گزارش جامع از عملکرد گردشگری در ایام بحران: خسارات، مدیریت و راهبردهای آینده

مدیریت سفرهای بحرانی و کاهش آمار

محسنی‌بندپی با اشاره به برگزاری ۱۳۷ جلسه اضطراری میان دستگاه‌های عضو ستاد سفر، اظهار داشت که با تغییر ماهیت سفرها، از ۲۵ اسفندماه تا ۱۵ فروردین‌ماه، بالغ بر ۲۹ میلیون و ۷۰۳ هزار سفر در کشور ثبت شده است. مدیریت این حجم عظیم از جابه‌جایی انسانی در شرایط جنگی و تهدیدات امنیتی، نیازمند هماهنگی ملی، رصد لحظه‌ای و پشتیبانی لجستیکی گسترده بود.

وی افزود: اگرچه آمار سفرها نسبت به دوره مشابه سال گذشته حدود ۱۸ درصد کاهش داشت، اما مدیریت جمعیت سیال در استان‌های پرتردد از جمله مازندران، گیلان، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی، در شرایط بمباران و محدودیت‌های زیرساختی، به یک عملیات بزرگ ملی تبدیل شد که با همکاری وزارت ارتباطات، تأمین سوخت، ارزاق عمومی و پشتیبانی دستگاه‌های اجرایی به سرانجام رسید.

نقش زیرساخت‌های بومی و بخش‌خصوصی

معاون گردشگری کشور به نقش حیاتی زیرساخت‌های بومی و مردمی در مدیریت بحران اشاره کرد و توضیح داد که در این دوره، ضریب اشغال مراکز اقامتی رسمی کاهش یافت، زیرا بخش قابل توجهی از مردم به مناطق روستایی و کم‌تراکم سفر کردند. در این میان، اقامتگاه‌های بوم‌گردی فراتر از یک بنگاه اقتصادی عمل کرده و در قامت یک ظرفیت پدافند غیرعامل اجتماعی، بدون دریافت هزینه، مأمن هم‌وطنان شدند.

وی همچنین از حضور مؤثر بخش‌خصوصی در خط مقدم خدمت‌رسانی یاد کرد و گفت: بیش از ۲۳ هزار واحد اقامتی، مجتمع بین‌راهی و مجموعه خدمات گردشگری، با وجود شرایط دشوار، چرخه خدمات عمومی را فعال نگه داشتند و اجازه ندادند زنجیره پشتیبانی سفر و اسکان دچار اختلال شود.

خسارات وارده به میراث‌فرهنگی و گردشگری

محسنی‌بندپی در ادامه به تشریح ابعاد خسارات وارده به حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری پرداخت:

• بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی، ۱۴۹ اثر تاریخی، موزه و بنای ارزشمند دولتی از جمله کاخ‌گلستان آسیب دیدند.
• حجم خسارات وارده به این مجموعه‌ها حدود ۷.۵ همت برآورد شده است. این موضوع واکنش نهادهای بین‌المللی از جمله یونسکو را در خصوص ضرورت مصونیت مراکز تمدنی و فرهنگی در جنگ‌ها به دنبال داشت.
• ۶۴ واحد گردشگری و اقامتی بخش‌خصوصی در ۱۳ استان کشور هدف اصابت مستقیم یا غیرمستقیم قرار گرفتند.
• متأسفانه در مجتمع پاسارگاد زنجان، ۱۷ نفر از کارکنان این مجموعه به شهادت رسیدند.
• مجموع خسارات فیزیکی واردشده به بخش‌خصوصی ۵۶۰ میلیارد تومان و خسارت ناشی از عدم‌النفع حدود ۱.۳ همت برآورد شده است.

روند پیش از جنگ و راهبردهای آینده

محسنی‌بندپی با اشاره به روند رو به رشد صنعت گردشگری پیش از وقوع جنگ خاطرنشان کرد: در فروردین‌ماه ۱۴۰۴ شاهد رشد ۴۸.۵ درصدی شاخص‌های گردشگری بودیم و در اردیبهشت‌ماه همان سال نیز ایران میزبان ۱۱۶ تورگردان از ۲۶ کشور جهان شد که نشان‌دهنده احیای اعتماد بین‌المللی به مقصد گردشگری ایران بود.

وی ادامه داد: اگرچه جنگ ۱۲ روزه موجب شد آمار گردشگران خارجی از ۷ میلیون و ۳۹۹ هزار نفر به ۶ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر کاهش یابد و افت ۱۶.۸ درصدی را تجربه کنیم، اما راهبرد وزارتخانه در سال ۱۴۰۵، بازگشت به ریل رشد، جبران عقب‌ماندگی‌ها و تحقق هدف ۱۵ میلیون گردشگر خارجی مطابق برنامه هفتم توسعه است.

معاون گردشگری کشور با تاکید بر ظرفیت‌های ژئوتمدنی ایران تصریح کرد: برخورداری ایران از ۱۱ اقلیم از مجموع ۱۳ اقلیم جهانی، مزیتی ممتاز برای تنوع‌بخشی به سبد گردشگری کشور ایجاد کرده است. بر همین اساس، شورای راهبردی وزارتخانه سه سناریوی «تداوم بحران»، «نه جنگ و نه صلح» و «آرامش پایدار» را برای آینده صنعت گردشگری طراحی کرده است.

وی افزود: تمرکز بر توسعه گردشگری سلامت، گردشگری زیارت، تسهیل روادید و تقویت بازارهای هدف منطقه‌ای از جمله کشورهای قفقاز، آسیای میانه، تاجیکستان، ترکمنستان، ترکیه و ارمنستان در دستور کار قرار گرفته و همزمان، دیپلماسی فرهنگی و تمدنی جمهوری اسلامی ایران نیز وارد مرحله‌ای تازه شده است.

محسنی‌بندپی با اشاره به حمایت‌های بین‌المللی از صنعت گردشگری ایران اظهار کرد: حمایت دولت اسپانیا به‌عنوان مقر سازمان جهانی گردشگری و نیز اعلام آمادگی سفیر جدید این کشور برای معرفی و تبلیغ ظرفیت‌های گردشگری ایران، نشانه‌ای روشن از آغاز فصل جدید همکاری‌های بین‌المللی در عرصه گردشگری است.