سید جعفر حمیدی: معلمی که فرهنگ بوشهر را برای نسل‌ها به یادگار گذاشت

همزمان با گرامیداشت هفته معلم، یاد و خاطره استاد سید جعفر حمیدی، چهره ماندگار علم، دانش، ادب و فرهنگ بوشهر، در اذهان مردم این دیار زنده می‌شود. او با سال‌ها فعالیت بی‌وقفه، میراثی گران‌بها برای دانش‌آموزان و فرهنگ این سرزمین به یادگار گذاشت.

تولد در شهر آفتاب: آغاز یک مسیر روشن

در آذرماه سال ۱۳۱۵، در کوچه‌های باریک کوی سنگی بوشهر، سید جعفر حمیدی چشم به جهان گشود. پدرش، سید آقا، شاعری آرام بود که با لالایی‌های شاعرانه‌اش، مسیر زندگی سید جعفر را از همان ابتدا روشن ساخت؛ مسیری که بعدها خود آن را «راهی که باید می‌رفتم» توصیف کرد.

انتخاب ادبیات و سال‌های درخشان تحصیلی

حمیدی با لبخندی محو و غرورآمیز از دوران نوجوانی‌اش یاد می‌کرد. او در سال ۱۳۳۷، برای اولین بار رشته ادبیات را در دبیرستان انتخاب کرد و در تمام سال‌ها رتبه اول مدرسه بود. این جمله را نه از سر غرور، بلکه با سکوتی احترام‌آمیز بیان می‌کرد؛ احترامی به سال‌هایی که بوشهر شهری کوچک بود، اما دانش‌آموزانش برای کسب علم با دیگر محصلان کشور رقابت می‌کردند.

وفاداری به بوشهر: از دانشگاه شیراز تا کرسی معلمی

با تصویب بخشنامه‌ای از سوی هیئت دولت وقت، حمیدی بدون کنکور به دانشگاه شیراز راه یافت و به عنوان رتبه اول، بورسیه شد. پس از دریافت مدرک لیسانس در سه سال، به تعهد خود عمل کرده و برای تدریس به بوشهر بازگشت. این وفاداری به شهر و شور یادگیری، همواره در وجود او جاری بود.

دوران سربازی و بازگشت به بوشهر

با وجود کسب رتبه بالا و بورسیه، حمیدی مجبور به گذراندن دوران سربازی شد. او پس از آموزش در تهران و شیراز، ۹ ماه را در کردستان سپری کرد و سپس به بوشهر بازگشت تا آرزوی دیرینه‌اش، کرسی معلمی، را در آغوش گیرد.

دوازده سال تدریس در مدارس بوشهر

پس از پایان خدمت، حمیدی در آموزش و پرورش استان بوشهر پذیرفته شد و دوازده سال در دبیرستان‌های دخترانه و پسرانه، از جمله مدرسه سعادت که دومین مدرسه در کشور بود، تدریس کرد. او معتقد بود که مدرسه سعادت با داشتن دانش‌آموزانی از اقوام و ادیان مختلف، شور و شوق تحصیل را در خود جای داده و بسیاری از شاعران، اندیشمندان و متخصصین مطرح کشور را تربیت کرده است.

دکتر حمیدی مهم‌ترین بخش زندگی‌اش را دوران معلمی می‌دانست؛ سال‌هایی که جهان خودش را از آنجا ساخت. شاگردانش او را معلمی می‌دانستند که برای هر دانش‌آموز، مسیری متناسب با ذوق و قریحه او در ذهن داشت.

بوشهر، موجودی زنده در رگ‌های حمیدی

هنگامی که از بوشهر سخن می‌گفت، زبان و لحنش شاعرانه می‌شد. او تاریخ بوشهر را بسیار کهن می‌دانست و به تمدن عیلامی‌ها اشاره می‌کرد که از خوزستان به این استان مهاجرت کرده و در چهار محل اصلی شهر بوشهر (شنبدی، دهدشتی، بهبهانی و کوتی) سکنی گزیدند. نام قدیمی بوشهر «لیان» به معنای آفتاب درخشان بود که بعدها به «بوخت اردشیر» تغییر یافت. برای او، بوشهر تنها یک شهر نبود؛ بلکه موجودی زنده بود که باید ثبت می‌شد تا «باد جنوب همه چیز را نبرده».

