خبر کامل
چالش‌های فرزندآوری در ایران؛ از ناباروری و گرانی تا تأخیر در پرداخت وام‌ها
چالش‌های فرزندآوری در ایران: از ناباروری تا گرانی و تأخیر در وام‌ها
با وجود تأکیدات مکرر بر اهمیت جوانی جمعیت و فرزندآوری برای آینده کشور و تدوین سیاست‌های حمایتی شامل تسهیلات مالی، درمانی، زمین و مسکن، بسیاری از خانواده‌ها همچنان با موانع جدی از جمله هزینه‌های بالای فرزندآوری، مشکلات درمان ناباروری، تأخیر در پرداخت وام‌ها و افزایش بی‌رویه هزینه‌های پزشکی دست و پنجه نرم می‌کنند. این مسائل نشان می‌دهد که مسیر دستیابی به تعادل جمعیتی در ایران همچنان با چالش‌های عمیقی همراه است که نیازمند بازنگری و اقدامات مؤثرتر است.
ناباروری: چالشی رو به افزایش در میان زوج‌های جوان
یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که زوج‌های جوان در مسیر فرزندآوری با آن مواجه هستند، پدیده ناباروری است. آمارهای جهانی نشان می‌دهد که بیش از ۱۰ درصد از زوج‌ها درگیر این مشکل هستند. کارشناسان پزشکی تأکید می‌کنند که برخلاف باورهای رایج، ناباروری تنها به زنان محدود نمی‌شود؛ مطالعات علمی حاکی از آن است که حدود ۳۰ درصد از علل ناباروری به عوامل مردانه مربوط می‌شود و هر دو زوج در بخش قابل توجهی از موارد نقش دارند.
- گام نخست در تشخیص: پزشکان توصیه می‌کنند که اولین قدم در بررسی ناباروری، انجام آزمایش‌های ساده برای مردان است، زیرا تشخیص مشکلات باروری در مردان معمولاً سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر است.
- عوامل مؤثر بر ناباروری: متخصصان، عواملی نظیر مصرف دخانیات، استرس‌های مزمن، آلودگی‌های محیطی، افزایش سن ازدواج و بیماری‌هایی مانند واریکوسل را از مهم‌ترین دلایل کاهش توان باروری برمی‌شمارند.
با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در فناوری‌های پزشکی نظیر روش‌های IVF، IUI و درمان‌های هورمونی نوین که امیدهای تازه‌ای برای درمان ناباروری ایجاد کرده‌اند، هزینه‌های سرسام‌آور این درمان‌ها برای بسیاری از خانواده‌های جوان غیرقابل تحمل است و آن‌ها را در میانه راه از ادامه درمان منصرف می‌کند.
«در بخش اهدایی ناباروری در زنجان پزشک متخصص وجود ندارد و ما مجبوریم برای هر مراجعه به تهران برویم. هزینه رفت‌وآمد، دارو و ویزیت پزشک در خارج از استان خیلی بالا بوده و واقعاً از توان بسیاری از خانواده‌ها خارج است. بعضی پزشکان علاوه بر هزینه کلینیک و دارو، مبلغ جداگانه‌ای به عنوان دستمزد دریافت می‌کنند. برای خیلی از خانواده‌ها این هزینه‌ها سنگین است و واقعاً نمی‌دانیم باید چه کار کنیم.»
زهرا، زن ۳۸ ساله زنجانی
پوشش بیمه‌ای درمان ناباروری: وعده‌ها و واقعیت‌ها
در حالی که بسیاری از خانواده‌ها از هزینه‌های بالای درمان ناباروری گلایه‌مند هستند، مسئولان بیمه سلامت تأکید دارند که بخش قابل توجهی از این هزینه‌ها تحت پوشش بیمه قرار دارد.
