نفوذ هوش مصنوعی در جرایم سایبری: واقعیت یا تصور؟

در حالی که تصور عمومی بر این است که هوش مصنوعی به ابزاری قدرتمند در دستان مجرمان سایبری تبدیل شده، تحقیقات جدید حاکی از آن است که این فناوری هنوز نتوانسته نفوذ چشمگیری در جوامع زیرزمینی سایبری داشته باشد. این مطالعه که توسط پژوهشگران دانشگاه‌های ادینبرو، کمبریج و استرثکلاید انجام شده، بیش از ۱۰۰ میلیون پست از انجمن‌های سایبری زیرزمینی و وب تاریک را تحلیل کرده است تا به درک عمیق‌تری از چگونگی استفاده مجرمان از هوش مصنوعی دست یابد.

کاربردهای هوش مصنوعی در فعالیت‌های مجرمانه

پژوهشگران در این تحقیق دریافتند که هوش مصنوعی در دو زمینه خاص، با موفقیت نسبی توسط مجرمان سایبری به کار گرفته شده است:

• پنهان‌سازی الگوهای قابل شناسایی: مجرمان از هوش مصنوعی برای طبیعی‌تر نشان دادن فعالیت‌های مجرمانه خود استفاده می‌کنند تا کمتر توسط سامانه‌های دفاع سایبری شناسایی شوند. این امر به آنها کمک می‌کند تا عملیات خود را با پیچیدگی بیشتری پیش ببرند.
• بات‌های رسانه‌های اجتماعی: این ربات‌های خودکار برای آزار و اذیت آنلاین، تولید محتوای جعلی و کلاهبرداری در حجم انبوه به کار می‌روند. توانایی آنها در مقیاس‌پذیری، این ابزارها را برای مجرمان جذاب کرده است.

با این حال، استفاده از دستیارهای کدنویسی هوش مصنوعی عمدتاً برای هکرهای ماهر مفید بوده است. این فناوری نتوانسته سطح مهارت لازم برای ارتکاب جرایم سایبری را کاهش دهد، زیرا استفاده از این ابزارها همچنان به دانش و مهارت فوق‌العاده‌ای نیاز دارد.

دیدگاه‌های متضاد در جامعه هکرها

در انجمن‌های سایبری، دیدگاه‌های متفاوتی درباره هوش مصنوعی وجود دارد. برخی هکرها استفاده از چت‌بات‌ها را نوعی «تقلب در هک» می‌دانند و معتقدند این کار ارزش مهارت و خلاقیت واقعی را کاهش می‌دهد. در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که برای بهره‌مندی واقعی از هوش مصنوعی در جرایم سایبری، ابتدا باید مهارت‌های عمیق هکری را کسب کرد.

پژوهشگران همچنین هشدار می‌دهند که «وایب کدینگ» (Vibe Coding) می‌تواند منجر به تولید نرم‌افزارهای ناامن شود؛ این پدیده یعنی افراد بدون تخصص کدنویسی، از هوش مصنوعی می‌خواهند کد بنویسد و بدون اینکه بدانند آن کد چه کار می‌کند، از آن استفاده می‌کنند؛ دقیقاً همان چیزی که مجرمان به راحتی از آن سوءاستفاده می‌کنند.

نگرانی از دست دادن شغل و افزایش جرایم سایبری

بسیاری از اعضای جوامع سایبری، نگران از دست دادن شغل خود در صنعت فناوری اطلاعات به دلیل پیشرفت هوش مصنوعی هستند. پژوهشگران هشدار می‌دهند که این نگرانی می‌تواند افراد ماهر را به سمت فعالیت‌های مجرمانه سایبری سوق دهد؛ چراکه آن‌ها ممکن است پس از بیکاری، برای تأمین درآمد به جرایم سایبری روی آورند.

محدودیت‌های چت‌بات‌ها و تلاش برای دور زدن آنها

قوانین و موانع امنیتی به‌کار گرفته‌شده در چت‌بات‌های معروفی مانند چت‌جی‌پی‌تی، جمینای، کلود و دیپ‌سیک، تأثیر چشمگیری در کاهش سوءاستفاده از این ابزارها داشته است. این چت‌بات‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که به درخواست‌های غیراخلاقی و مجرمانه پاسخ نمی‌دهند؛ اما شواهد اولیه نشان می‌دهد اعضای جوامع سایبری در دستکاری خروجی این چت‌بات‌ها موفقیت‌هایی کسب کرده‌اند و آنها را مجبور می‌کنند برخلاف قوانینشان پاسخ دهند.

خطر واقعی کجاست؟

پژوهشگران تأکید می‌کنند که خطر واقعی، استفاده مستقیم مجرمان از سامانه‌های هوش مصنوعی خودمختار (نوعی هوش مصنوعی که می‌تواند بدون دخالت انسان تصمیم بگیرد و عمل کند) نیست. بلکه خطر بزرگ‌تر، شرکت‌ها و افرادی هستند که سامانه‌های هوش مصنوعی ضعیف و ناامن را به کار می‌گیرند و خود را در معرض حملات قرار می‌دهند.

دکتر بن کالی‌یِر، پژوهشگر دانشگاه ادینبرو، می‌گوید: «مجرمان سایبری در حال آزمایش این ابزارها هستند، اما شواهد نشان می‌دهد که این ابزارها مزیت چشمگیری برای فعالیت‌های مجرمانه آن‌ها ایجاد نکرده است. پیام ما به صنعت این است که هنوز دلیلی برای وحشت وجود ندارد.»

او اضافه می‌کند که خطر فوری نه از سوی خود مجرمان، بلکه از سوی شرکت‌ها و کاربرانی است که سامانه‌های هوش مصنوعی ضعیف و بدون محافظت را به‌کار می‌گیرند و خود را در معرض حملات ساده‌ای قرار می‌دهند که هر مجرمی با کمترین مهارت می‌تواند انجام دهد.

این یافته‌ها قرار است در ژوئن ۲۰۲۶ میلادی در کارگاه اقتصاد امنیت اطلاعات در برکلی آمریکا ارائه شود.