نوسان قیمت محصولات پروتئینی؛ چالش‌ها و راهکارهای تنظیم بازار

تفاوت قیمت تمام شده و گرانفروشی

غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، بر تفاوت اساسی میان قیمت تمام شده بالا و گرانفروشی تأکید کرد. وی با اشاره به اینکه تا دو هفته پیش، قیمت هر کیلو تخم‌مرغ در بازار ۱۱۰ تا ۱۳۰ هزار تومان بود، در حالی که قیمت تمام شده آن درب مرغداری ۲۳۰ هزار تومان برآورد می‌شد، بیان کرد که مرغداران با زیان شدید مواجه بودند و صنعت طیور در آستانه نابودی قرار داشت. به گفته وی، با وجود افزایش قیمت‌ها نسبت به دو ماه قبل، نرخ کنونی به سطحی رسیده است که تولید متوقف نشود.

وزیر جهاد کشاورزی افزود: «در شرایطی که تمامی مؤلفه‌های اقتصادی با افزایش قیمت روبرو هستند، افزایش قیمت تمام شده برخی تولیدات طبیعی است. برای پایداری تولید، باید به تولیدکننده اجازه دهیم با سود حداقلی به کار خود ادامه دهد؛ در غیر این صورت، امکان ادامه تولید وجود نخواهد داشت.»

نقش کالابرگ در حفظ قدرت خرید

نوری قزلجه به موضوع پرداخت کالابرگ اشاره کرد و توضیح داد که این اقدام به دلیل افزایش نرخ ارز واردات نهاده‌های دامی و کالاهای اساسی انجام شد. پس از حذف ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی و رسیدن آن به ۱۱۲ هزار تومان، دولت مابه‌التفاوت را در قالب کالابرگ به مردم پرداخت کرد. وی تأکید کرد که اگر طبق دستور رئیس جمهور، تغییر نرخ ارزی دیگری رخ دهد، به همان میزان که بر قیمت کالاهای اساسی نظیر لبنیات، روغن و محصولات پروتئینی تأثیر می‌گذارد، باید به رقم کالابرگ مردم اضافه شود.

وزیر جهاد کشاورزی همچنین خاطرنشان کرد که در حوزه کالاهای اساسی، گرانفروشی عمومی و گسترده‌ای وجود ندارد و بازرسان وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صمت و تعزیرات حکومتی همواره فعال هستند و اکثر کالاها کمتر از قیمت ارشادی عرضه می‌شوند.

چالش‌های توزیع و سودجویی

با این حال، کارشناسان معتقدند که در چنین شرایطی، سودجویان نیز به دنبال فرصت‌طلبی هستند تا از آب گل‌آلود ماهی بگیرند. از این رو، دستگاه‌های نظارتی باید با تشدید نظارت‌ها، جلوی گرانفروشی را بگیرند؛ چراکه بخشی از نوسانات قیمت ناشی از مشکلات سیستم توزیع و گرانفروشی است.

بررسی قیمت‌های کنونی در بازار

بررسی‌ها از سطح بازار نشان می‌دهد که قیمت‌ها به شرح زیر است:

• مرغ: ۳۳۰ تا ۳۶۰ هزار تومان برای هر کیلو
• شقه و راسته گوسفندی: ۱ میلیون و ۵۰۰ تا ۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان
• سردست و ران گوسفندی: ۲ میلیون و ۲۰۰ تا ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان
• سردست گوساله: ۱ میلیون و ۵۰۰ تا ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان
• ران گوساله: ۱ میلیون و ۶۰۰ تا ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان
• گوشت چرخ کرده مخلوط: ۱ میلیون و ۳۰۰ تا ۱ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان
• هر شانه تخم مرغ ۳۰ عددی فله: ۴۷۰ تا ۴۹۰ هزار تومان
• هر شانه تخم مرغ بسته‌بندی: ۵۰۰ تا ۵۵۰ هزار تومان

