چالش‌های تامین نهاده‌های کشاورزی؛ کشاورزان در انتظار، بازار آزاد در کمین

تامین به‌موقع نهاده‌های کشاورزی از جمله بذر، کود و آفت‌کش، از ضروریات انکارناپذیر حوزه کشت و زراعت است. تأخیر در کاشت بذر یا نرسیدن کود شیمیایی در زمان مقرر می‌تواند به از بین رفتن محصول و تحمیل خسارات جبران‌ناپذیر به کشاورزان منجر شود. این اهمیت حیاتی نهاده‌ها، لزوم یک سیستم توزیع کارآمد و بدون نقص را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

گلایه کشاورزان از کمبود و عدم شفافیت

با وجود ارسال پیامک‌های فروش نهاده به کشاورزان، بسیاری از آن‌ها پس از مراجعه به کارگزاری‌های مربوطه با اعلام «عدم موجودی» مواجه می‌شوند. این در حالی است که از زمان ارسال پیامک تا مهلت خرید، تنها ۳ روز فرصت وجود دارد. پس از انقضای این مهلت کوتاه، فرآیند ثبت مجدد درخواست باید طی شود که خود مستلزم صرف زمان و انرژی مضاعف است.

این چالش‌ها باعث شده تا بسیاری از بهره‌برداران، برای از دست ندادن زمان حیاتی کشت، ناچار به تهیه نهاده‌های مورد نیاز خود از بازار آزاد با قیمت‌های به مراتب بالاتر شوند. این وضعیت نه تنها بار مالی سنگینی را بر دوش کشاورزان تحمیل می‌کند، بلکه می‌تواند به کاهش سودآوری و حتی ورشکستگی آن‌ها منجر شود.

روند تخصیص نهاده‌ها و مشکلات سیستمی

علی‌قلی ایمانی، مدیرعامل بنیاد ملی گندم‌کاران، درباره روند تخصیص نهاده‌های کشاورزی توضیح داد: «ابتدا بهره‌برداران درخواست نیاز خود را ثبت می‌کنند و سپس حواله الکترونیکی با اعتبار ۳ روزه صادر می‌شود.» وی افزود: «ممکن است کشاورز به دلایل مختلف، عمدتاً مشکلات نقدینگی، در روز سوم به کارگزاری مراجعه کند و با کمبود کود مواجه شود. در این صورت، حواله پس از ۳ روز باطل شده و باید درخواست مجددی ثبت شود.»

«مشکل اصلی در فرایند توزیع است؛ چرا که صدور حواله معمولاً بیش از موجودی واقعی است و هر کس زودتر اقدام کند، می‌تواند نهاده مورد نیاز خود را خریداری کند.»

نیاز به به‌روزرسانی و رصد دقیق موجودی

ایمانی تأکید کرد که مشکل اصلی در این سیستم، عدم رصد و به‌روزرسانی دقیق میزان موجودی و خرید محصولات است. این نقص سیستمی باعث می‌شود که کشاورزان در ساعات پایانی مهلت، با اعلام «عدم موجودی» روبرو شوند. برای حل این معضل، لازم است تا سیستمی جامع و به‌روز برای مدیریت موجودی نهاده‌ها پیاده‌سازی شود تا اطمینان حاصل شود که حواله‌های صادر شده با موجودی واقعی انبارها همخوانی دارند و کشاورزان بتوانند در مهلت تعیین شده، نهاده‌های خود را تامین کنند.