آیکون خبر

خبر کامل

جدال بر سر آمار بیکاری پس از جنگ: واقعیت‌ها و ادعاهای متناقض

جدال بر سر آمار بیکاری پس از جنگ: واقعیت‌ها چه می‌گویند؟

در پی اظهارات اخیر یکی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس مبنی بر کذب بودن آمار ۲ میلیون بیکار پس از جنگ ۳۹ روزه و ادعای افزایش تنها ۱۰۰ هزار متقاضی بیمه بیکاری، موجی از واکنش‌ها در میان کارشناسان و مسئولان حوزه کار و تامین اجتماعی به راه افتاده است. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که آمارهای رسمی و گمانه‌زنی‌های کارشناسی، از وضعیتی به مراتب نگران‌کننده‌تر در بازار کار ایران حکایت دارد.

تناقض در آمارها: ۱۰۰ هزار یا ۲ میلیون؟

میثم ظهوریان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، با انتقاد شدید از انتشار آمارهای متفاوت درباره بیکارشدگان جنگ، این ارقام را ناشی از اغراض خاص در شرایط جنگی کشور دانسته است. وی مدعی شده که «مردم هشیار باشند! به دروغ می‌گویند بر اثر جنگ ۴۰ روزه، ۲ میلیون نفر بیکار شده‌اند، گزارش دقیق تأمین اجتماعی می‌گوید احتمالا در ماه‌های آینده ۱۰۰ هزار بیمه بیکاری اضافه خواهد شد. به دروغ می‌گویند به دلیل بسته شدن اینترنت، کشور روزی ۵۰ هزار میلیارد تومان خسارت می‌بیند، این آمارها دروغ و برای بهم ریختن ذهن مردم است.»

این در حالی است که موضوع بیکاری ۲ میلیونی، هرچند تکان‌دهنده، از سوی مراجع رسمی منتشر شده و زیر سوال بردن آن بدون ادله کافی توسط یک مقام اقتصادی در مجلس، نیازمند بررسی دقیق‌تر است.

رد ادعای ظهوریان توسط مقامات تامین اجتماعی

ادعای ارسال پرونده تنها ۱۰۰ هزار نفر به سامانه بیمه بیکاری در کل دوران جنگ، از سوی مقامات سازمان تامین اجتماعی رد شده است. مرتضی لطفی، رئیس هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی، هفته گذشته در نشستی با نمایندگان تشکل‌های کارگری و کارفرمایی اعلام کرد:

«ما (در دوره جنگ) برای بیمه بیکاری برای ۱۴۸ هزار نفر حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان نیاز داشتیم که امروز متقاضیان بیمه بیکاری احتمالا به ۵۰۰ هزار نفر برسد!»

همچنین علیرضا محجوب، عضو هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و دبیرکل خانه کارگر، در فروردین‌ماه و در نخستین روزهای پس از جنگ، آمار ۱۳۶ هزار نفر بیکار شده مستقیم به دلیل آسیب نظامی به صنایع و واحدهای اقتصادی را اعلام کرده بود. این آمار، بیکاران غیرمستقیم جنگ را که می‌تواند بسیار بیشتر باشد، پوشش نمی‌دهد.

تحلیل کارشناسان: آمارهای واقعی فراتر از ارقام ادعایی

اظهارات علیرضا حیدری: خلاء اطلاعاتی و بیکاری پنهان

علیرضا حیدری، کارشناس اقتصادی و نایب رئیس اتحادیه پیشکسوتان جامعه کارگری، اظهارات ظهوریان را نشان‌دهنده عدم اطلاعات دقیق از وضعیت بازار کار دانست. وی تصریح کرد که تا ابتدای اسفندماه (قبل از آغاز جنگ) ۱۵۰ هزار نفر دریافت‌کننده جدید بیمه بیکاری وجود داشته‌اند و آمارهای واقعی بسیار فراتر از ارقام مطرح شده است.

  • بیکاری در بخش غیررسمی: بخش زیادی از نیروی کار کشور در بخش غیررسمی بیکار شده‌اند و به دلیل عدم حضور در لیست‌های بیمه، آمار دقیقی از آنها در دسترس نیست.
  • آسیب به زنجیره تولید: کاهش عرضه فولاد به دلیل آسیب به کارخانه‌های فولاد خوزستان و مبارکه اصفهان، صنایع خودرویی و ساختمانی را دچار مشکل و کارگران آنها را بیکار کرده است.
  • بحران در پتروشیمی و صنعت رنگ: عدم عرضه مواد اولیه وارداتی و آسیب به واحدهای پتروشیمی، منجر به کمبود و گرانی شدید رنگ شده و صنایع پوشاک، خودرو و ساختمان را با تعدیل نیرو مواجه کرده است.
  • رکود تورمی پیش از جنگ: از سال ۱۴۰۲، سالیانه بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار کارگر بیمه شده در حال خروج از فرآیند بیمه‌پردازی بودند که دلایل اقتصادی مختلفی داشت.

