شانه‌تراش تنکابن؛ نامزد ثبت جهانی گردشگری با فرصت ۴۵ روزه برای نهایی‌سازی پرونده

فرصت ۴۵ روزه برای نهایی‌سازی پرونده جهانی «شانه‌تراش»

مهدی بهاروند، رییس اداره توسعه جاذبه‌ها و محصولات گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در نشست بررسی روند ثبت جهانی روستای شانه‌تراش، این روستا را به دلیل اجرای الگوی موفق مدیریت مقصد ارگانیک و مشارکت سالیانه مردم در احیای صنایع دستی و ایجاد شبکه بوم‌گردی، به بلوغی رسیده دانست که زنجیره خدمات گردشگری در آن تکمیل شده است.

وی با اشاره به رویکرد نوین سازمان گردشگری ملل متحد که بر شاخص‌های حفاظتی، محیط‌زیستی و نگاه «بهره‌برداری‌محور» با مشارکت مستقیم جامعه محلی تأکید دارد، افزود: هدف نهایی این رویکرد، انتفاع مردم از سفره گردشگری و تبدیل روستا به یک مقصد بین‌المللی است. پس از موفقیت روستای کندلوس در سال گذشته، شانه‌تراش امسال به دلیل داشتن معیارهای جهانی، نامزد جدی ثبت جهانی ایران محسوب می‌شود.

اهمیت محتوای مجازی در داوری بین‌المللی

بهاروند تأکید کرد که تا ۱۹ خردادماه، یعنی حدود ۴۵ روز دیگر، برای ارسال نهایی پرونده فرصت باقی است. او افزود: در این بازه کوتاه، تمرکز باید بر تولید محتوای روایت‌محور و مستند باشد، نه پروژه‌های عمرانی سنگین. تولید محتوای چندرسانه‌ای و حضور فعال در فضای مجازی از معیارهای اصلی داوری است؛ چرا که داوران بین‌المللی ابتدا در فضای مجازی به دنبال محتوای معتبر، به ویژه به زبان‌های خارجی، درباره روستا می‌گردند. همچنین، مستنداتی نظیر وضعیت پهنای باند اینترنت روستا نیز از شاخص‌های امتیازآور است که باید با جدیت پیگیری شود.

وی با اشاره به همکاری‌های بین‌بخشی در میز ملی گردشگری روستایی، از نمایندگان وزارت کشور و بنیاد مسکن قدردانی کرد و خواستار سرعت و ابتکارعمل بیشتر در سطح شهرستان برای رفع نواقص شد. بهاروند خاطرنشان کرد که هدف نهایی تنها کسب یک عنوان نیست، بلکه توسعه و ارتقای روستا است و حتی در صورت عدم موفقیت در گام نخست، مسیر توسعه پایدار و رفع نواقص با قدرت ادامه خواهد یافت.

ثبت جهانی شانه‌تراش؛ حلقه وصل مدیران و دروازه ورود گردشگران خارجی

یکی از مهم‌ترین مزایای قرار گرفتن در مسیر ثبت جهانی، ایجاد تعاملی بی‌سابقه میان نهادها برای رفع عقب‌ماندگی‌ها و رسیدن به استانداردهای سازمان جهانی گردشگری است. این همکاری‌ها، تنکابن را به دروازه ورود گردشگران خارجی تبدیل کرده و زمینه‌ساز اشتغال‌زایی و رویدادسازی در منطقه خواهد شد.

محمدابراهیم لاریجانی، شهردار تنکابن، در نشست بررسی روند ثبت جهانی روستای شانه‌تراش و امضای تفاهم‌نامه همکاری با دهیاری این روستا، اظهار داشت: اهمیت اصلی این پروژه در تبدیل شدن یک روستا به حلقه وصل مدیران و تعامل و هم‌افزایی است. این هم‌افزایی نهادها، فارغ از نتیجه نهایی، باعث شتاب در رفع نواقص پرونده و دریافت برخی استانداردهای بین‌المللی خواهد شد که زمینه برندسازی و ایجاد ارزش افزوده پایدار روستا را فراهم می‌کند.

