شکاف خیره‌کننده مصرف کالاهای اساسی در ایران: دهک دهم ۴۷ برابر دهک اول گوشت قرمز می‌خورد

شکاف طبقاتی در مصرف کالاهای اساسی؛ دهک دهم ۴۷ برابر دهک اول گوشت قرمز می‌خورد!

داده‌های بودجه خانوار مرکز آمار ایران، تصویری نگران‌کننده از نابرابری در مصرف کالاهای اساسی بین دهک‌های درآمدی جامعه ارائه می‌دهد. این گزارش که بر اساس تحلیل مخارج خانوارها در سال ۱۴۰۳ تهیه شده، نشان می‌دهد که چگونه اقشار برخوردارتر، چندین برابر بیشتر از اقشار کمتر برخوردار، اقلام ضروری سبد خانوار از جمله برنج، نان، گوشت قرمز، گوشت مرغ و تخم‌مرغ مصرف می‌کنند.

طبقه‌بندی خانوارها به دو روش «کل مخارج» و «کل مخارج منهای هزینه مسکن» صورت گرفته است. روش دوم به دلیل تأثیر بالای هزینه مسکن در شهرهایی مانند تهران، تصویری دقیق‌تر از رفاه واقعی خانوارها ارائه می‌دهد، زیرا برخی خانوارها با وجود مخارج بالا، بخش عمده درآمد خود را صرف اجاره‌بها می‌کنند و از رفاه بالایی در مصرف سایر اقلام برخوردار نیستند.

نابرابری خیره‌کننده در مصرف اقلام خوراکی

تحقیقات اکوایران، شکاف عمیقی را در مصرف کالاهای اساسی بین دهک‌های درآمدی آشکار می‌سازد:

• برنج: مصرف برنج در دهک دهم (ثروتمندترین قشر) بر اساس روش «کل مخارج منهای هزینه مسکن»، ۱۲.۳ برابر دهک اول (فقیرترین قشر) است. این رقم بر اساس روش «کل مخارج»، ۶.۳ برابر گزارش شده است.
• نان: مصرف نان در دهک دهم، با هر دو روش، تقریباً ۲ برابر دهک اول برآورد شده است.
• گوشت مرغ: دهک دهم ۳.۱ برابر دهک اول (بر اساس روش کل هزینه) و ۳.۹ برابر (بر اساس روش کل مخارج با کسر هزینه مسکن) گوشت مرغ مصرف می‌کند.
• تخم‌مرغ: مصرف تخم‌مرغ در دهک دهم، با هر دو روش، حدود ۲.۷ برابر دهک اول محاسبه شده است.
• گوشت قرمز: این قلم، بیشترین نابرابری را نشان می‌دهد. مصرف گوشت قرمز در دهک دهم، بر اساس روش «کل هزینه‌ها»، ۳۳.۳ برابر دهک اول و بر اساس روش «کل هزینه‌ها منهای هزینه مسکن»، حدود ۴۷ برابر برآورد شده است.

این آمارها به‌وضوح نشان‌دهنده نابرابری قابل‌توجه در دسترسی به اقلام غذایی ضروری است که در مورد گوشت قرمز به اوج خود می‌رسد.

راه‌حل این معضل، نه در توزیع مجدد، بلکه در ریشه‌کن کردن تورم و افزایش قدرت خرید خانوارها نهفته است. در سال‌های اخیر، فشار تورم بر اقلام خوراکی، به‌ویژه بر اقشار فقیرتر جامعه، به مراتب بیشتر از اقشار برخوردار بوده است. این امر به دلیل سهم بالای خوراکی‌ها در سبد مصرفی خانوارهای کم‌درآمد است.