عیسی امیدوار، پیشگام جهانگردی ایران، در بیمارستان بستری شد

عیسی امیدوار، یکی از برجسته‌ترین پیشگامان جهانگردی معاصر ایران و از برادران نامدار امیدوار، به دلیل کهولت سن و بیماری در بیمارستان بستری شده است. این خبر که روز گذشته در خبرگزاری‌ها منتشر شد، حاکی از عیادت انوشیروان محسنی بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، و مدیران مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد از ایشان است. برادران امیدوار با سفرهای پرماجرای خود، نام ایران را در عرصه جهانگردی جهانی پرآوازه کردند و میراثی گران‌بها از خود برجای گذاشتند.

برادران امیدوار: پیشگامان جهانگردی ایران

عیسی و عبدالله امیدوار، اولین جهانگردان ایرانی در یک قرن اخیر به شمار می‌روند. این دو برادر که اصالتاً اهل روستایی در طالقان بودند و در خیابان نظامی تهران سکونت داشتند، ماجراجویی بی‌نظیر خود را در سال ۱۳۳۳ آغاز کردند. آنها با سرمایه‌ای اندک، تنها ۹۰ دلار، و سوار بر دو دستگاه موتورسیکلت، سفر خود را با شعار «همه متفاوت، همه خویشاوند» کلید زدند.

سفرهای بی‌باکانه به دور دنیا

• سفر اول (۱۳۳۳): این سفر که ۷ سال به طول انجامید، عیسی ۲۵ ساله و عبدالله ۲۳ ساله را از افغانستان به پاکستان، هند، تبت، آسیای جنوب شرقی و استرالیا برد. آنها سپس از اقیانوس آرام گذشتند و آلاسکا، آمریکای شمالی و جنوبی را زیر پا گذاشتند و با عبور از اقیانوس اطلس، به اروپا رسیدند.
• سفر دوم (۱۳۴۰): سه سال بعد، برادران امیدوار سفر دوم خود را با یک اتومبیل سیتروئن آغاز کردند. هزینه این سفر و خرید خودرو از طریق مصاحبه با رسانه‌های خارجی، نگارش مقالات پژوهشی و فروش آنها به شرکت خودروسازی سیتروئن تأمین شد. مقصد این سفر آفریقا بود و از مرز جنوبی ایران با کویت و عربستان آغاز شد و سه سال به طول انجامید.

موزه برادران امیدوار: گنجینه خاطرات جهانگردی

برادران امیدوار در طول سفرهای خود به دور دنیا، هدایا و یادگاری‌های فراوانی از مردم و ملیت‌های مختلف دریافت کردند. این مجموعه ارزشمند، هم‌اکنون در موزه‌ای واقع در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد برای مردم ایران به یادگار گذاشته شده است. موزه برادران امیدوار که در تاریخ ۵ مهر ۱۳۸۲ و همزمان با هفته جهانگردی در کاخ‌موزه سعدآباد افتتاح شد، اولین موزه انسان‌شناسی در ایران است.

این موزه شامل اشیای دست‌ساز مردمان آفریقا، آسیا، آمریکا و استرالیا، عکس‌ها، فیلم‌ها و اسلایدهای سفرها، مجموعه‌ای متنوع از موسیقی بومی کشورهای مختلف و همچنین دست‌نوشته‌ها و امضاهای شخصیت‌های سرشناس سیاسی و فرهنگی جهان است.

متأسفانه، در تاریخ سه‌شنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۴، موزه برادران امیدوار (کالسکه خانه) در پی حملات هوایی به حریم مجموعه سعدآباد، دچار شکست سازه‌ای جدی و خسارات فراوان شد.

میراث مکتوب و انگیزه سفر

در بازگشت به ایران در سال ۱۳۴۳، برادران امیدوار کتابی از خاطرات سفرهای خود با عنوان «سفرهای برادران امیدوار» منتشر کردند. اولین چاپ این کتاب با تیراژ ۱۰ هزار نسخه و آخرین تجدید چاپ آن در سال ۱۳۹۷ با تیراژ ۱۱۰۰ نسخه منتشر شد.

