ناترازی انرژی و چالش‌های اقتصادی ایران؛ از قاچاق تا زیرساخت‌های آسیب‌دیده

افزایش قیمت‌ها و سیاست‌های تنظیمی

یوسفی توضیح داد که با وجود افزایش ۲۴ درصدی قیمت انرژی در بازارهای جهانی، در واقع شاهد افزایش نزدیک به ۶۰ درصدی قیمت‌ها در صنایع مختلف کشور بوده‌ایم. این افزایش‌ها، بیش از آنکه به روندهای جهانی انرژی وابسته باشد، ناشی از سیاست‌های تنظیمی سالانه است که در کشور ما اجرا می‌شود. او این شرایط را فرصتی برای فعالان حوزه انرژی دانست تا از طریق توسعه داخلی و صادرات، از این ظرفیت بهره‌برداری کنند.

وی همچنین بر لزوم حمایت دولت از واحدهای صنعتی و تولیدکنندگان تأکید کرد تا تحت فشار نظارتی قرار نگیرند، به ویژه در مسائلی مانند تأمین سوخت دوم و ایجاد سازوکارهایی که امنیت تولید را تضمین می‌کنند.

اقتصاد آزاد و ناترازی انرژی

«متاسفانه اقتصاد کشور، یک اقتصاد آزاد نیست و این موضوع سبب شده است که امروزه با ناترازی انرژی مواجه شویم.»

یوسفی ناترازی انرژی در کشور را نتیجه عدم وجود یک اقتصاد آزاد دانست. او بیان کرد که تعیین دستوری قیمت‌ها توسط دولت، مانع از مشاهده مستقیم اثر نوسانات جهانی در داخل کشور می‌شود. این وضعیت به پدیده‌هایی همچون قاچاق سوخت دامن زده است، به خصوص زمانی که قیمت‌ها در خارج از مرزهای ایران با افزایش و نوسان همراه است. پیش‌بینی می‌شود در سال جاری، قیمت سوخت در سطح جهانی، به ویژه در حوزه گاز و فرآورده‌های نفتی، روندی افزایشی داشته باشد.

وی هشدار داد که در چنین شرایطی، بیشترین فشار به تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان واقعی وارد می‌شود و تأکید کرد که دولت باید از هم‌اکنون برای جلوگیری از قاچاق سوخت برنامه‌ریزی کند.

آسیب به زیرساخت‌ها و افت فشار گاز

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی خراسان رضوی به آسیب‌های وارد شده به زیرساخت‌های انرژی اشاره کرد و گفت: «بخشی از زیرساخت‌های عسلویه از دست رفته و بازسازی آن فرآیندی زمان‌بر است، این احتمال وجود دارد که این بخش‌ها حتی به زمستان امسال نیز نرسند.»

او همچنین به افت فشار گاز در منطقه خراسان رضوی اشاره کرد، زیرا مشهد در انتهای خطوط انتقال انرژی قرار دارد. وی با اشاره به اینکه خراسان رضوی جزو ۸ استانی است که طرح بهینه‌سازی مصرف گاز در آن‌ها تعریف شده، بر تمرکز جدی بر اجرای این طرح تأکید کرد. این طرح ظرفیت‌های مناسبی دارد و حتی پیش‌بینی شده که درآمد ناشی از این بهینه‌سازی به خود افراد اختصاص یابد.

موانع سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی و راهکارهای پیش رو

یوسفی اظهار داشت که ارزان بودن نسبی انرژی در گذشته، انگیزه‌ای برای سرمایه‌گذاری در بخش بهینه‌سازی باقی نمی‌گذاشت. اما در وضعیت کنونی، ضروری است که شرکت پخش فرآورده‌های نفتی آمادگی کامل برای تأمین سوخت دوم واحدهای صنعتی را داشته باشد تا از توقف تولید جلوگیری شود.

او با اشاره به اینکه حدود ۵۴ درصد از مصرف گاز در خراسان رضوی به بخش خانگی اختصاص دارد، خاطرنشان کرد که با مدیریت صحیح مصرف، فرهنگ‌سازی گسترده و در نظر گرفتن مشوق‌های لازم، می‌توان این روند را کنترل کرد و در فصل زمستان با کمترین آسیب ممکن مواجه شد.

• واردات گاز از ترکمنستان: استان خراسان رضوی با وجود پالایشگاه شهید هاشمی‌نژاد، ظرفیت فنی فرآوری گاز وارداتی را دارد. این یک فرصت ارزشمند برای جبران افت تولید در میادین گازی است.
• توسعه انرژی‌های پاک: یک برنامه سه‌ساله برای توسعه انرژی‌های بادی و خورشیدی در خراسان رضوی به تصویب رسیده است. حدود ۱۸۰۰ مگاوات انرژی بادی در منطقه خواف قابل دستیابی است.

لزوم تسهیل‌گری دولت در انرژی‌های پاک

یوسفی بر ضرورت تسهیل‌گری بیشتر دولت در حوزه انرژی‌های پاک، به ویژه در زمینه واردات تجهیزات، تأکید کرد. وی اشاره کرد که با گذشت حدود ۴۰ روز از سال جدید، فرآیند ثبت سفارش‌ها هنوز به طور کامل فعال نشده و محدودیت‌هایی تحت عنوان «بهینه‌سازی» اعمال شده است که مبنای آن‌ها مشخص نیست. این وضعیت موجب سردرگمی فعالان اقتصادی شده و مانعی برای توسعه این بخش است.

او هشدار داد که با مشکل تأمین گاز، چالش تأمین برق نیز بروز خواهد کرد، زیرا نیروگاه‌ها عمدتاً گازی هستند. بنابراین، لازم است بخشی از این کمبود از طریق توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، به ویژه برق خورشیدی، جبران شود.

یوسفی در پایان به افزایش نرخ تبدیل ارز از حدود ۸۰ هزار تومان در سال گذشته به حدود ۱۳۳ هزار تومان اشاره کرد که رشد قابل‌توجهی در هزینه تمام‌شده نیروگاه‌ها ایجاد کرده است. او از دولت خواست تا در حوزه تأمین تجهیزات و مواد اولیه تدابیری اتخاذ کند تا سرمایه‌گذاران دلسرد نشوند و بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند.