بحران در صنعت فرش دستباف ایران؛ از رکود جهانی تا تحریم‌ها و ضعف تبلیغات

وضعیت کنونی بازار فرش دستباف

در شرایطی که بحران‌های سیاسی منطقه، مبادلات اقتصادی کشور را به حداقل رسانده و واردات و صادرات را تحت تأثیر قرار داده است، بررسی وضعیت بازار فرش دستباف ایران اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

جواد کاظمی، نایب‌رئیس اول کمیسیون فرش، هنر و صنایع‌دستی اتاق ایران، به تأثیر محدودیت‌های ارتباطی بر این صنعت اشاره کرده و می‌گوید: «محدود شدن ارتباطات با دنیا و کاهش چشمگیر پروازهای خارجی، رفت‌وآمد تجار را با دشواری‌های جدی مواجه ساخته و این موضوع بر وضعیت صنعت فرش تأثیر منفی گذاشته است.»

چالش‌ها پیش از بحران‌های اخیر

کاظمی تأکید می‌کند که حتی پیش از آغاز جنگ‌های اخیر، وضعیت صنعت فرش چندان مطلوب نبوده است. با این حال، صادرات، هرچند ضعیف، اما در جریان بود. صادرات فرش تنها از مبادی رسمی گمرکی انجام نمی‌شود؛ بخشی از آن توسط گردشگران، مهاجران یا به عنوان هدیه، به صورت چمدانی از کشور خارج می‌شد. فرش‌های ابریشم به دلیل ظرافت و سبکی، به ویژه برای این نوع جابه‌جایی مناسب هستند.

تأثیر رکود جهانی بر فرش ابریشم

فرش ابریشم در بازار داخلی نیز متقاضیان خاص خود را دارد. اگرچه هموطنان توانمند مالی همچنان خریدار این محصولات هستند، اما در شرایط فعلی، همین تقاضای محدود نیز کاهش یافته است. رکود جهانی قدرت خرید کالاهای لوکس را کاهش داده و بر بازار فرش ابریشم ایرانی نیز تأثیر گذاشته است.

کاهش صادرات و دلایل آن

میزان صادرات فرش دستباف در سال‌های اخیر به طور قابل توجهی کاهش یافته و به ارقام قابل قبولی نرسیده است. دلایل این کاهش متعدد است:

• رکود جهانی: کاهش قدرت خرید جهانی برای کالاهای لوکس.
• قیمت بالا: فرش دستباف ایرانی با وجود کیفیت بی‌نظیر، قیمت بالایی دارد که در شرایط رکودی بر بازار آن اثر منفی می‌گذارد.
• تحولات سیاسی و منطقه‌ای:
  • جنگ روسیه: روسیه که یکی از بازارهای هدف صادراتی ایران بود، اکنون درگیر جنگ است و از فهرست متقاضیان فعال خارج شده است.
  • تنش با عربستان: روابط پرتنش با عربستان در سال‌های گذشته، به از دست رفتن بخشی از بازارهای صادراتی کمک کرده است.
• تحریم‌ها و مشکلات بانکی: یکی از مهم‌ترین موانع صادرات، دشواری انتقال قانونی ارز حاصل از فروش است. عدم امکان جابه‌جایی رسمی پول، تجارت را با مانع جدی روبه‌رو می‌کند.

نیاز به معرفی و تبلیغ جهانی

نایب‌رئیس اول کمیسیون فرش، هنر و صنایع‌دستی اتاق ایران خاطرنشان می‌کند که معرفی و تبلیغ فرش ایرانی در سطح جهانی آن‌گونه که باید انجام نشده است. او تأکید دارد که دولت در این زمینه کوتاهی کرده است، در حالی که فرش دستباف ایران همچنان ظرفیت بالایی برای حضور در بازارهای بین‌المللی دارد و باید بیش از پیش به دنیا شناسانده شود.