شهر باستانی سیبه: گنجینه‌ای پنهان از تمدن‌های کهن در جنوب ایران

رازهای مدفون در دل سیبه

بخش‌هایی از هویت این شهر باستانی امروزه زیر سازه‌های نوین مسکونی و حتی جاده آسفالته کوخرد - هرنگ پنهان شده است. عبور یک رودخانه فصلی از میان این محوطه، به طور شگفت‌انگیزی رازهای مدفون در زیر خاک را آشکار ساخته و منجر به کشف حمام تاریخی سیبه شد که پس از سیلاب سال ۱۳۹۱ مورد کاوش قرار گرفت.

هرچند مطالعات سفال‌شناسی، انتساب قطعی محوطه سیبه به دوران پیش از اسلام، به‌ویژه دوره ساسانی را با اما و اگر مواجه می‌کند، اما آنچه امروز در چشم‌انداز سیبه خودنمایی می‌کند، حمام تاریخی در شرق و بقایای گورستان در غرب آن است.

در بخش غربی، محله بونجرون با خانه‌های سنگی و قلوه‌سنگی‌اش جلوه‌گری می‌کند و آرامگاه دوگنبدان و مقبره یکی از مشایخ اهل سنت نیز در همین منطقه قرار دارد. شواهد موجود، به‌ویژه سفال‌های یافت شده که متعلق به میانه اسلامی هستند، سیبه را بیشتر به عنوان یک محوطه اسلامی معرفی می‌کنند، اگرچه سکونت در دوره‌های پیش از اسلام، به‌ویژه ساسانی، در این منطقه محتمل است.

کوخرد، بر فراز سیبه

تحلیل داده‌های باستان‌شناسی به وضوح نشان می‌دهد که روستای امروزی کوخرد بر بقایای شهر تاریخی سیبه بنا شده است. شهری که در منابع متأخر اسلامی و سفرنامه‌های سیاحان نیز به اهمیت تجاری و موقعیت راهبردی آن اشاره شده است. محوطه سیبه با گستره‌ای حدود ۴۵ هکتار، بر زمین‌های رسوبی پوشیده از قلوه‌سنگ بنا شده و پوشش گیاهی آن محدود به درختان کنار و سمر و بوته‌های خار است و کشاورزی پراکنده نیز در بخش‌هایی از آن رواج دارد.

حمام تاریخی سیبه: شاهکاری زیرزمینی

یکی از برجسته‌ترین آثار کشف شده در سیبه، حمام تاریخی آن است. این حمام که به شیوه زیرزمینی ساخته شده، با بهره‌گیری از سیستم‌های تنظیم دمای سنتی، فضاهای مستقلی مانند هشتی ورودی، بینه، صحن و گرم‌خانه را از طریق دالان‌های باریک به یکدیگر متصل می‌کرده تا گرمای مطبوعی را فراهم آورد.

آینده پژوهشی و گردشگری سیبه

با وجود وسعت، پیشینه غنی و ساختارهای معماری منحصربه‌فرد، محوطه باستانی سیبه همچنان در زمره مناطق کمتر شناخته‌شده هرمزگان قرار دارد. کشف بناهایی مانند حمام تاریخی، تنها بخشی از ظرفیت‌های پژوهشی و گردشگری این منطقه را نمایان ساخته است. حفاظت اصولی و اجرای کاوش‌های نظام‌مند در سیبه، می‌تواند دریچه‌ای نو به تاریخ جنوب کشور گشوده و جایگاه واقعی کوخرد و سیبه را در نقشه فرهنگی هرمزگان روشن سازد.

گفتنی است شهرستان تاریخی بستک در ۲۲۰ کیلومتری غرب بندرعباس واقع شده و استان هرمزگان بیش از ۳۰۰ اماکن و بنای تاریخی برای بازدید مسافران و گردشگران دارد.