سهام عدالت جاماندگان؛ وعده‌ای در انتظار تصویب قوانین و تامین منابع

تاریخچه یک وعده معطل

فرایند تخصیص سهام عدالت از سال ۱۳۸۵ آغاز شد، اما به دلایل مختلفی نظیر نقص مدارک، تعداد زیادی از افراد از این طرح کنار ماندند. تخمین‌ها نشان می‌دهد که حدود ۱۹ میلیون نفر از شهروندان ایرانی از این سهام محروم مانده‌اند. اگرچه در سال ۱۴۰۲، مجلس مجدداً با اختصاص سهام به این گروه موافقت کرد، اما این مصوبه نیز تاکنون به مرحله اجرا نرسیده است.

سه سال پیش، وزیر اقتصاد وقت دولت سیزدهم، تعداد جاماندگان مشمول را ۴.۷ میلیون نفر اعلام کرد، در حالی که آمار واقعی از جمعیتی ۱۹ میلیونی حکایت داشت.

چالش‌های قانونی و مالی

یکی از موانع اصلی در مسیر تخصیص سهام عدالت به جاماندگان، نبود سازوکار قانونی و منابع مالی کافی است. هادی قوامی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، صراحتاً اعلام کرده که این موضوع در حال حاضر امکان عملیاتی شدن ندارد و نیازمند تصویب و اصلاح قوانین است که فرایندی طولانی خواهد بود. او تاکید کرد که هنوز در مراجع ذی‌ربط تصمیمی در این زمینه اتخاذ نشده است.

• مصوبه ۱۴۰۱: مجلس شورای اسلامی اختصاص سهام عدالت به جاماندگان را تصویب کرد.
• عدم اجرا: دولت وقت این اقدام را صورت نداد و در بودجه‌های بعدی نیز گنجانده نشد.
• پیشنهاد تأمین منابع: رئیس اتحادیه تعاونی‌های سهام عدالت پیشنهاد داد دولت به ۱۱ شرکت سرمایه‌پذیر خارج‌شده از سبد سهام عدالت مراجعه کند.

تناقض در اظهارات مسئولین

در حالی که قوامی از عدم امکان عملیاتی شدن طرح سخن می‌گوید، تنها دو روز قبل، محمد نصیری، رئیس فراکسیون نظام نظارت بر تعاون و سهام عدالت مجلس، در نشستی با اعضای اتاق تعاون اعلام کرده بود که تا پایان سال جاری ۱۹ میلیون نفر از جاماندگان سهام عدالت ساماندهی می‌شوند. این تناقض در اظهارات، ابهامات پیرامون آینده این طرح را افزایش می‌دهد.

فراکسیون نظارت بر نظام تعاون و سهام عدالت مجلس اعلام کرده بود که علاوه بر ۴۹ میلیون سهامدار فعلی، حداقل ۲۰ میلیون نفر دیگر نیز از دریافت سهام عدالت جامانده‌اند.

اجرای چنین طرحی مستلزم اتخاذ تصمیمات جدی در دولت و فراهم آوردن سازوکارهایی برای شناسایی سهام قابل واگذاری و افراد واجد شرایط است که به نظر می‌رسد هنوز گام‌های اساسی در این راستا برداشته نشده است.