حیدری همچنین به تعدیل نیرو در بخش رنگ خودروسازی‌ها به دلیل کمبود و گرانی رنگ اشاره کرد و این موضوع را عامل اصلی پر بودن پارکینگ‌های خودروسازی‌ها از محصولات ناقص دانست.

مهدی باقری: ۱۰۰ هزار بیکار فقط از گرانی رنگ

مهدی باقری، رئیس انجمن صنفی کارگران ساختمانی تهران، وضعیت بازار کار را از زاویه صنعت ساختمان بررسی کرد. او گفت که گرانی رنگ، هزینه رنگ‌کاری در پروژه‌های ساختمانی را بین ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش داده و این امر پیمانکاران را با مشکل مواجه و به بیکاری در این بخش دامن زده است.

  • بحران در بازار رنگ: برخی نقاشان ساختمانی بیکار شده، تعداد بیکاران ناشی از بحران رنگ را حدود ۱۰۰ هزار نفر تخمین می‌زنند.
  • افزایش قیمت رنگ: قوطی رنگ ۵۰۰ هزار تومانی باکیفیت به ۲ میلیون تومان رسیده است.

سعید میرزایی: کاهش ۹۰ درصدی فروش رنگ

سعید میرزایی، رئیس اتحادیه رنگ فروشان، از افزایش بیش از ۵۰ درصدی قیمت رنگ در یک ماه پس از تعطیلات نوروز خبر داد. وی دلایل این افزایش را کمبود مواد اولیه خارجی (۳۰ درصد تولید) به دلیل تحریم‌ها و محاصره‌ها، و همچنین آسیب حملات هوایی به واحدهای پتروشیمی داخلی عنوان کرد.

«تقاضا برای خرید رنگ به دلیل افزایش قیمت تمام شده، کاهش یافته است. ما به همین دلیل امسال عملاً بازار شب عید نداشتیم و بدترین عید تاریخ خود را تجربه کردیم. فروش رنگ در پایان سال گذشته و ابتدای سال جدید تا ۹۰ درصد کاهش یافته است.»

این کاهش شدید تقاضا، اثرات منفی روشنی بر بازار کار صنایع خودرویی، پوشاک و ساختمان دارد.

راهکارهای پیشنهادی: نظارت و جلوگیری از احتکار

اکبر شوکت، عضو اسبق هیات امنای تامین اجتماعی و رئیس کانون انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی، بر این باور است که به جای مجادله بر سر آمارها، باید با احتکارگران کالاها و کارفرمایانی که می‌توانند کارگران خود را حفظ کنند، برخورد شود.

  • بیکاری پنهان در ساختمان: کارگران ساختمانی فاقد کارفرمای معین هستند و نمی‌توانند بیمه بیکاری طلب کنند، لذا آمار بیکاری آنها از طریق متقاضیان بیمه بیکاری قابل تشخیص نیست. رقم بیکارشدگان صنعت ساختمان که حدود یک میلیون نفر است، قطعاً بیش از ۱۰۰ هزار نفر است.
  • نیمه بیکاری: بسیاری از استادکاران و کارگران ماهر ساختمانی که در گذشته ۲۰ روز در ماه کار می‌کردند، امروز کمتر از ۱۰ روز کار دارند و در صورت ادامه روند، ممکن است به یک هفته در ماه کاهش یابد.
  • کاهش پروانه‌های ساختمانی: صدور پروانه‌های ساختمانی از میانگین سالانه ۱۱۰ میلیون متر مربع در سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱، به زیر ۱۰۰ میلیون در ۱۴۰۲ و ۶۵ میلیون در ۱۴۰۳ رسیده است. تخمین سال ۱۴۰۴ نیز بیش از ۵۵ میلیون متر مربع نیست که نشان‌دهنده کاهش ۵۰ درصدی فعالیت در این صنعت است.
  • افزایش قیمت فولاد: اصابت موشک به دو کارخانه فولاد و دوازده واحد پتروشیمی، قیمت میل‌گرد و پروفیل را طی دو ماه بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش داده است. بخشی از این افزایش قیمت‌ها ناشی از سودطلبی مدیران صنایع است.

دبیر اجرایی خانه کارگر استان قم نیز تاکید کرد که برخی واحدهای پتروشیمی و فولادی با کمتر از ۵۰ درصد ظرفیت فعالیت می‌کنند و در برخی موارد مانند گروه ملی فولاد اهواز، این میزان به کمتر از ۲۰ درصد رسیده است. وی خواستار افزایش حداکثری نظارت‌ها برای جلوگیری از احتکار و ممانعت از بیکارسازی بی‌رویه کارگران توسط دولت شد.

گزارش: رضا اسدآبادی

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