«در صورتی که ناباروری زوجین توسط پزشک تشخیص داده شود و نیاز به خدمات کمک‌باروری داشته باشند، این خدمات تحت پوشش بیمه سلامت قرار می‌گیرد. اگر درمان در مراکز دولتی انجام شود، ۹۰ درصد تعرفه دولتی پرداخت می‌شود. همچنین در مراکز عمومی غیردولتی نیز ۹۰ درصد تعرفه و در مراکز خصوصی ۷۰ درصد هزینه‌ها تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد. حدود ۶۶ قلم داروی مرتبط با درمان ناباروری نیز وجود دارد که پس از تجویز پزشک، ۹۰ درصد هزینه آن‌ها توسط بیمه سلامت پرداخت می‌شود.»
مریم آزادی، معاون خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی سازمان بیمه سلامت ایران (بهمن ۱۴۰۴)
یارانه جدید برای مادران: «کارت امید مادر»
در تازه‌ترین اقدام حمایتی، دبیر ستاد ملی جمعیت اعلام کرده است که از اردیبهشت‌ماه سال جاری، به مادرانی که فرزند آن‌ها از ابتدای سال ۱۴۰۵ متولد شده باشد، ماهانه ۲۰ میلیون ریال اعتبار برای خرید اقلام ضروری اختصاص می‌یابد. این اعتبار که در قالب «کارت امید مادر» پرداخت می‌شود، شامل همه دهک‌های درآمدی است و برای خرید اقلامی نظیر لبنیات، مواد پروتئینی، نان، میوه و سبزیجات، و همچنین اقلام بهداشتی مانند پوشک و شیر خشک قابل استفاده خواهد بود.
- شرایط دریافت: مادر و فرزند باید دارای کد ملی ایرانی باشند و مادر نیز حساب بانکی و سیم‌کارت به نام خود داشته باشد.
- زمان شارژ: اعتبار مادران دارای فرزند متولد فروردین ۱۴۰۵ تا ۱۵ اردیبهشت شارژ می‌شود و پس از آن، شارژ اعتبار برای متولدین ماه‌های بعد به صورت ماهانه تا پانزدهم هر ماه انجام خواهد شد.
با این حال، بسیاری از خانواده‌ها این حمایت‌ها را برای پوشش هزینه‌های واقعی فرزندآوری کافی نمی‌دانند.
«خانواده‌هایی که تمایل به فرزندآوری دارند قطعاً خود برنامه‌ریزی مالی کار را هم مدنظر گرفته‌اند، ولی این در شرایطی است که ما ثبات اقتصادی داشته باشیم. امروز پوشک را ۸۵۰ هزار تومان می‌خریم یک هفته بعد همان کالا را باید یک میلیون خریداری کنیم. ما خودمان برای داشتن این دو فرزندم نزدیک به یک میلیارد هزینه درمان پرداخت کردیم چون ۱۵ سال در حسرت فرزند بودیم. بیمه پوشش چندانی نداشته و این هزینه را از جیب‌مان پرداخت کردیم. هزینه دو میلیونی که این روزها اعلام می‌شود چند درصد از هزینه یک فرزند را شامل می‌شود و آیا این موضوع ترغیب کننده جوانان برای فرزندآوری است؟»
مریم شاکری، مادر دو فرزند دوقلو
هزینه‌های پزشکی کودک و تأخیر در وام‌ها
افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها در بخش‌های مختلف، از جمله دغدغه‌های اصلی خانواده‌هاست که آن‌ها را از افزایش تعداد اعضای خانواده پشیمان می‌کند. هر نوزادی که به دنیا می‌آید، ناخواسته هزینه‌هایی نظیر درمان، پوشاک و مراقبت‌های پزشکی را به خانواده تحمیل می‌کند.
«دیروز برای معاینه نوزادم به پزشک فوق تخصص نوزادان مراجعه کردم. فقط وزن و دور سر کودک اندازه‌گیری شد و یک بروشور هم دادند، اما هزینه ویزیت ۸۶۰ هزار تومان شد. با این هزینه‌ها واقعاً نمی‌دانیم چطور باید از فرزندآوری حمایت کنیم. من خودم شاغل هستم و بیمه تکمیلی هم دارم ولی هزینه مراقبت ۹ ماهه بسیار بالا بود. بیمه‌ها گویا به‌گونه‌ای رفتار کرده‌اند که بسیاری از پزشکان با هیچ بیمه‌ای طرف قرارداد نیستند. بعد از به دنیا آمدن دخترم وارد پروسه اخذ تسهیلات شدم که هنوز موفق به آن نشده‌ایم. واقعاً با این شرایط قطعاً به فکر فرزند دوم نخواهم بود.»