شاخص‌های سازمان جهانی گردشگری و نقش آموزش

لاریجانی تصریح کرد که شاخص‌های سازمان جهانی گردشگری (UN Tourism) بر پایه جریان زندگی در روستا بنا شده است. اصل ماجرا تثبیت زیست بومی و محلی، حفظ محیط‌زیست با کمترین مداخله، بهره‌مندی مردم از درآمدهای گردشگری و حفظ سبک زندگی اصیل، صنایع‌دستی و معماری بومی است. او تأکید کرد که تأمین زیرساخت‌های لازم برای پذیرش گردشگران خارجی نیازمند یک تیم، خرد جمعی و پشتیبانی همگانی است. شهرداری تنکابن، با وجود اینکه شانه‌تراش خارج از محدوده قانونی شهر است، با تمام توان در حوزه‌های زیرساختی، تجهیزاتی و نیروی انسانی به یاری این فرایند آمده است.

وی آموزش را رکن اصلی موفقیت در این مسیر دانست و گفت: ثبت جهانی نیازمند تغییر در ادبیات، رفتار، تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی است. مسئولان و مردم باید آموزش‌های لازم را در زمینه پذیرش گردشگر، راهنمای محلی و استانداردهای میزبانی فرا گیرند. جهانی شدن شانه‌تراش به معنای تبدیل شدن تنکابن به دروازه ورود گردشگران خارجی و شکل‌گیری اقتصاد نامرئی است که دروازه‌های جدید اشتغال و توسعه کسب‌وکارها را باز خواهد کرد.

لاریجانی همچنین با هشدار نسبت به فروش بی‌رویه اراضی و ساخت‌وسازهای متضاد با بافت روستایی در مازندران، بیان کرد: ثبت جهانی و بهره‌مندی از مزایای پایدار آن می‌تواند به عنوان یک الگو، جلوی ساخت‌وسازهای افسارگسیخته را بگیرد و به مردم نشان دهد که با حفظ محیط‌زیست و معماری بومی، می‌توان به درآمدی پایدار دست یافت.

شانه‌تراش: دهکده‌ای زنده و پویا در تراز جهانی

روستای شانه‌تراش در دل طبیعت بکر تنکابن، گنجینه‌ای زنده از صنایع دستی و میراث ناملموس مازندران است. ثبت جهانی این روستا تنها یک عنوان تشریفاتی نیست، بلکه فرصتی استثنایی برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری غرب مازندران به دنیا، پویایی اقتصادی و حفظ هویت و اصالتی است که نسل به نسل به ما رسیده است. در همین راستا، تنکابنی‌ها با تشکیل کارگروه‌های ویژه، در حال تبدیل این روستا به یک مقصد گردشگری استاندارد با معیارهای جهانی هستند.

نکته مهم این است که خیز شانه‌تراش برای ثبت در سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) است که نباید آن را با ثبت در «یونسکو» اشتباه گرفت. در حالی که یونسکو عمدتاً بر صیانت از کالبد تاریخی و میراث ملموس و ناملموس تمرکز دارد، سازمان جهانی گردشگری به دنبال انتخاب روستاهایی است که گردشگری را به موتور محرک «توسعه پایدار»، «اشتغال‌زایی» و «حفظ سبک زندگی بومی» تبدیل کرده‌اند. به بیانی دیگر، اگر یونسکو به دنبال حفظ گذشته است، UNWTO به دنبال تضمین آینده روستا از مسیر گردشگری است؛ تفاوت ظریفی که نشان می‌دهد شانه‌تراش قرار است نه به عنوان یک موزه، بلکه به عنوان یک «دهکده زنده و پویا» در تراز جهانی قد علم کند.