افزایش تولید علوفه دیم در ایران: گامی بلند تا ۱۴۱۱ با ارقام جدید

در یک حرکت استراتژیک برای تقویت امنیت غذایی دام کشور و بهره‌برداری بهینه از اراضی دیم، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور با همکاری دفتر امور غلات و محصولات اساسی معاونت امور زراعت، برنامه‌ای جامع را برای توسعه کشت و تولید علوفه در دیمزارها در دست اجرا دارد. این همکاری هدفمند، نویدبخش دستیابی به اهداف تعیین شده در افق ۱۴۱۱ است که می‌تواند تحولی چشمگیر در بخش کشاورزی دیم ایجاد کند.

وضعیت کنونی و چشم‌انداز آینده

بر اساس آمارهای وزارت جهاد کشاورزی، در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴، سطح زیر کشت علوفه دیم در کشور به حدود ۱۶۱ هزار هکتار رسید که معادل ۲ تا ۳ درصد از کل دیمزارهای ایران است. از این سطح، تقریباً ۳۹۰ هزار تن علوفه خشک برداشت شده است. این در حالی است که اهداف بلندپروازانه‌ای برای سال‌های آینده تعیین شده است: تولید ۱.۸ میلیون تن علوفه خشک تا سال ۱۴۰۶ و ۴.۸ میلیون تن تا سال ۱۴۱۱. دستیابی به این اهداف، بیش از پیش بر اهمیت حمایت از تحقیقات در زمینه گیاهان علوفه‌ای دیم تأکید می‌کند.

نقش حیاتی گیاهان علوفه‌ای در کشاورزی و دامپروری

گیاهان علوفه‌ای نه تنها به عنوان محصولاتی کلیدی در تناوب زراعی با غلات عمل می‌کنند، بلکه بخش قابل توجهی از نیاز غذایی دام کشور را نیز تأمین می‌نمایند. با وجود اهمیت فراوان، سطوح کنونی کشت این گیاهان در کشور نسبتاً پایین است. با این حال، به لطف فعالیت‌های گسترده و همکاری‌های مؤثر موسسه تحقیقات کشاورزی دیم با مراکز جهاد کشاورزی استان‌ها، تحقق اهداف طرح الگوی کشت در خصوص نباتات علوفه‌ای دیم کاملاً امکان‌پذیر به نظر می‌رسد.

دستاوردها و ارقام معرفی شده

موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور تاکنون ۱۳ رقم علوفه جدید را به کشاورزان معرفی کرده است. همچنین، برای سال ۱۴۰۵، لاین‌های جدیدی برای علوفه خُلر در دست معرفی هستند که نشان از پویایی و نوآوری در این حوزه دارد.

فرهاد آهک‌پز، رئیس بخش تحقیقات علوفه‌ای و دانه‌های روغنی موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، تأکید کرد: «تحقیق بر روی انواع نباتات علوفه‌ای به طور جدی در برنامه بخش تحقیقات علوفه‌ای این موسسه قرار دارد و محققان ما به طور اختصاصی بر روی انواع ماشک‌ها، خُلر و نخود فرنگی علوفه‌ای متمرکز هستند.»

از جمله دستاوردهای مهم این موسسه می‌توان به معرفی سه رقم ماشک برای مناطق سردسیری، یک رقم ماشک مناسب مناطق معتدل و یک رقم ماشک برای مناطق گرمسیری اشاره کرد. علاوه بر این، هفت رقم خُلر با نام‌های آراز، سیمکی، سپیده، رها، دنا، یزدان و زیبا و نیز یک رقم گلرنگ علوفه‌ای با نام بهرنگ به کشاورزان دیم‌کار معرفی شده‌اند.

برنامه‌های اجرایی برای تولید بذر

در سال زراعی جاری، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم برنامه وسیعی را در حدود ۱۰۰۰ هکتار در استان‌های مختلف کشور (سردسیر، معتدل و گرمسیر) برای تولید طبقات مختلف بذری این ارقام در دست اجرا دارد. این برنامه جامع، گامی مهم در جهت تأمین بذر مورد نیاز کشاورزان و تضمین پایداری تولید علوفه در دیمزارهای ایران خواهد بود.