خبر کامل
نقد سیاست‌های ارزی در اقتصاد جنگی: از واردات بی‌ضابطه تا ضرورت جیره‌بندی
مجید شاکری، کارشناس برجسته بانکداری و اقتصاد بین‌الملل، در تحلیلی جامع از نوسانات اخیر بازار ارز، رویکردهای تنظیم‌گری در شرایط اقتصاد جنگی و تنش‌های ژئوپلیتیک را به چالش کشید. وی تاکید می‌کند که مدیریت اقتصاد در بحران نیازمند کنترلی دقیق است و شرایط کنونی به هیچ وجه زمان مناسبی برای اجرای سیاست‌های اقتصاد آزاد و آزادسازی بی‌رویه نیست.
ریشه التهابات ارزی: نقد سیاست «واردات بدون انتقال ارز»
شاکری ریشه اصلی التهابات ارزی را در واکنش‌های نادرست سیاست‌گذارانه می‌داند. او معتقد است که آزادسازی شتاب‌زده تحت عنوان «واردات بدون انتقال ارز» با هدف جبران کمبودها، سیاستی اشتباه است که تنها به ایجاد «مسابقه واردات» و تحمیل فشار مضاعف تقاضا بر بازار ارز منجر شده است.
اقتصاد جنگی نیازمند مدیریت فعالانه و کنترل دقیق
این کارشناس اقتصادی تاکید می‌کند که مدل مدیریت اقتصادی در مواجهه با ریسک جنگ، نمی‌تواند بر پایه آزادسازی بنا شود. وی با انتقاد از واردات آزادانه کالا برای جبران کسری‌ها، اظهار داشت که این رویکرد برای مدیریت شرایط فعلی صحیح نیست.
«شرایط جنگی، به هیچ وجه دوره مناسبی برای اجرای سیاست‌های اقتصاد آزاد نیست.»
شاکری بر لزوم برآورد دقیق نیازهای کشور و فعالیت سیاست‌گذار در سمت عرضه تاکید دارد. او پیشنهاد می‌کند که برای کالاهای خاص، واردات باید در ساختاری رسمی‌تر و با محوریت بازیگران غیرخصوصی انجام شود و تنها برای کالاهای خردتر، آن هم با سقف مشخص، مجوز واردات صادر گردد.
فشار مضاعف تقاضا بر بازار ارز
شاکری اذعان دارد که اگرچه عواملی مانند بازگشت بازارها پس از رکود نیز در نوسانات ارزی موثرند، اما واکنش‌های سیاست‌گذارانه اهمیت بالاتری دارند. او آزاد کردن کامل واردات یا واردات بدون انتقال ارز به بهانه احساس کمبود را منطقی نمی‌داند و معتقد است این سیاست‌ها به فشار تقاضای سنگین در بازار ارز منجر می‌شود.
لزوم تغییر الگوی مصرف و مشارکت مردم
شاکری بر نقش کلیدی مردم و لزوم اصلاح رویکردهای مصرفی در شرایط تنش و جنگ تاکید کرد. او شفافیت با مردم و جلب مشارکت آن‌ها برای جبران صدمات وارده به بخش تولید را راهکاری موثرتر از انکار کمبودها و اجرای سیاست‌های متناقض می‌داند.
فرصت شرایط جنگی برای تغییر الگوی مصرف
این کارشناس اقتصادی، شرایط جنگی را فرصتی برای تغییر الگوی مصرف در جامعه می‌داند و تاکید می‌کند که این جنگ، جنگ دولت نیست، بلکه جنگ مردم است و آن‌ها در این مسیر پیشروتر عمل کرده‌اند. وی خواستار جهت‌دهی مفهوم ایثار و فداکاری مردم به سمت اقدامات موثرتر اقتصادی شد.
ضربه به تولید و چالش «عدم تجانس زمانی»
شاکری آسیب‌های وارده به بخش تولید را غیرقابل انکار دانست و افزود: «اگرچه برنامه برای اصلاح این موارد وجود دارد، اما یک عدم تجانس زمانی در این میان به چشم می‌خورد که عبور از آن تنها با همکاری و مشارکت مردم امکان‌پذیر است.»
شفافیت با جامعه به جای سیاست‌های متناقض
او ارتباط صادقانه با افکار عمومی را بر اتخاذ تصمیمات متناقض ارجح می‌داند: «درخواست همکاری از مردم برای حل چالش‌های تولید، پیام بسیار بهتری است تا اینکه از یک طرف به جامعه بگوییم هیچ اتفاقی نیفتاده و کمبودی نداریم، اما از طرف دیگر سیاست‌هایی مانند واردات بدون انتقال ارز و نظایر آن را در سمت تجارت خارجی آزاد کنیم.»
