بنای تاریخی سلمان بابل در آستانه ویرانی کامل؛ سرقت و بی‌توجهی بلای جان میراث ملی

تخریب خاموش یک میراث ملی: بنای تاریخی سلمان بابل در آستانه ویرانی کامل

بنای تاریخی سلمان بابل، اثری ارزشمند از دوران پهلوی اول که در سال ۱۳۷۸ با شماره ۲۳۵۲ به ثبت ملی رسیده بود، اکنون در آخرین مراحل تخریب و ویرانی کامل قرار دارد. این بنا که روزگاری شاهد فعالیت‌های تجاری و آموزشی در بابل بوده، امروز به پاتوقی برای معتادان تبدیل شده و مورد غارت و تاراج سارقان قرار گرفته است.

تهاجم سارقان و حضور معتادان

در سال‌های اخیر، این بنای میراثی بارها مورد هجوم سارقان قرار گرفته است. ابتدا درب و پنجره‌ها و سپس سایر وسایل آن به سرقت رفت. اما در اقدامی شوک‌آور، اخیراً معتادانی که در این بنا حضور دارند، اقدام به سرقت کف‌پوش‌های چوبی و حتی بخش‌هایی از ستون‌های آهنی زیر پله‌ها کرده‌اند. این سرقت‌ها عملاً آخرین مصالح باقی‌مانده از این اثر تاریخی را نیز از بین برده است.

«سارقان در یک اقدامی شوک‌آور کف‌پوش‌های چوبی و بخشی از ستون‌های آهنی زیر پله‌ها را به سرقت بردند.»

تخریب دیوارها و نبود حفاظت

طی ماه‌های گذشته، به بهانه تعریض جاده، دیوارهای مهد تاریخی سلمان بابل تخریب شده و جاده جدیدی در زمین متعلق به این بنا ایجاد گردیده است. این اقدام نه تنها به تجاوز به حریم بنا منجر شده، بلکه با از بین بردن حفاظ‌های موجود، دسترسی معتادان و سارقان به این اثر ملی را به مراتب آسان‌تر کرده است. در حال حاضر، این بنای میراثی هیچ‌گونه حفاظی ندارد و عملاً در برابر تخریب بی‌دفاع رها شده است.

وعده‌های بی سرانجام برای مرمت

بر اساس توافقی که پیش‌تر صورت گرفته بود، قرار بود این ملک از طریق تهاتر با زمینی که شهرداری بابل به بهزیستی تحویل می‌دهد، به تملک شهرداری بابل درآید و عملیات مرمت و بازسازی آن آغاز شود. اما با گذشت چندین ماه، نه تنها هیچ اقدام موثری برای مرمت بنا انجام نشده، بلکه وضعیت آن رو به وخامت بیشتر نهاده است.

فراخوان عمومی و تلاش دوستداران میراث فرهنگی

مردم بابل که سال‌هاست برای نجات این بنای تاریخی پیگیری می‌کنند و تاکنون به نتیجه‌ای نرسیده‌اند، با تهیه عکس و فیلم و انتشار آن در کانال‌های خبری، هشدارهای جدی خود را نسبت به خطر تخریب کامل این بنا اعلام کرده‌اند. در روزهای اخیر، تعدادی از دوستداران میراث فرهنگی نیز مذاکراتی با شهرداری، فرمانداری و برخی از مدیران بابلی مقیم تهران داشته‌اند تا راهکاری برای نجات این بنا از بلاتکلیفی چند ساله پیدا شود.

تاریخچه و موقعیت بنای سلمان بابل

بنای تاریخی سلمان بابل در دروازه ورودی جنوبی بابل و حوالی پل تاریخی محمدحسن‌خان واقع شده است. این بنا در سال‌های ابتدایی حکومت پهلوی اول احداث شد و در دوران جنگ جهانی دوم به عنوان تجارتخانه روس‌ها در بابل فعالیت می‌کرد. در زمان پهلوی دوم، این ساختمان به عنوان مهد کودک مورد استفاده قرار گرفت و به همین دلیل جزو املاک سازمان بهزیستی محسوب می‌شود. جاده قدیم بابل به آمل و راه‌های دسترسی به بخش‌های بندپی شرقی، بندپی غربی و جاده فیروزکوه از کنار این بنا عبور می‌کنند.

این ساختمان با پلان چهارضلعی و در دو طبقه طراحی و اجرا شده است. ورودی آن در سمت جنوب شهر بابل قرار دارد و در نمای جنوبی بنا در هر طبقه ایوانی با سقف استوار بر چهار ستون دوقلو وجود دارد. طبقه همکف دارای شش اتاق است و دسترسی به طبقه بالا از طریق یک رشته پلکان امکان‌پذیر است. فضاها و ابعاد معماری طبقات همکف و بالا دارای تقارن هستند.

متاسفانه، درب حلبی این بنا که دارای دو درب در شمال و جنوب شرقی است، اکنون تنها با یک بند کفش ورزشی بسته شده و عملاً هیچ امنیتی ندارد. این بنا که متعلق به بهزیستی مازندران است، در ۱۰ سال اخیر با وجود تلاش‌های بی‌وقفه دوستداران میراث فرهنگی برای نجات آن، همچنان با درهای بسته و بی‌توجهی مواجه است.