نخستین‌بار در جهان: فعال‌سازی تولید اسپرم با بافت منجمدشده دوران کودکی

چالش ناباروری پس از درمان‌های دوران کودکی

شیمی‌درمانی و پرتودرمانی، اگرچه جان میلیون‌ها کودک را نجات می‌دهند، اما می‌توانند به غدد جنسی آسیب رسانده و خطر ناباروری در آینده را به شکل چشمگیری افزایش دهند. برآوردها نشان می‌دهد که حدود یک‌سوم مردانی که در کودکی تحت این درمان‌ها قرار می‌گیرند، پس از بلوغ دچار «آزواسپرمی» می‌شوند؛ وضعیتی که در آن مایع منی فاقد اسپرم زنده و قابل‌استفاده است.

پژوهشگران بروکسل در مطالعه‌ای جدید که پیش از همتاداوری منتشر شده، جزئیات چگونگی درمان ناباروری یک بیمار مبتلا به آزواسپرمی را با پیوند مجدد نمونه‌ای از بافت بیضه خودش که از دوران کودکی منجمد شده بود، شرح داده‌اند.

روند بازیابی اسپرم: از انجماد تا پیوند

بیماری و تصمیم به انجماد بافت

این بیمار ناشناس با بیماری کم‌خونی داسی‌شکل متولد شده بود. این بیماری ارثی خون با پیوند مغز استخوان اهدایی و دوزهای پایین شیمی‌درمانی قابل مدیریت است. در سال ۲۰۰۸، زمانی که بیمار حدود ۱۰ سال داشت و پیش از آغاز درمان، با رضایت خانواده‌اش، یکی از بیضه‌های او برای نگهداری و استفاده احتمالی در آینده برداشته و منجمد شد.

بازگشت به امید باروری

در سال ۲۰۲۲، این مرد به مرکز Brussels IVF در دانشگاه VUB مراجعه کرد و تمایل خود را برای پدر شدن در آینده ابراز داشت. بررسی‌ها نشان داد که بیضه او هیچ اسپرم زنده‌ای تولید نمی‌کند. در نتیجه، او درخواست کرد که از بافت بیضه‌ای که در کودکی منجمد کرده بود، برای کمک به باروری استفاده شود.

عمل جراحی پیوند و نتایج اولیه

در سال ۲۰۲۵ و در چارچوب یک کارآزمایی بالینی، بیمار تحت عمل جراحی قرار گرفت. در این عمل، چهار پیوند در داخل بیضه و چهار پیوند دیگر در کیسه بیضه او انجام شد. اکنون، پس از گذشت یک سال، بخش‌هایی از این پیوندها در حال تولید اسپرم بالغ و متحرک هستند.

چشم‌انداز آینده و چالش‌های پیش‌رو

پژوهشگران اشاره کرده‌اند که تنها بخش‌هایی از بیضه که حاوی این پیوندها بوده‌اند، اسپرم زنده تولید می‌کنند و این نواحی به مجرای انتقال اسپرم بیمار متصل نیستند. این بدان معناست که اسپرم‌ها احتمالاً به طور طبیعی وارد مایع منی او نمی‌شوند. بنابراین، اگر این بیمار بخواهد صاحب فرزند شود، به احتمال زیاد باید از روش‌های تخصصی باروری، که در آنها اسپرم و تخمک در آزمایشگاه ترکیب می‌شوند، استفاده کند. با این حال، مهم‌ترین نکته این است که اکنون امکان پدر شدن برای او فراهم شده است.

این مطالعه، هرچند هنوز باید توسط کارشناسان مستقل بررسی شود و یک مورد بالینی به تنهایی برای اثبات کامل موفقیت روش کافی نیست، اما امید تازه‌ای ایجاد کرده است. این پژوهش نشان می‌دهد که سلول‌های منجمدشده مربوط به باروری می‌توانند کارایی خود را پس از سال‌ها حفظ کنند. همچنین، بافت نابالغ و منجمدشده این بیمار حاوی «تعداد بسیار پایینی» سلول بنیادی اسپرم‌ساز بوده، اما همین تعداد اندک نیز پس از پیوند برای آغاز تولید اسپرم کافی بوده است.