فرصت‌های راهبردی ثبت جهانی روستای شانه‌تراش: از صیانت هویت تا توسعه پایدار

اهمیت استراتژیک ثبت جهانی

لاریجانی در ابتدای سخنان خود، با گرامیداشت یاد مرحوم محمدرضا پوینده، از مدیران تأثیرگذار حوزه گردشگری، اظهار داشت که بسیاری از ظرفیت‌های کنونی گردشگری مرهون تلاش‌های پیشگامانی است که در گذشته، با وجود محدودیت‌ها، مسیرهای جدیدی گشودند و پایه‌های توسعه این حوزه را بنا نهادند.

وی با اشاره به نقش روستای شانه‌تراش در ایجاد همگرایی میان مدیران و دستگاه‌های اجرایی، افزود: «این روستا به دلیل ظرفیت‌های منحصربه‌فرد خود، به نقطه اتصال و تمرکز توجه مدیران تبدیل شده و فرآیند ثبت جهانی آن، فراتر از یک هدف اداری، به یک جریان هم‌افزا در سطح شهرستان و استان بدل شده است.»

شهردار تنکابن تصریح کرد که ثبت جهانی صرفاً یک عنوان نیست و تحقق آن مستلزم رعایت مجموعه‌ای از الزامات و استانداردهای بین‌المللی است که در رأس آن‌ها حفظ بافت سنتی روستا، صیانت از محیط‌زیست، تداوم سبک زندگی بومی و نقش‌آفرینی مستقیم مردم محلی در چرخه اقتصاد گردشگری قرار دارد.

لاریجانی تأکید کرد که نباید انتظار تحقق این هدف را در کوتاه‌مدت داشت، زیرا فرآیند ارزیابی و ثبت جهانی، مسیری تدریجی است و حتی در صورت عدم پذیرش در ارزیابی نخست، می‌توان با رفع نواقص و ارتقای شاخص‌ها در مراحل بعدی به این جایگاه دست یافت.

چالش‌ها و راهکارهای توسعه گردشگری روستایی

وی در ادامه به برخی چالش‌های موجود در مسیر توسعه گردشگری روستایی اشاره کرد و گفت: «فراهم نبودن زیرساخت‌های اولیه نظیر ظرفیت اقامت، خدمات بهداشتی، راهنمای گردشگری و مدیریت پذیرش مسافر، از جمله مواردی است که باید با برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت همه دستگاه‌ها برطرف شود.»

شهردار تنکابن بر لزوم کار جمعی در این مسیر تأکید کرد و افزود: «تحقق ثبت جهانی از عهده یک نهاد یا یک فرد خارج است و نیازمند مشارکت فعال دهیاری، بخشداری، شوراها، دستگاه‌های اجرایی و همراهی مردم محلی است؛ چراکه توسعه پایدار بدون حضور و نقش‌آفرینی جامعه محلی امکان‌پذیر نخواهد بود.»

لاریجانی حضور میدانی و مستمر مدیران میراث فرهنگی در منطقه را نشانه اهمیت این پروژه دانست و اظهار داشت: «این میزان از توجه و پیگیری، بیانگر عزم جدی برای به سرانجام رساندن این طرح است و می‌تواند به تسریع روند آماده‌سازی زیرساخت‌ها کمک کند.»

حمایت شهرداری و هشدار درباره فروش اراضی

وی از آمادگی کامل شهرداری و شورای اسلامی شهر تنکابن برای حمایت از این فرآیند خبر داد و گفت: «اگرچه روستای شانه‌تراش خارج از محدوده خدماتی شهرداری قرار دارد، اما با درک منافع مشترک، مدیریت شهری در حوزه‌های مختلف از جمله تأمین تجهیزات، ارائه خدمات فنی، انتقال دانش و مشارکت در برنامه‌های آموزشی در کنار این طرح خواهد بود.»

شهردار تنکابن با هشدار نسبت به روند نگران‌کننده فروش اراضی در استان مازندران، این موضوع را تهدیدی برای هویت فرهنگی و زیست‌محیطی منطقه عنوان کرد و افزود: «تداوم این روند می‌تواند منجر به تغییر ماهیت روستاها و فاصله گرفتن از اصالت‌های بومی شود، از این‌رو لازم است با اعمال ضوابط ساخت‌وساز متناسب با معماری محلی، از این روند جلوگیری شود.»

فرصت‌های اقتصادی و چشم‌انداز آینده

لاریجانی ثبت جهانی شانه‌تراش را فرصتی برای توسعه بازار محصولات محلی و ایجاد اشتغال پایدار برای ساکنان روستا و مناطق پیرامونی دانست.

وی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی این طرح ادامه داد: «توسعه گردشگری در این روستا، زنجیره‌ای از خدمات در مسیرهای دسترسی و مناطق اطراف ایجاد خواهد کرد که منجر به رونق اقتصادی گسترده‌تری در سطح شهرستان می‌شود.»

شهردار تنکابن در بخش پایانی سخنان خود با قدردانی از تلاش‌های مدیران و کارشناسان حوزه میراث فرهنگی و فعالان محلی، بر لزوم تداوم مسیر پیش‌رو تأکید کرد و گفت: «حتی در صورت بروز موانع، باید با رویکردی علمی و برنامه‌محور، نسبت به رفع نواقص اقدام کرده و مسیر ثبت جهانی را با جدیت دنبال کنیم.»

لاریجانی همچنین بر اهمیت آموزش مدیران و تصمیم‌گیران در این فرآیند تأکید کرد و افزود: «ثبت جهانی نیازمند تغییر در نگاه مدیریتی، ادبیات برنامه‌ریزی و شیوه تصمیم‌گیری است و باید خود را برای حضور در عرصه گردشگری بین‌المللی و میزبانی از گردشگران جهانی آماده کنیم.»