عیسی امیدوار سال‌ها پیش در مصاحبه‌ای در مورد انگیزه سفرهایشان در دهه پر تلاطم ۳۰ گفته بود:

«اگر ریسک نکنی، به عشق واقعی خودت دست پیدا نمی‌کنی. گاهی در زندگی باید ریسک کرد، ریسک کردن ریشه‌های حیات و پایداری انسان را تقویت می‌کند. اگر آدم بخواهد همیشه بترسد به هیچ ‌چیز دست پیدا نمی‌کند. هیچ ‌کس برای این سفر به ما پیشنهادی نکرد، هیچ‌ کس هم به ما پول نداد که این کار را انجام بدهیم، اصلا کسی خبر نداشت؛ اما بعد از آنکه کارمان را شروع کردیم با مسوولان کشوری آن زمان و حتی محمدرضاشاه پهلوی هم ملاقات کردیم.»

او همچنین درباره انتخاب موتورسیکلت برای سفر توضیح داد: «موتورسیکلت را انتخاب کردیم تا بتوانیم به کوره‌راه‌ها دست پیدا کنیم، چون اگر اتومبیل داشتیم، امکان این کار برای ما وجود نداشت و نمی‌توانستیم به خیلی از جاها، مثل شرق آسیا یا امریکای جنوبی که رودخانه‌های عظیمی در آن وجود دارد، برویم. خیلی از جزایر را هم دیدیم که اگر با اتومبیل رفته بودیم، امکان دیدن آنها کم می‌شد، چون کشتی‌ها، اتومبیل‌ها را خیلی سخت قبول می‌کردند؛ اما موتورسیکلت کوچک‌تر بود و ما آن را با کشتی حمل می‌کردیم. هیچ‌ وقت هم برای حمل آن پولی نمی‌دادیم. کار ما طوری بود که مردم جهان با ما بسیار خوب تا می‌کردند. هدف ما از این سفر، این بود که روی اقوام ابتدایی مطالعه کنیم، مثلا شش یا هفت ‌ماه به قطب شمال سفر و با اسکیموها زندگی ‌کردیم، نوع زندگی و منطقه زندگی آنها را هم بررسی ‌کردیم. ما به عقب‌افتاده‌ترین قبایل سفر و با آنها زندگی کردیم که تا آن روز، هیچ انسان سفیدپوستی را ندیده بودند، مثل جیواروها که به شکارچیان کله انسان معروفند.»

او با حسرت به تغییرات جهان اشاره کرد: «چند ماه به امریکای جنوبی که وسعت آن چند برابر ایران است، سفر کردیم. در این منطقه که جنگل‌های درهم پیچیده‌ای دارد قبایل مختلفی زندگی می‌کردند، صدها قبیله در شکل‌های مختلف در این منطقه ساکن بودند. الان تقریبا همه‌ این قبایل از بین رفته‌اند، تکنولوژی به همه جا نفوذ کرده است. الان شما نمی‌توانید هیچ‌ چیز از دنیای سابق و آثار قبایلی که ما با آنها زندگی کردیم، ببینید.»

زندگی پس از سفر: میراث عبدالله امیدوار

عبدالله امیدوار، برادر کوچک‌تر، پس از بازگشت به ایران در نیمه‌های دهه ۱۳۴۰، به کشور شیلی مهاجرت کرد و در آنجا به فعالیت در زمینه فیلمسازی و تهیه‌کنندگی برای سینمای شیلی مشغول شد و تا پایان عمر در این کشور زندگی کرد. عبدالله امیدوار که به عنوان اولین مسافر آسیایی قطب شمال و قطب جنوب شناخته می‌شود، در تاریخ ۲۳ تیر ۱۴۰۱ و در سن ۸۹ سالگی درگذشت. پس از درگذشت او، مرکز فرهنگی «لاموندا» در شیلی، که عبدالله امیدوار یکی از پایه‌گذاران و همکاران آن بود، با صدور بیانیه‌ای یاد این انسان فرهیخته را گرامی داشت و از او به عنوان «تهیه‌کننده و فیلمسازی که به بیش از ۱۰۰ کشور جهان سفر کرد و بیش از ۱۲۰ فیلم مستند ساخت» یاد کرد.