای علمی کردن این هنر و ایجاد رشته‌های تخصصی در دانشگاه‌ها.
• مقابله با آثار تحریم و فشار اقتصادی: حمایت‌های مالی و اعتباری هدفمند (تسهیلات کم‌بهره، معافیت‌های مالیاتی، تأمین ارز) و تشویق به استفاده از چوب‌های بومی.

منبت ملایر: هویت یک دیار

محسن کرمی در پایان سخنانش تأکید می‌کند که زنده نگه داشتن صنعت مبل و منبت، صرفاً یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه حفظ هویت فرهنگی، اشتغال‌زایی پایدار و جلوگیری از مهاجرت نخبگان هنری است. او از متولیان فرهنگی، اقتصادی و هنری می‌خواهد که با هم‌افزایی، یک «طرح ملی نجات منبت و مبل» را در دستور کار قرار دهند.

باید امروز دست در دست هم، این هنر نفیس را چون گنجینه‌ای گرانبها حفظ کنیم و برای نسل آینده نگه داریم... منبت ملایر فقط مبلمان نیست؛ هویت یک دیار است که بر تنه درختان جاری شده است، «چوب کهنه را منبت‌کار با سوز دل، زنده می‌کند...»