تغییر راهبرد تجاری کشور: سیستان و بلوچستان، محور جدید صادرات و واردات

هدایت تجارت به سمت مرزهای زمینی و شمالی

منصور بیجار، استاندار سیستان و بلوچستان، روز پنجشنبه در جلسه بررسی ظرفیت‌های تامین کالا و افزایش صادرات و واردات از مرزهای استان، اظهار داشت که با وجود عملکرد قابل قبول بنادر کشور از جمله بندر شهید بهشتی، پیش‌بینی‌ها در حوزه حمل‌ونقل دریایی ایجاب می‌کند که از ظرفیت مرزهای زمینی و سایر مبادی، به‌ویژه در حوزه کالاهای اساسی و ضروری، بیش از گذشته استفاده شود.

وی افزود که وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری وزارت راه و سایر دستگاه‌های مرتبط در حال تدوین برنامه‌ای مشخص برای این منظور هستند و کارگروه‌های ملی و استانی نیز تعریف شده‌اند.

رفع موانع و تقویت زیرساخت‌ها

یکی از محورهای اصلی این برنامه، شناسایی و اصلاح فرآیندهایی است که در حوزه ترخیص و صادرات کالا موجب کندی کار می‌شوند. حذف بروکراسی‌های زائد، تسریع در اظهارنظر دستگاه‌ها، تأمین تجهیزات و تقویت نیروی انسانی از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

استان سیستان و بلوچستان از ظرفیت‌های مرزی متعددی برخوردار است؛ مرزهای مشترک با پاکستان و افغانستان، منطقه ویژه اقتصادی میرجاوه، مرز میلک و سایر مبادی رسمی می‌توانند در تأمین و ترانزیت بخشی از کالاهای مورد نیاز کشور نقش‌آفرینی کنند.

بیجار تأکید کرد که در صورت اجرای این راهبرد، بخشی از بار تجاری کشور به مرزهای زمینی و بنادر شمالی منتقل خواهد شد و سیستان و بلوچستان آمادگی دارد در این زمینه مسئولیت بیشتری بپذیرد. وی به تجربه‌های پیشین استان، از جمله در دوره جنگ ۱۲ روزه، اشاره کرد که استان با اجرای حمل یکسره کالا، امکان تسریع در فرآیندها را نشان داده بود.

پیشنهادهای اولیه سیستان و بلوچستان در حال جمع‌بندی است تا در تعامل با وزارت امور اقتصادی و دارایی ارائه شود. در این چارچوب، نقش گمرک، مشوق‌های مالیاتی و اصلاح برخی مقررات مورد بررسی قرار خواهد گرفت. همچنین، موضوع تعدیل یا بازنگری در برخی ضوابط موجود، از جمله افزایش عوارض در قانون بودجه، که بر روند واردات و قیمت تمام‌شده کالا اثرگذار است، در حال بررسی است.

نشست‌های تخصصی برای ساماندهی و تقویت زیرساخت‌های مرزی در حوزه‌هایی مانند پیشین، ریمدان، میرجاوه و میلک برگزار شده و تقسیم کار میان دستگاه‌های اجرایی انجام شده است. برنامه‌هایی برای بهبود زیرساخت‌ها و تسهیل مبادلات نیز در دست پیگیری است.

استفاده کامل از ظرفیت‌ها برای تأمین کالای اساسی

استاندار سیستان و بلوچستان بر ضرورت استفاده کامل از ظرفیت‌های استان تأکید کرد و گفت: «هیچ‌گونه تعلل یا توقف در اجرای برنامه‌ها پذیرفتنی نیست و دستگاه‌ها باید با هماهنگی و اختیارات تفویض‌شده مسیر توسعه را سرعت دهند.»

وی با اشاره به شرایط جدید منطقه‌ای و فرصت‌های فراهم‌شده، بیان کرد که «دوم‌شدن در برنامه‌ها پذیرفتنی نیست و همه دستگاه‌ها تکلیف دارند از فرصت استثنایی ایجادشده بهره کامل ببرند.» بیجار افزود که آثار مخرب جنگ وجود دارد، اما یکی از نتایج آن، توجه ویژه‌ای است که امروز به ظرفیت‌های سیستان و بلوچستان معطوف شده است.

