رودخانه‌های همدان در خطر: هشدار آب منطقه‌ای درباره فاضلاب و پوشاندن مجاری آبی

رودخانه‌ها در بافت شهری، شریان‌های حیاتی و ریه‌های تنفسی شهر محسوب می‌شوند که تپش مداوم آن‌ها، نشاط اقلیمی و تعادل اکولوژیک را به ارمغان می‌آورد. با این حال، پنج رودخانه اصلی شرب همدان، که پتانسیلی ارزشمند برای گردشگری و بهبود اقلیم منطقه به شمار می‌روند، سال‌هاست که به دلیل ورود فاضلاب‌های شهری و بوی نامطبوع ناشی از آن، با درخواست‌های اشتباه برای پوشانده شدن مواجه بوده‌اند. شرکت آب منطقه‌ای همدان، به عنوان متولی صیانت از منابع آبی، همواره مخالف جدی این رویکرد بوده و نسبت به پیامدهای فاجعه‌بار آن هشدار می‌دهد.

مخاطرات فنی پوشاندن رودخانه‌ها

حسین طالب‌مراد، مدیر مهندسی رودخانه شرکت آب منطقه‌ای همدان، با تبیین مخاطرات فنی مسدودسازی رودخانه‌ها، تاکید کرد که پوشاندن این مجاری آبی نه تنها امکان رصد دیواره‌ها و لایروبی آن‌ها را از بین می‌برد، بلکه در زمان وقوع سیلاب، این بازه‌های پوشیده به سرعت توسط رسوبات و اشیای معلق مسدود شده و فجایع جبران‌ناپذیری را در معابر شهری رقم می‌زنند. این امر می‌تواند جان و مال شهروندان را، حتی در نقاط دورتر از رودخانه، به مخاطره اندازد.

راهکار اصلی: جداسازی فاضلاب شهری

طالب‌مراد راهکار اصلی و صحیح رفع مشکل بوی نامطبوع رودخانه‌ها را انجام هرچه سریع‌تر جداسازی فاضلاب شهری از رودخانه‌ها دانست. او تاکید کرد که تکمیل شبکه اصلی جمع‌آوری فاضلاب از سوی شرکت آب و فاضلاب با همکاری دیگر ارگان‌های مرتبط، تنها مسیر علمی و اصولی برای پاکسازی رودخانه‌ها و بازگرداندن حیات به آن‌هاست.

ابعاد بهداشتی و زیست‌محیطی آلودگی

مدیر مهندسی رودخانه شرکت آب منطقه‌ای همدان به ابعاد بهداشتی این معضل نیز اشاره کرد و گفت: تخلیه آلودگی‌ها و فاضلاب‌های شهری به رودخانه‌ها، علاوه بر ایجاد بوی نامطبوع و تجمع حیوانات موذی، باعث نشت آلودگی به لایه‌های زیرین و تخریب غیرقابل‌جبران کیفیت آب‌های زیرزمینی می‌شود. وی افزود: تصفیه این منابع آلوده عملاً غیرممکن است و هزینه‌ای که اکنون برای جداسازی شبکه فاضلاب از آن اجتناب می‌شود، در آینده به صورت دوچندان به سلامت عمومی و بودجه‌های کشور تحمیل خواهد شد.

عدم رعایت حریم رودخانه‌ها و ساخت‌وسازهای غیرمجاز

طالب‌مراد با انتقاد از عدم رعایت حریم رودخانه‌ها توسط برخی ارگان‌ها، خاطرنشان کرد: طبق قانون مدیریت پسماند، جمع‌آوری و مدیریت زباله و نخاله بر عهده شهرداری‌ها، بخشداری‌ها و دهیاری‌هاست، اما بخش بزرگی از توان عملیاتی شرکت آب منطقه‌ای صرف برداشت زباله‌های شهری و نخاله‌های ساختمانی تخلیه شده در بستر و حریم رودخانه‌ها می‌شود.

او تاکید کرد که انتظار می‌رود دستگاه‌های دولتی و عمومی به عنوان الگوی مردم، پیشرو در رعایت قوانین حریم و بستر باشند؛ چرا که ساخت‌وسازهای غیرمجاز ارگانی، علاوه بر ایجاد مخاطرات سیلاب، مانعی جدی در برابر اجرای طرح‌های آزادسازی و صیانت از حقوق عامه است.

اهمیت آگاهی‌بخشی و همکاری بین‌بخشی

مدیر مهندسی رودخانه شرکت آب منطقه‌ای همدان در پایان بر ضرورت آگاهی‌بخشی به شهروندان و همکاری بین‌بخشی تاکید کرد و یادآور شد: نباید برای تسکین موقت مطالبات اجتماعی، امنیت بلندمدت شهر را با پوشاندن رودخانه‌ها به خطر بیندازیم. این میراث‌های طبیعی که می‌توانند بستری برای گردشگری پایدار و تلطیف روح زندگی شهری باشند، امروز در میان چالش‌های مدیریتی و درخواست‌های ناصواب برای «پوشاندن» و «محصور شدن»، نفس‌هایشان به شماره افتاده است. نادیده گرفتن حریم این منابع ارزشمند، نه تنها ایمنی شهر را در برابر سیلاب‌های سهمگین به مخاطره می‌اندازد، بلکه تیشه‌ای به ریشه سلامت عمومی و منابع آب زیرزمینی است.