جازموریان: بازگشت امید به تالاب خشکیده در مرز کرمان و سیستان و بلوچستان

وضعیت کنونی تالاب و چالش‌ها

محمد اعظم‌پور، مسئول دبیرخانه تالاب‌های محیط زیست استان کرمان، اعلام کرده است که بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد در زمان آب‌گیری تالاب، تغییر قابل توجهی در کیفیت آب ثبت نشده است. با این وجود، به دلیل وسعت بستر و شدت تبخیر، شوری آب در برخی نقاط از حد استاندارد فراتر می‌رود. وی تأکید کرد که در حال حاضر، بستر تالاب به طور کامل خشک است.

یکی از چالش‌های اصلی، محاسبه دقیق حجم ورودی آب به تالاب است که به دلیل تبخیر بالا و نفوذ آب در خاک، امکان‌پذیر نیست. همچنین، فعالیت‌های گسترده کشاورزی و دامداری در پیرامون تالاب از جمله زراعت، باغداری، تولید محصولات گلخانه‌ای و پرورش شتر، گاو و گوسفند، فشار مضاعفی بر منابع آبی منطقه وارد می‌کند. اعظم‌پور هشدار می‌دهد که برداشت بیش از توان سفره‌های زیرزمینی و چرای بی‌رویه می‌تواند روند خشک شدن تالاب را تشدید کرده و آسیب‌های جدی به اکوسیستم منطقه وارد کند.

تنوع زیستی منحصر به فرد جازموریان

با وجود شرایط سخت، تالاب جازموریان همچنان زیستگاهی غنی برای گونه‌های مختلف جانوری و گیاهی است. اعظم‌پور به تنوع قابل توجه این گونه‌ها اشاره می‌کند:

• ۶۷ گونه مهره‌دار شامل:
  • ۱۵ پستاندار
  • ۲۶ پرنده
  • ۱۱ خزنده
  • ۸ دوزیست

برخی از این جانوران شامل کفتار، گرگ، شغال، روباه، سنجاب، گربه وحشی، خدنگ، دراج جیرفتی و هوبره هستند. در شرایط نرمال طبیعی، جازموریان یکی از بهترین زیستگاه‌ها برای زادآوری، به ویژه پرنده باقرقره، محسوب می‌شود.

پوشش گیاهی شاخص منطقه نیز از گونه‌های بومی مانند جاز، کهور ایرانی، گز، کنار، قیچ، درمنه و کلپوره تشکیل شده است.

اقدامات احیا و چشم‌انداز آینده

مسئول دبیرخانه تالاب‌ها، بارندگی‌ها و روان‌آب‌ها را مهم‌ترین منبع تأمین آب تالاب می‌داند. وی از تدوین برنامه‌های مدیریتی مختلف برای احیا و حفاظت تالاب خبر می‌دهد که شامل:

• تأمین نیاز آبی
• ارزش‌گذاری اقتصادی
• معیشت جایگزین

این طرح‌ها به تدریج در حال اجرا هستند. وجود آیین‌نامه‌ها و قوانین متعدد حفاظت از تالاب‌ها و منابع طبیعی مانند قانون حفاظت و بهسازی، قانون هوای پاک و سند توزیع عادلانه آب، از ابزارهای مهم مدیریتی است که در فعالیت‌های سازمانی مبنا قرار دارند.

اعظم‌پور با اشاره به بارندگی‌های مناسب سال آبی جاری، ابراز امیدواری کرد که این بارش‌ها در کنار اقدامات مدیریت محیط زیست، راه‌اندازی دبیرخانه ستاد هماهنگی تالاب‌ها و تجهیز پاسگاه‌های حفاظتی، می‌تواند آینده تالاب را امیدوارکننده‌تر کند. او اجرای کامل طرح‌های مدیریتی و فعال‌سازی کارگروه‌های تخصصی را مهم‌ترین راهکار احیای بلندمدت تالاب می‌داند.

جازموریان امروز در نقطه‌ای حساس از تاریخ طبیعی خود ایستاده است. احیای این پهنه ارزشمند نه تنها برای تنوع زیستی، بلکه برای معیشت مردم، کنترل سیلاب‌ها، تغذیه سفره‌های زیرزمینی و بهبود کیفیت هوا اهمیت حیاتی دارد. امید مردم منطقه و کارشناسان بر این است که با تداوم اقدامات علمی و بارندگی‌ها، جازموریان دوباره جان بگیرد و به شکوه گذشته خود بازگردد.