ادبیات بوشهر: از مفتون و فائز تا ۷۰۰ شاعر

حمیدی با توصیفاتی دقیق از ادبیات بوشهر سخن می‌گفت و به شاعران قدیمی همچون مفتون و فائز اشاره می‌کرد که اشعارشان امروزه در موسیقی «شروه» این دیار شنیده می‌شود. او ادبیات و موسیقی را جدایی‌ناپذیر می‌دانست و شروه را یکی از موسیقی‌های غمگنانه در دستگاه شور و دشتی معرفی می‌کرد.

او با مکثی معنادار بیان می‌کرد که بوشهر بیش از ۷۰۰ شاعر را در دل خود جای داده است. تلاش‌های حمیدی برای شناساندن این شاعران، از جمله منوچهر آتشی (که او را سرسلسله شاعران معاصر بوشهر می‌دانست)، مرحوم نعمتی‌زاده، علی باباچاهی، اسکندر احمدنیا و خورشید فقیه، نشان از غیرت وطن‌دوستی او داشت. رد قلم او بر هر صفحه از ادبیات جنوب، گواه این تلاش‌هاست.

زندگی شخصی و میراث ماندگار

زندگی شخصی سید جعفر حمیدی آرام و بی‌حاشیه بود. او در سال ۱۳۴۳ با عزت احمدی‌پور ازدواج کرد و از سه فرزندش، پریا، امیرخسرو و پیام، با محبت پنهان سخن می‌گفت.

قلم زرین و بیش از ۴۰ کتاب

با چاپ کتاب‌هایش، از جمله «سی بوشهر»، «فرهنگ بوشهر» و «از نزدیک با بندر و دریا»، و همچنین انتشار فرهنگ واژه‌های بوشهری، شهرت او فراگیر شد. با این حال، او همچنان مردی آرام و متواضع باقی ماند. حمیدی معتقد بود که «باید بنویسیم، اگر ننویسیم، فراموش می‌شود.» او با بیش از ۴۰ کتاب فرهنگی، ادبی و هنری برای ایران و بوشهر، میراثی گران‌بها از خود به جای گذاشت. وی فرهنگ و تاریخ بوشهر را بخشی بزرگ و پررنگ در تمدن ایرانی می‌دانست.

سفرهای بین‌المللی و رسالت جهانی

حمیدی دنیای معلمی و استادی خود را فراتر از مرزهای مدرسه و دانشگاه برد. او در سمینارها و کنگره‌های علمی و ادبی در کشورهایی چون چین، فرانسه و آلمان حضور یافت و کلام رنگین خود را به گوش جهانیان رساند. او سفر کرد تا جهان را تغییر دهد.

یادبودها و تجلیل‌ها

امروزه نام و سردیس استاد حمیدی در خیابانی در تهران، کتابخانه‌های شهر و ذهن نسل‌ها شاگردانش زنده است. در زمان حیاتش، مراسم بزرگداشتی با حضور مسئولان، مردم و فرهیختگان برای او برگزار شد.

فروغی که هرگز خاموش نمی‌شود

استاد سید جعفر حمیدی در ۳۱ فروردین ماه سال ۱۴۰۴، پس از طی یک دوره بیماری، قلمش را زمین گذاشت و به سرای ابدی شتافت. پیکر او در سوم اردیبهشت ماه، در آرامگاه شیخ حسین چاهکوتاهی، در کنار منوچهر آتشی به خاک سپرده شد.

استاندار بوشهر در مراسم ترحیم او، پیشنهاد برگزاری کنگره‌ای علمی برای معرفی بیشتر سجایای اخلاقی و علمی و آثار ارزشمند استاد را مطرح کرد. بنیاد ایران‌شناسی شعبه بوشهر به عنوان دبیرخانه این کنگره، برنامه‌ریزی‌ها را آغاز کرد، اما برگزاری آن به دلیل وقوع جنگ تحمیلی به زمان مناسب‌تری موکول شد.

سید جعفر حمیدی با دهه‌ها تدریس، ده‌ها کتاب و سال‌ها تلاش برای شناخت و معرفی بوشهر، همچنان در متن جامعه حضور دارد. او از نسلی بود که معلمی را نه شغل، بلکه یک مسیر می‌دانست و اکنون با تلاش‌هایی که از خود به‌جا گذاشته، همچنان به آموزش و الهام‌بخشی ادامه می‌دهد و همواره در کتاب‌ها و آثارش ورق می‌خورد.