سرطان تخمدان؛ چهارمین سرطان شایع در زنان ایران و راهکارهای کاهش خطر

مقدمه

سرطان تخمدان، یکی از چالش‌برانگیزترین بیماری‌ها در حوزه سلامت زنان، به دلیل شیوع بالا و اغلب بدون علامت بودن در مراحل اولیه، اهمیت ویژه‌ای در مباحث پزشکی و بهداشتی دارد. در آستانه روز جهانی سرطان تخمدان (۱۸ اردیبهشت)، متخصصان بر ضرورت آگاهی‌بخشی درباره این بیماری و عوامل مؤثر بر آن تأکید می‌کنند.

شیوع و عوامل خطر سرطان تخمدان در ایران

فهیمه رمضانی تهرانی، متخصص زنان و زایمان و عضو وابسته فرهنگستان علوم پزشکی ایران، با اشاره به آمار نگران‌کننده، بیان کرد که سرطان تخمدان پس از سرطان‌های پستان، کولورکتال و پوست، چهارمین سرطان شایع در میان زنان ایرانی محسوب می‌شود. وی مجموعه‌ای از عوامل خطر را برای این بیماری برشمرد که شناخت آن‌ها برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام حیاتی است:

• سن بالا: افزایش سن، ریسک ابتلا را به طور قابل توجهی بالا می‌برد.
• سابقه خانوادگی: وجود سابقه سرطان‌های پستان، روده و رحم در خانواده، خطر را افزایش می‌دهد.
• سابقه بارداری: نداشتن سابقه بارداری یا بارداری دیرهنگام از عوامل مهم خطر هستند.
• قاعدگی زودرس و یائسگی دیررس: این دو عامل نیز می‌توانند در افزایش ریسک نقش داشته باشند.
• چاقی: اضافه وزن و چاقی از فاکتورهای شناخته‌شده در ابتلا به بسیاری از سرطان‌ها، از جمله سرطان تخمدان، هستند.
• اندومتریوز: ابتلا به این بیماری نیز خطر سرطان تخمدان را افزایش می‌دهد.

علائم و نشانه‌ها

یکی از بزرگترین چالش‌ها در مواجهه با سرطان تخمدان، بدون علامت بودن آن در اغلب موارد است. این ویژگی باعث می‌شود که بیماری غالباً در مراحل پیشرفته تشخیص داده شود. با این حال، در مراحل پیشرفته، علائم زیر ممکن است بروز کنند:

• نفخ مداوم و غیرقابل توضیح
• بزرگی شکم
• احساس سیری زودرس
• درد زیر شکم
• اختلالات ادراری یا گوارشی

راهکارهای کاهش خطر ابتلا

متخصصان تأکید می‌کنند که اگرچه راه پیشگیری قطعی برای سرطان تخمدان وجود ندارد، اما می‌توان با رعایت برخی نکات، خطر ابتلا به این بیماری را به طور چشمگیری کاهش داد. این راهکارها شامل موارد زیر هستند:

• مصرف طولانی‌مدت قرص‌های ضدبارداری: استفاده از این قرص‌ها به مدت پنج سال یا بیشتر می‌تواند در کاهش خطر مؤثر باشد.
• بارداری و شیردهی: این عوامل طبیعی نیز به کاهش ریسک کمک می‌کنند.
• جراحی‌های پیشگیرانه: در افراد پرخطر، به ویژه آن‌هایی که دارای جهش ژنی BRCA1 هستند، جراحی‌های پیشگیرانه توصیه می‌شود.
• سبک زندگی سالم: حفظ وزن متعادل، تغذیه سالم و پرهیز از دخانیات، از ارکان اصلی کاهش خطر ابتلا به این سرطان هستند.