تاکید بر مدیریت آسم در شرایط جنگ و بحران: پیام رئیس انجمن آسم و آلرژی

مصطفی معین، استاد پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس انجمن آسم و آلرژی ایران، در آستانه بیست‌ونهمین روز جهانی آسم، پیامی تحت عنوان «بیماری آسم در شرایط جنگ و بحران» منتشر کرد. این پیام بر اهمیت تشخیص و درمان به‌موقع آسم، به‌ویژه در شرایط بحرانی کنونی کشور، تاکید دارد و راهکارهایی برای کاهش خطرات ناشی از جنگ بر بیماران آسمی ارائه می‌دهد.

اهمیت روز جهانی آسم و شعار سال ۱۴۰۵

بیست‌ونهمین روز جهانی آسم، که در تاریخ ۱۵ اردیبهشت برگزار می‌شود، فرصتی مغتنم برای یادآوری اهمیت تشخیص و درمان مناسب و به‌موقع این بیماری است. شعار روز جهانی آسم در سال ۱۴۰۵ (۲۰۲۶) بر «دسترسی عموم بیماران مبتلا به آسم به اسپری‌های استروئیدی طبق تجویز پزشکان معالج» تاکید دارد. این توصیه جهانی، به‌ویژه در دوران جنگ، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

• تداوم مصرف اسپری‌ها: مصرف مداوم اسپری‌های استروئیدی به کنترل بیماری آسم، جلوگیری از تشدید علائم و مشکلات تنفسی کمک کرده و نیاز بیماران به مراجعه به اورژانس یا بستری شدن در بیمارستان را کاهش می‌دهد.

عوامل تشدیدکننده آسم در شرایط جنگی

در شرایط جنگی، عوامل متعددی می‌توانند سلامت بیماران آسمی را به خطر اندازند و منجر به تشدید علائم شوند:

• آلاینده‌های محیطی: افزایش دود و دم، بوی تند مواد شیمیایی ناشی از انفجار، و گردوغبار برخاسته از تخریب بناها و زیرساخت‌ها.
• فشار روانی: افزایش هیجان و ضربه روانی به افراد، منجر به اضطراب و افسردگی می‌شود.
• اختلال در نظام سلامت: اختلال در زنجیره تشخیص و درمان پزشکی و دسترسی به داروها.

ترکیبی از این عوامل، شامل التهاب و تحریک‌پذیری راه‌های هوایی ریه تحت تاثیر ذرات سمی استنشاق شده، استرس‌های رفتاری و اختلال در دسترسی به کادرهای پزشکی و داروها، می‌تواند منجر به افزایش سریع و تصاعدی مرگ‌ومیرها شود.

راهکارهای ضروری برای مدیریت آسم

برای مقابله با این چالش‌ها، اقدامات زیر ضروری است:

• حفاظت از محیط زیست: دور شدن بیماران از آلاینده‌های محیطی و استفاده از ماسک یا پارچه.
• حمایت روانی: تاثیر مثبت گفت‌وگو و آرامش‌بخشی به بیماران توسط پزشکان، علاوه بر تجویز دارو.
• تامین و توزیع دارو: تامین و توزیع غیرمتمرکز اصلی‌ترین داروهای ضد آسم، شامل اسپری‌های ضدالتهابی استروئیدی، اسپری‌های بازکننده نایژه‌ها، و داروهای استروئیدی سیستمیک (خوراکی و تزریقی) در سطح کشور.

هدف اصلی در پزشکی جنگ و بحران، این است که بتوانیم بیشترین تعداد بیماران دچار آسم را علیرغم کمبود امکانات دارو و درمان و عوامل محیطی خطرزا، و شرایط روانی و اجتماعی ملتهب، در وضعیت پایدار و کنترل شده بیماری نگهداریم.

نقش کادرهای خط اول و تکنولوژی

نقش کادرهای خط اول سیستم بهداشت و درمان، شامل پزشکان عمومی و خانواده و کادرهای بهداشتی مرتبط، در این شرایط حیاتی است. آموزش نحوه مصرف اسپری‌های استنشاقی با محفظه مخصوص، ارائه آموزش‌های خودمراقبتی به بیماران و خانواده‌های آنان، و همکاری نهادهای مدنی و افراد داوطلب آموزش‌دیده از اهمیت بالایی برخوردار است.

مراقبت از گروه‌های آسیب‌پذیر

در شرایط اضطراری جنگ و بحران، گروه‌های آسیب‌پذیرتر نیاز به مراقبت‌های دقیق‌تری دارند:

• کودکان و نوجوانان
• مادران باردار
• مهاجرین و پناهندگان

بهره‌گیری از تکنولوژی‌های پیشرفته

ترویج بهره‌گیری از تکنولوژی‌های پیشرفته ارتباطی و اطلاع‌رسانی مانند پیامک و تلفن همراه، همراه داشتن مانیتورهای هشداردهنده علائم خطر بیماری یا آلاینده‌های محیطی توسط بیماران، و ایجاد زمینه‌های به‌کارگیری هوش مصنوعی از سوی نظام سلامت مورد انتظار است.

امید به آینده‌ای با صلح و سلامت

با تلاش جامعه پزشکی و پرستاری و سایر کادرهای تخصصی، و مسئولان بهداشت و درمان کشور، امید است که سلامت بیماران و جامعه در هر شرایطی تضمین شود و با حمایت از مدافعان وطن، در آینده‌ای نزدیک شاهد صلح، امنیت پایدار، توسعه و پیشرفت ایران عزیز باشیم.