منطقی بودن قیمت‌های کنونی

سید فرزاد طلاکش، دبیر فدراسیون طیور، اظهار داشت که برآوردها حاکی از آن بود که از نیمه فروردین، با افزایش تقاضا، قیمت مرغ و تخم‌مرغ واقعی شود، هرچند این امر ۲۰ روز به تأخیر افتاد. وی افزود: «با توجه به افزایش هزینه‌های تولید از جمله حقوق کارگری، نایلون، کارتن، شانه، ریزمغذی، دارو و واکسن و تورم موجود، اطمینان داشتیم که سرکوب قیمت ناشی از تقاضا به وجود نخواهد آمد، زیرا مشکل عرضه نداریم. اما به دلیل کاهش ۲۵ تا ۳۰ درصدی مصرف، تولید کنونی مرغ و تخم‌مرغ جوابگوست.»

طلاکش تأکید کرد که قیمت کنونی مرغ و تخم‌مرغ در بازار واقعی است، اما نگرانی از شرایط اقتصادی خانوار و عدم تحریک تقاضا وجود دارد. از این رو، دولت باید طبق وعده‌های قبلی، پس از آزادسازی نرخ ارز، رقم کالابرگ را واقعی کند. وی قیمت واقعی هر کیلو تخم‌مرغ درب مرغداری را ۲۳۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود که با احتساب حاشیه سود عمده‌فروشی، خرده‌فروشی و توزیع، قیمت هر کیلو تخم‌مرغ ۲۸۵ هزار تومان است. بر این اساس، عرضه هر شانه تخم‌مرغ غیربسته‌بندی ۵۴۰ تا ۵۵۰ هزار تومان و هر شانه تخم‌مرغ بسته‌بندی شناسنامه‌دار کمتر از ۵۵۰ هزار تومان کاملاً منطقی است. همچنین، قیمت منطقی هر کیلو گوشت مرغ برای مصرف‌کننده ۳۵۰ تا ۳۶۰ هزار تومان برآورد می‌شود.

راهکار شبکه توزیع تعاونی‌ها

ارسلان قاسمی، عضو کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون، مهم‌ترین چالش نوسانات قیمت را مربوط به مشکلات شبکه توزیع دانست و گفت که فاصله قیمت درب مرغداری تا خرده‌فروشی بالاست. وی افزود که اختلاف قیمت بر مبنای قانون مشخص است، اما عدم عمل به قانون منجر به نوسانات قیمت در بازار می‌شود که دستگاه‌های مسئول باید نظارت کنند.

قاسمی با تأکید بر بکارگیری شبکه توزیع تعاونی‌ها بیان کرد که نوسانات قیمت محصولات پروتئینی ناشی از مشکلات نظام توزیع، وجود واسطه‌ها و دلالان است. افزایش هزینه تمام شده تولید نیز از دیگر عوامل است که با توزیع از طریق شبکه‌های تعاونی، بخشی از این مشکلات مرتفع می‌شود.

عضو کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون همچنین اظهار داشت که کشور در تأمین محصولات پروتئینی، حتی گوشت قرمز، نیازی به واردات ندارد. وی با اشاره به تولید ۹۰۰ هزار تن گوشت قرمز در کشور، گفت که این میزان با احتساب سرانه مصرف، نیاز کشور را پوشش می‌دهد. در خصوص گوشت مرغ و ماهی نیز نیازی به واردات نیست و تنها در ماهی تن واردات انجام می‌شود.

کارشناسان معتقدند که مرغداران طی ماه‌های اخیر با زیان چشمگیری روبرو بودند که ادامه این روند می‌توانست به نابودی تولید و مشکلات امنیت غذایی منجر شود. ایران در خصوص مرغ و تخم‌مرغ خودکفاست و در بحث گوشت قرمز نیز تنها ۱۰ درصد نیاز از طریق واردات تأمین می‌شود که حتی در صورت عدم واردات نیز مشکلی در بازار نخواهیم داشت. بنابراین، قیمت‌ها و بازار باید به گونه‌ای تنظیم شوند که حقوق تولیدکننده و مصرف‌کننده به طور همزمان رعایت شود.