نقش بانک مرکزی: تغییر نقشه ارزی و هدایت اعتبار
شاکری با نقد سیاست‌های صرفاً پولی و انقباضی برای کنترل پلیسی نرخ ارز، بر ضرورت تغییر استراتژیک نقشه ارزی کشور و مدل‌های تسویه با محوریت معاونت بین‌الملل تاکید کرد.
ضرورت تغییر نقشه ارزی و نقش کلیدی معاونت بین‌الملل
وی اظهار داشت: «بانک مرکزی باید به دنبال تغییر مدل‌های تسویه ارزی باشد. در شرایطی که می‌دانیم بازگشت به مسیر امارات به لحاظ امنیتی به صلاح ما نیست، بایستی رفتار فعالی برای تغییر نقشه ارزی کشور داشته باشیم.» او نقش معاونت بین‌الملل بانک مرکزی را در شرایط کنونی بسیار مهم‌تر از معاونت ارزی دانست و بر لزوم ساخت ساختارهای جدید تاکید کرد.
ورود به عرصه «هدایت اعتبار» برای بازسازی اقتصاد
شاکری راهکار جایگزین را ورود فعالانه بانک مرکزی به سیاست‌های هدایت اعتبار می‌داند. او معتقد است که باید اجازه داده شود تا متناسب با نیازهای جدید و به صورت کاملاً کنترل‌شده، منابع مالی برای بازسازی و نوسازی بخش‌های آسیب‌دیده اقتصاد تخصیص یابد، بدون اینکه کل‌های پولی از کنترل خارج شوند.
لزوم ترسیم چشم‌انداز اقتصادی و «جیره‌بندی ارزی»
شاکری خواستار شفافیت و ترسیم چشم‌انداز روشن اقتصادی برای مردم از سوی دولت شد و اجرای سیاست «جیره‌بندی ارزی» به جای سرکوب تقاضا را ضروری دانست.
دولت برای مردم چشم‌انداز اقتصادی فراهم کند
او معتقد است که دولت باید یک چشم‌انداز اقتصادی برای مردم فراهم کند و این ادعا که به دلیل شرایط جنگی نمی‌توان چشم‌اندازی داشت را رد کرد، زیرا خود شرایط جنگی یک چشم‌انداز را به اقتصاد دیکته کرده است.
تغییر مسیر واردات از جنوب و غرب به شرق و شمال
شاکری بر لزوم تغییر استراتژی‌های تجاری کشور تاکید کرد و گفت: «تکیه ما به واردات از سمت جنوب و غرب باید ضعیف‌تر از تکیه کشور به واردات از سمت شرق و شمال باشد.» وی برنامه‌ریزی مستقل اقتصادی و انتقال شفاف آن به مردم را ضروری دانست.
ضرورت جیره‌بندی ارزی و عبور از سیاست سرکوب تقاضا
این تحلیلگر تخصیص هدفمند منابع ارزی را اجتناب‌ناپذیر خواند و اظهار داشت: «ما بایستی به سمت جیره‌بندی ارزی حرکت کنیم، نه اینکه به دنبال راهکارهایی نظیر واردات بدون انتقال ارز باشیم.» او هشدار داد که کنترل تورم ناشی از جنگ صرفاً با سرکوب تقاضا امکان‌پذیر نیست.
رد شایعه گرانی عمدی دلار توسط دولت
شاکری شایعه گرانی عمدی دلار توسط دولت برای جبران کسری بودجه را قاطعانه رد کرد و تبعات سیاسی و اقتصادی رشد نرخ ارز را برای هر دولتی مهیب خواند.
«این حرف اصلا درست نیست. در درجه اول، تمام روسای جمهور در طول تاریخ همواره به دنبال دلار ارزان بوده‌اند و چنین ادعاهایی اصلا در محاسبات تصمیم‌گیران قرار نمی‌گیرد.»
وی افزود: آثار سیاسی افزایش قیمت ارز در سیاست داخلی به قدری مهیب و بنیان‌کن است که هیچ دولتی به دنبال بالا بردن نرخ ارز نیست. علاوه بر این، با افزایش نرخ ارز، هزینه‌های دولت با شدتی بسیار بیشتر از درآمدهایشان رشد می‌کند. این واقعیت در ذهن بوروکراتیک اقتصاد ایران کاملاً تثبیت شده است و نباید به شایعات مبنی بر انتفاع دولت از گرانی دلار توجهی کرد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۰:۰۳ - ۱۴۰۵/۰۲/۱۵