یک مادر جوان زنجانی
علاوه بر هزینه‌های درمانی، تأخیر طولانی در پرداخت وام فرزندآوری نیز از دیگر گلایه‌های خانواده‌هاست.
«دو روز بعد از تولد فرزندمان در سامانه وام فرزندآوری ثبت‌نام کردیم، اما بعد از گذشت بیش از یک سال هنوز وام پرداخت نشده است. چند بار به بانک مراجعه کردیم اما هر بار می‌گویند بودجه نداریم یا باید صبر کنید. وقتی این شرایط وجود دارد، واقعاً خانواده‌ها چطور می‌توانند برای داشتن فرزند بیشتر برنامه‌ریزی کنند؟»
یک پدر ۴۲ ساله زنجانی، فرزند متولد ۱۴۰۳
اهمیت مراقبت‌های بارداری و تغذیه سالم
در کنار مسائل اقتصادی، کارشناسان سلامت بر اهمیت مراقبت‌های دوران بارداری در سلامت مادر و جنین تأکید دارند.
- ویزیت‌های منظم: مادران باردار تا ماه هفتم هر چهار هفته یک‌بار، در ماه‌های هفتم و هشتم هر دو هفته یک‌بار و در ماه آخر به صورت هفتگی باید به پزشک مراجعه کنند.
- تغذیه سالم: تغذیه در دوران بارداری باید کاملاً سالم و متنوع باشد و شامل مصرف میوه و سبزی تازه، لبنیات پاستوریزه، منابع پروتئینی سالم و غذاهای خانگی باشد.
- مواد غذایی ممنوع یا با احتیاط: مصرف ماهی‌های پر جیوه، تخم‌مرغ و گوشت نیم‌پز، کافئین زیاد، دخانیات و الکل توصیه نمی‌شود. دمنوش‌ها نیز باید با مشورت پزشک مصرف شوند.
- فعالیت بدنی: ورزش‌های ملایم روزانه، به‌ویژه پیاده‌روی، در صورت عدم منع پزشکی، به کاهش دردها و آمادگی بدن برای زایمان کمک می‌کند.
اما در شرایط کنونی که هزینه‌ها بالا رفته، بسیاری از خانواده‌ها مجبورند برای مدیریت مالی، اقتصاد انقباضی را در پیش بگیرند و این نکات مهم به دقت رعایت نمی‌شوند.
نتیجه‌گیری: زنگ خطر کاهش جمعیت
مجموعه این مسائل نشان می‌دهد که با وجود طرح‌های حمایتی متعدد برای افزایش فرزندآوری، بخش قابل توجهی از خانواده‌ها همچنان با چالش‌های جدی نظیر هزینه‌های درمان، ناباروری، مشکلات دریافت تسهیلات و دغدغه‌های اقتصادی دست به گریبان هستند. این اقدامات تاکنون به مثابه مسکنی ضعیف عمل کرده و کارایی لازم را نداشته است، به طوری که زنگ خطر کاهش و پیری جمعیت در مناطقی مانند زنجان بلندتر از گذشته به گوش می‌رسد.
برای تحقق هدف جوانی جمعیت، علاوه بر ارائه مشوق‌های مالی، لازم است زیرساخت‌های درمانی، خدمات ناباروری، حمایت‌های اقتصادی و دسترسی عادلانه به خدمات سلامت نیز تقویت شده و به درستی به خانواده‌ها ارائه شود. دستورالعمل‌های قوی اگر به نادرستی و ناقص اجرا شوند، تنها در حد چند خط نوشته باقی می‌مانند و اقدامات با تأخیر و ناقص، نوش‌دارویی خواهند بود پس از مرگ سهراب.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