استاندار با بیان اینکه ظرفیت‌های سیستان و بلوچستان در حوزه‌های زمینی و بندری بی‌نظیر است، تصریح کرد: «توضیحات ارائه‌شده به طرف پاکستانی باعث درک بهتر موضوع شده و این امر می‌تواند مسیرهای جایگزین مؤثری همچون کراچی را فعال کند.» وی تأکید کرد که سیستان و بلوچستان باید نقش‌آفرینی ملی خود را افزایش دهد و دستگاه‌های اجرایی پیشنهادهای عملی و جامع خود را ارائه کنند.

بیجار به لزوم حل موانع اداری و تجهیزاتی اشاره کرد و گفت: «نباید مدیری در میانه راه اعلام کند اختیار لازم را ندارد، حاکمیت در بالاترین سطح ضرورت تفویض اختیار به استان‌ها را پذیرفته و این روند آغاز شده است.»

همدلی خوبی در استان برقرار است و دستگاه‌های نظامی، قضایی و حوزه‌های غیردولتی نیز همکاری قابل توجهی دارند. باید موانع حوزه سرمایه‌گذاری، تجارت و حمل‌ونقل به‌صورت دقیق احصا و رفع شود.

وی در خصوص واردات کالاهای اساسی، مشخص‌شدن وظایف دستگاه‌ها را ضروری دانست تا در ادامه مسیر با گلایه و توقف روبه‌رو نشویم. برخی موضوعات در استان قابل حل است و برخی نیز نیازمند تصمیمات ملی و تفویض تهران است.

بیجار افزود: «دولت تمرین افزایش اختیارات استان‌ها را آغاز کرده و این رویکرد مورد تاکید رییس‌جمهور و رهبری شهید بوده، اگر این مسیر درست اجرا شود پایدار خواهد ماند و حتی پس از جنگ نیز ادامه خواهد داشت.»

فرصت‌های منطقه‌ای و نقش بخش خصوصی

پاکستان، افغانستان و عمان فرصت‌های مهمی برای تقویت همکاری‌ها هستند و امکان اتصال به چین و کشورهای آفریقایی نیز وجود دارد. موضوعاتی مانند حذف روادید تجاری، افزایش ساعت کاری مرزها و اصلاح فرآیندهای قانونی باید در دستور کار قرار گیرد.

استاندار سیستان و بلوچستان تصریح کرد که افزایش عوارض، قیمت کالاهای اساسی را بالا برده و اکنون امکان اصلاح بسیاری از رویه‌ها فراهم است. در حوزه حمل‌ونقل نیز امکان استفاده از مسیرهای ریلی از ایرانشهر، خاش و زاهدان وجود دارد و ظرفیت پسابندر نیز باید فعال‌تر شود.

وی با اشاره به نقش بخش خصوصی خاطرنشان کرد: «دولت آماده تسهیل امور و تأمین تجهیزات است، اما بخش خصوصی نیز باید در میدان باشد و ریسک کند.» سیستان و بلوچستان ظرفیت قابل توجهی برای واردات کالا دارد و باید به‌صورت دقیق مشخص شود چه میزان کالا و از چه مسیرهایی قابل تأمین است. فعالیت شبانه‌روزی در مرزها از ضرورت‌هاست و با تفویض اختیارات امکان اجرای آن وجود دارد.

بیجار با اشاره بر اینکه نرخ بیکاری بالا و سهم پایین استان در تولید ناخالص داخلی قابل قبول نیست، اظهار کرد: «باید از این فرصت برای ایجاد تحول در بخش‌های مختلف استفاده شود.»

وی در پایان بر ضرورت حفظ وحدت در ساختار حاکمیتی تأکید کرد و بیان داشت: «اختلاف‌نظر طبیعی است اما نباید به جامعه منتقل شود، در شرایطی که مردم انتظار حمایت دارند، هماهنگی درون دولت ضروری است و هرگونه اظهارنظر تحریک‌آمیز از سوی مدیران باید با حساسیت پیگیری شود.»