حمایت رئیس ناسا از سیاره شدن مجدد پلوتو؛ جنجالی علمی با ابعاد سیاسی

معیارهای سیاره‌ای و جایگاه پلوتو

اتحادیه بین‌المللی نجوم (IAU) سه معیار اصلی برای تعریف یک سیاره دارد:

• مدار خورشیدی: جرم باید به دور خورشید بگردد.
• شکل کروی: جرم باید به اندازه‌ای بزرگ باشد که گرانش آن، شکلی تقریباً کروی به آن بدهد.
• پاکسازی مدار: جرم باید کشش گرانشی کافی برای پاکسازی مدار خود از اجرام دیگر را داشته باشد.

پلوتو، که در سال ۲۰۰۶ از فهرست سیارات اصلی خارج شد، به دلیل عدم رعایت معیار سوم، یعنی عدم توانایی در پاکسازی مدار خود، از این جایگاه حذف شد. این سیاره کوتوله در کمربند کویپر، در کنار تعداد زیادی از اجرام آسمانی دیگر قرار دارد.

با این حال، بسیاری از منتقدان معتقدند که این تعریف بیش از حد محدودکننده است و سیاره بودن باید بر اساس ویژگی‌های ذاتی یک جرم آسمانی تعریف شود، نه محیط مداری آن.

ابعاد سیاسی و انحرافی بحث

جرد آیزاکمن، رئیس ناسا، در جلسه‌ای در سنا اعلام کرد که این سازمان در حال آماده‌سازی مقالاتی برای بازنگری در این تصمیم است. هدف از این اقدام، احیای اعتبار کلاید تامبا، کاشف آمریکایی پلوتو، عنوان شده است.

این مسئله ابعاد هویتی و ملی‌گرایانه نیز پیدا کرده است، چرا که پلوتو تنها سیاره منظومه شمسی بود که توسط یک آمریکایی کشف شده بود.

زمان‌بندی این اظهارات نیز قابل تأمل است. رئیس ناسا در همان جلسه‌ای که از سیاره شدن مجدد پلوتو حمایت می‌کرد، از پیشنهاد کاهش ۲۳ درصدی بودجه این سازمان در سال ۲۰۲۷ دفاع کرد. این کاهش بودجه می‌تواند به لغو بیش از ۵۰ مأموریت علمی ناسا منجر شود، موضوعی که به نظر می‌رسد اهمیت بسیار بیشتری نسبت به طبقه‌بندی پلوتو دارد و برخی این بحث را یک حاشیه سیاسی می‌دانند.