پل کلهرت؛ بلندترین پل تاریخی ایران در لرستان و یادگار دوران هخامنشی

پل تاریخی کلهرت، با پایه‌های بیضی‌شکل و جهت شرقی-غربی، یکی از شگفتی‌های معماری باستانی ایران است که در روستای «دمرود سفلی» از توابع شهرستان معمولان، بر روی رودخانه «کشکان» در استان لرستان جا خوش کرده است. این سازه عظیم با ارتفاع ۹۱ متر، به عنوان یکی از بلندترین پل‌های تاریخی کشور شناخته می‌شود و در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۷۸ به فهرست آثار ملی ایران پیوست.

مشخصات فنی و معماری پل کلهرت

پل کلهرت از چهار پایه اصلی تشکیل شده است که هر یک از سطح زمین تا قسمت بالایی حدود ۲۶ متر ارتفاع دارند. دهانه این پل نیز ۲۶ متر است که نشان از عظمت و مهندسی دقیق سازه دارد. یکی از ویژگی‌های بارز و منحصر‌به‌فرد پل کلهرت، وجود سکویی دوازده پله‌ای در داخل دو پایه اصلی آن است که احتمالاً به عنوان پشت‌بند یا سازه تقویتی مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

رنگ ملاط به کار رفته در قسمت پایه‌های پل، متمایل به قرمز است. این رنگ خاص به دلیل استفاده از نوعی شن قرمز و همچنین گیاهی محلی به نام «تره پی» در ساختار ملاط ایجاد شده است که به استحکام و زیبایی پل افزوده است.

قدمت و تاریخچه پل

قدمت پل کلهرت، بر اساس باور برخی از تاریخ‌دانان، به دوره هخامنشیان بازمی‌گردد. این پل در آن دوران، در مسیر راه شاهی که هگمتانه را به شوش متصل می‌کرد، بنا شده بود. شواهد تاریخی نشان می‌دهد که پل کلهرت در دوره ساسانیان نیز مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است؛ با این حال، بخش‌های عمده و اصلی سازه کنونی، مربوط به دوران «بدر بن حسنویه» در سال ۳۷۴ هجری قمری است که نقش مهمی در احیای این اثر ایفا کرده است.

در قسمت غربی پل کلهرت و بالاتر از مسیر گذر، کتیبه‌ای به خط کوفی مورق و زبان عربی وجود دارد که به دستور بدر بن حسنویه نگاشته شده و تاریخ ساخت پل را قرن چهارم و سال ۳۷۴ هجری قمری نشان می‌دهد.

متأسفانه، قرینه این کتیبه که در قسمت جنوب بر سینه کوه قرار داشت، به دلیل عملیات راهسازی در گذشته تخریب شده است. این تخریب، بخشی از تاریخ مکتوب پل را از بین برده و اهمیت حفظ باقی‌مانده آثار را دوچندان می‌کند.

آسیب‌ها و نیاز به حفاظت

پل کلهرت، به عنوان یک گنجینه ملی، در سیل ویرانگر سال ۱۳۹۸ در استان لرستان آسیب‌های جدی دید. با توجه به اهمیت بی‌بدیل این اثر تاریخی و نقش آن در میراث فرهنگی ایران، امید می‌رود که مسئولان ذی‌ربط با جدیت و فوریت، اقدامات لازم برای حفاظت، مرمت و نگهداری از این پل باستانی را به عمل آورند تا نسل‌های آینده نیز بتوانند از شکوه و عظمت آن بهره‌مند شوند.