بازار سرمایه؛ راهکار احیای صنایع فولاد و پتروشیمی پس از جنگ

نقش بازار سرمایه در بازسازی صنایع آسیب‌دیده

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که بازار سرمایه، برخلاف سیستم بانکی، می‌تواند بستر مناسبی برای تأمین مالی بلندمدت و پروژه محور فراهم کند. انتشار اوراق مالی اسلامی یکی از قابلیت‌های کلیدی این بازار است که انواع مختلفی دارد و می‌تواند به جذب سرمایه برای پروژه‌های بازسازی کمک شایانی کند.

همچنین، تاسیس صندوق حمایتی بازآفرینی فولاد می‌تواند مسیر بازسازی صنایع آسیب‌دیده را تسهیل کند. این موضوع هم‌زمان با درخواست مشابه از سوی شرکت فولاد مبارکه اصفهان، وارد مرحله پیگیری جدی شده است. فعالان صنفی صنعت فولاد، تأمین مالی از طریق بازار سرمایه و صندوق‌های حمایتی را مناسب‌ترین راه برای تسریع بازسازی می‌دانند، به‌ویژه در شرایطی که درآمد این صنایع به دلیل تخریب تجهیزات به‌شدت کاهش یافته است.

چالش‌ها و الزامات تأمین مالی پس از جنگ

تأمین مالی از طریق بازار سرمایه در شرایط پساجنگ با چالش‌هایی همراه است:

• دشواری ارزیابی خسارت: ارزیابی دقیق آسیب به تأسیسات معمولاً دشوار است و بازار سرمایه به اطلاعات شفاف و قابل اتکا نیاز دارد. برآوردهای غیرواقعی یا ناقص می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران را خدشه‌دار کند.
• ریسک‌های سرمایه‌گذاری: سرمایه‌گذاران نهادی و خرد در شرایط پساجنگ با ریسک بازگشت درگیری‌ها، تحریم‌های بین‌المللی و توقف پروژه‌ها مواجه هستند که تمایل به سرمایه‌گذاری بلندمدت را کاهش می‌دهد.
• رکود بازار ثانویه: در اقتصادهای جنگ‌زده، بازار ثانویه اوراق بهادار معمولاً دچار رکود و نقدشوندگی پایین است که مانع از فروش سریع اوراق توسط سرمایه‌گذاران می‌شود.

راهکارهای پیشنهادی کارشناسان

تحلیل سهیلا نقی‌پور، کارشناس بازار سرمایه

امکان تأمین مالی صنایع فولاد و پتروشیمی از مسیر بازار سرمایه مثبت اما مشروط است. این امر نه به تنهایی و نه در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر است. تجربه کشورهای مشابه نشان می‌دهد که بازار سرمایه تنها در صورتی کارآمد خواهد بود که دولت تضمین حاکمیتی و پشتوانه بودجه‌ای برای بازپرداخت اوراق فراهم آورد، قوانین موقت و ویژه بازسازی همچون معافیت‌های مالیاتی بلندمدت برای سرمایه‌گذاری در مناطق آسیب‌دیده به تصویب برسد و نهادی مستقل تحت عنوان صندوق بازسازی صنایع راهبردی تشکیل شود.

به گفته نقی‌پور، بازار سرمایه نقشی مکمل اما غیرقابل انکار در احیای صنایع فولاد و پتروشیمی پس از جنگ ایفا می‌کند. ابزارهایی نظیر اوراق مالی اسلامی، افزایش سرمایه از طریق سهام و صندوق‌های پروژه، ظرفیت تأمین مالی بلندمدت را دارند. با این حال، موفقیت آن منوط به شفافیت اطلاعاتی، کاهش نااطمینانی‌های امنیتی و سیاستی و حمایت مستقیم دولت در قالب تضامین و مشوق‌های مالیاتی است. بدون این پیش‌نیازها، بازار سرمایه به تنهایی قادر به جبران خسارات گسترده جنگ نخواهد بود و ترکیبی از منابع بودجه‌ای دولتی، کمک‌های بین‌المللی و تأمین مالی مردمی از طریق همین بازار باید به کار گرفته شود.

تحلیل زهرا عرب، کارشناس اقتصادی

زهرا عرب معتقد است بازار سرمایه می‌تواند به عنوان موتوری برای هدایت نقدینگی به سوی صنایع کلیدی اقتصادی، یعنی فولاد و پتروشیمی، عمل کند تا چرخه تولید و صادرات دوباره به مسیر خود بازگردد. آسیب دیدن این شرکت‌ها باعث کاهش تولید، اختلال در صادرات، افزایش هزینه‌ها و در نهایت افت سود و قیمت سهام می‌شود که برای سهامداران بسیار دردناک است.

نقش اوراق تبعی در ثبات بازار

فروش اوراق تبعی می‌تواند در چنین شرایطی به عنوان یک مسکن عمل کند. با خرید این اوراق، سهامدار این حق را به دست می‌آورد که سهم خود را با یک قیمت مشخص بفروشد، حتی اگر بازار در مسیر ریزش حرکت کند. این سازوکار در روزهای بی‌اعتمادی شدید یا شوک‌هایی مانند جنگ، می‌تواند برای سهامدارانی که در وضعیت دشوار قرار گرفته‌اند، به یک مسکن روانی و مالی تبدیل شود. نتیجه مستقیم آن کاهش فشار فروش و فرصت نفس کشیدن برای روند سقوط سهم است.