تحول در کشاورزی تهران: کشت مخلوط و کاهش وابستگی به کودهای شیمیایی

پژوهشی میدانی برای افزایش بهره‌وری

در این پژوهش جامع میدانی، سه طرح مجزا در شرایط واقعی مزرعه مورد بررسی دقیق قرار گرفتند:

• کشت مخلوط «جو + ماشک»
• کشت مخلوط «جو + نخود علوفه‌ای»
• «کشت خالص جو» به عنوان گروه شاهد

هدف اصلی این اقدام، بهره‌گیری از پتانسیل بالای گیاهان خانواده حبوبات در کنار غلات است. این ترکیب هوشمندانه نه تنها به افزایش عملکرد علوفه منجر می‌شود، بلکه ارزش تغذیه‌ای آن را نیز به طرز چشمگیری بهبود می‌بخشد.

نیتروژن رایگان: خداحافظی با کودهای شیمیایی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این طرح، نقش کلیدی «تثبیت ازت زیستی» است. مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان تهران تأکید کرد که در سیستم کشت مخلوط، گیاهان ماشک و نخود علوفه‌ای با همکاری باکتری‌های ریزوبیوم در ریشه‌های خود، نیتروژن موجود در هوا را جذب کرده و به خاک منتقل می‌کنند.

این فرآیند طبیعی باعث می‌شود گیاه همراه (جو) بدون نیاز به کودهای شیمیایی گران‌قیمت، تمامی عناصر معدنی مورد نیاز خود را از خاک تأمین کند.

این روش علاوه بر بهبود کیفیت خاک، از نظر اقتصادی نیز راهکاری بسیار مقرون‌به‌صرفه محسوب شده و گامی بلند در جهت نیل به کشاورزی پایدار و دوستدار محیط زیست است.

کشت مخلوط: راهکاری برای تأمین پروتئین علوفه دام

کشت مخلوط، به ویژه ترکیب غلات و حبوبات علوفه‌ای، با افزایش عملکرد در واحد سطح و بهبود کیفیت محصول همراه است. غلات علوفه‌ای سرشار از ماده خشک هستند، در حالی که حبوبات پروتئین، کاروتن، کلسیم و منیزیم بیشتری دارند. ترکیب این دو گروه، علوفه‌ای با ترکیب غذایی قوی‌تر و کامل‌تر برای دام‌ها فراهم می‌آورد.

دانه جو به عنوان منبع اصلی تأمین انرژی در جیره غذایی نشخوارکنندگان در اکثر نقاط جهان، به ویژه ایران، مورد استفاده قرار می‌گیرد. با وجود درصد پروتئین نسبتاً پایین، به دلیل میزان مصرف بالا، بخش قابل‌توجهی از پروتئین مورد نیاز دام را تأمین می‌کند.

گسترش طرح‌های کم‌آب‌بر: جایگزینی ذرت علوفه‌ای

در راستای همین پژوهش‌ها، مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان تهران از اجرای الگوی کشت علوفه‌های کم‌آب‌بر خبر داد. در حال حاضر، ۹ سایت در استان برای گسترش کشت «ذرت علوفه‌ای جایگزین» فعال هستند. هدف این طرح، جایگزینی ارقام میان‌رس ذرت به جای ارقام دیررس است تا مصرف آب بهینه شود.

استان تهران در حال حاضر رتبه سوم تولید ذرت علوفه‌ای در کشور را داراست. این طرح که وارد سومین سال اجرای خود شده، با تغییر هوشمندانه نوع بذر، اصلاح روش‌های کاشت و به‌روزرسانی سیستم‌های آبیاری، به دنبال اهداف زیر است:

• کاهش مصرف آب
• ارتقای بهره‌وری
• افزایش چشمگیر عملکرد در واحد سطح

این اقدامات حیاتی برای پاسخگویی به نیاز روزافزون دامداران در شرایط محدودیت منابع آبی کشور طراحی شده‌اند و گامی مهم در جهت امنیت غذایی و پایداری کشاورزی محسوب می‌شوند.